گیاهان، مواد مورد نیاز را از هوا، آب یا خاک اطراف خود جذب میکنند. کربن دیاکسید یکی از مهمترین موادی است که گیاهان از هوا جذب میکنند. کربن، اساس ماده آلی و بنابراین یکی از عناصر مورد نیاز گیاهان است.
در ساختار همه مواد آلی کربن وجود دارد.
جذب کربن دیاکسید
۱-به همراه سایر گازها از طریق روزنهها وارد فضاهای بین یاختهای گیاه میشود(به صورت مولکولی).
۲-مقداری از کربن دیاکسید هم با حل شدن در آب، به صورت بیکربنات درمیآید که میتواند توسط برگ یا ریشه گیاه جذب شود(به صورت یونی).
سایر مواد مغذی هم بیشتر از طریق خاک جذب میشوند.
خاک و مواد مغذی مورد نیاز گیاهان
خاک، ترکیبی از مواد آلی، غیرآلی و ریزجانداران(میکرو ارگانیسمها) است. خاکهای مناطق مختلف به علت تفاوت در این ترکیبات، توانایی متفاوتی در نگهداری آب، مقدار هوای خاک، pH و مواد معدنی دارند.
گیاخاک(هوموس)، لایه سطحی خاک است و به طور عمده از بقایای جانداران و به ویژه اجزای در حال تجزیۀ آنها تشکیل شده است. گیاخاک، با داشتن بارهای منفی، یونهای مثبت را در سطح خود نگه میدارند و در نتیجه مانع از شستوشوی این یونها میشوند. گیاخاک همچنین باعث اسفنجی شدن حالت خاک میشود که برای نفوذ ریشه مناسب است.
ذرات غیر آلی خاک از تخریب فیزیکی و شیمیایی سنگها در فرایندی به نام هوازدگی ایجاد میشوند. این ذرات از اندازه بسیار کوچک رس تا درشت شن و ماسه را شامل میشوند. تغییرات متناوب یخ زدن و ذوب شدن، که باعث خرد شدن سنگها میشود، نمونهای از اثر هوازدگی فیزیکی است. اسیدهای تولید شده توسط جانداران و نیز ریشه گیاهان هم میتوانند هوازدگی شیمیایی ایجاد کنند.
با توجه به اجزای خاک
الف. بخش زنده خاک از چه اجزایی تشکیل شده است؟ کدام اجزای خاک غیرزنده هستند؟
پاسخ
گیاخاک(هوموس) و ذرات غیر آلی بخش غیرزنده خاک را تشکیل میدهند. میکروارگانیسمها بخش زنده خاک را تشکیل میدهند.
ب. کدام بخش خاک میتواند منشا گیاهی داشته باشد؟
پاسخ
بخش آلی خاک میتواند منشا گیاهی داشته باشد. بخش غیر آلی و ریزجانداران منشا گیاهی ندارند.
جذب مواد معدنی خاک
نیتروژن و فسفر دو عنصر مهمی هستند که در ساختار پروتئینها و مولکولهای وراثتی شرکت میکنند. گیاهان، ترکیبات این دو عنصر را بیشتر از خاک جذب میکنند.
جذب نیتروژن
با اینکه جوِّ زمین دارای ۷۸ درصد نیتروژن(N2) است، گیاهان نمیتوانند شکل مولکولی نیتروژن را جذب کنند. بیشتر نیتروژنِ مورد استفاده گیاهان به صورت یون آمونیوم (+NH) یا نیترات (–NO) است. این ترکیبات در خاک و توسط ریزجانداران تشکیل میشوند. خلاصهای از این فرایندها در شکل ۱ نشان داده شده است. به تبدیل نیتروژن جو به نیتروژن قابل استفاده گیاهان تثبیت نیتروژن گفته میشود.
بخشی از نیتروژن تثبیت شده در خاک، حاصل عملکرد زیستی باکتریهاست. باکتریهای تثبیتکننده نیتروژن، به صورت آزاد در خاک یا همزیست با گیاهان زندگی میکنند. نیتروژن تثبیت شده در این باکتریها به مقدار قابل توجهی دفع، و یا پس از مرگ آنها برای گیاهان قابل دسترس میشود.
امروزه تلاشهای زیادی برای انتقال ژنهای موثر در تثبیت نیتروژن به گیاهان در جریان است، تا بدون نیاز به این باکتریها، نیتروژن موردنیاز در اختیار گیاه قرار گیرد.
باکتریهای آمونیاکساز و نیتراتساز تثبیت نیتروژن انجام نمیدهند(دقت کنید به تبدیل نیتروژن جو به نیتروژن قابل استفاده گیاهان تثبیت نیتروژن گفته میشود).
نیتروژن در ساختار DNA ،RNA ،ATP ،FADH2 ،NADH ،NADPH وجود دارد(+دوازدهم).
مقایسه آمونیوم و نیترات
| مقایسه آمونیوم و نیترات | ||
|---|---|---|
| آمونیوم | نیترات | |
| جاندار تولیدکننده | باکتری تثبیتکننده نیتروژن+آمونیاکساز | باکتریهای نیتراتساز |
| جاندار مصرفکننده | گیاه+باکتری نیتراتساز | گیاه |
| نوع بار الکتریکی | مثبت | منفی |
| تعداد اتم | ۵ | ۴ |
| منشا | نیتروژن جو+نیتروژن درون مواد آلی خاک | آمونیوم |
| به اندام هوایی گیاه میرود | بله | خیر |
با توجه به تثبیت و چرخه نیتروژن در خاک:
الف. از بین آمونیوم و نیترات کدام یک توسط هوموس جذب میشود؟
پاسخ
هوموس به دلیل داشتن یونهای منفی یونها مثبت را جذب میکند، پس آمونیوم جذب گیاخاک میشود.
ب. آیا میتوان ژن تثبیت نیتروژن را از باکتریهای آمونیاکساز به گیاه منتقل کرد؟
پاسخ
خیر. دقت کنید باکتریهای آمونیاکساز تثبیت نیتروژن انجام نمیدهند.
جذب فسفر
فسفر (P) از دیگر عناصر معدنی است که کمبود آن، رشد گیاهان را محدود میکند. گیاهان، فسفر مورد نیاز خود را بهصورت یونهای فسفات از خاک به دست میآورند. گرچه فسفات در خاک فراوان است، اغلب برای گیاهان غیرقابل دسترس است. یکی از دلایل، این است که فسفات به بعضی ترکیبات معدنی خاک به طور محکمی متصل میشود. برخی گیاهان برای جبران، شبکه گستردهتری از ریشهها و یا ریشههای دارای تار کشنده بیشتر ایجاد میکنند که جذب را افزایش میدهد.
فسفات به بخش معدنی خاک متصل میشود.
دقت کنید که گیاخاک(هوموس) دارای بارهای منفیست و فسفات نمیتواند به آن متصل شود.
بهبود خاک
خاکِ مناطق مختلف ممکن است دچار کمبود برخی مواد یا فزونی مواد دیگر باشد. اصلاح این خاکها میتواند آنها را برای گیاهان قابل کشت کند. اگر این خاکها دچار کمبود باشند، با افزودن کود میتوان حاصلخیزی آنها را افزایش داد. زیستشناسان برای تشخیص نیازهای تغذیهای گیاهان، آنها را در محلولهای مغذّی رشد میدهند. این محلولها، آب و عناصر مغذی محلول به مقدار معین دارند. از این شیوه برای تشخیص اثرات عناصر بر رشد و نمو گیاهان نیز استفاده میشود.
مقدار نیتروژن، فسفر و پتاسیم قابل دسترس در اغلب خاکها محدود است، به همین دلیل در بیشتر کودها این عناصر وجود دارند. کودهای مهم در انواع آلی، شیمیایی و زیستی(بیولوژیک) وجود دارند. کودهای آلی، شامل بقایای درحال تجزیه جانداراناند. این کودها مواد معدنی را به آهستگی آزاد میکنند و چون به نیازهای جانداران شباهت بیشتری دارند، استفاده بیش از حد آنها به گیاهان آسیب کمتری میزند. از معایب این کودها، احتمال آلودگی به عوامل بیماریزاست.
کودهای شیمیایی شامل مواد معدنی هستند که به راحتی در اختیار گیاه قرار میگیرند؛ بنابراین میتوانند به سرعت، کمبود مواد مغذّی خاک را جبران کنند. مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی میتواند آسیبهای زیادی به خاک و محیط زیست وارد و بافت خاک را تخریب کند. از طرفی، با شسته شدن توسط بارشها، این مواد به آبها وارد میشوند. حضور این مواد باعث رشد سریع باکتریها، جلبکها و گیاهان آبزی میشود. افزایش این عوامل مانع نفوذ نور و اکسیژن کافی به آب میشود و میتواند باعث مرگ و میر جانوران آبزی شود.
کودهای زیستی شامل باکتریهایی هستند که برای خاک مفید و با فعّالیت و تکثیر خود، مواد معدنی خاک را افزایش میدهند. استفاده از این کودها بسیار سادهتر و کم هزینهتر است. این کودها معمولًا به همراه کودهای شیمیایی به خاک افزوده میشوند و معایب دو نوع کود دیگر را ندارند.
همانطور که کاهش عناصر مغذی در خاک برای گیاهان زیانبار است، افزایش بیش از حدّ بعضی مواد در خاک میتواند مسمومیت ایجاد کند و مانع رشد گیاهان شود. بعضی گیاهان میتوانند غلظتهای زیادی از این مواد را درون خود به صورت ایمن نگهداری کنند؛ مثلا نوعی سرخس میتواند آرسنیک را که مادهای سمّی برای گیاه است، در خود جمع کند. بعضی گیاهان میتوانند آلومینیم را نیز در بافتها ذخیره کنند. مثلًا گیاه گل ادریسی که در خاکهای خنثی و قلیایی صورتی رنگ هستند در خاکهای اسیدی آبی رنگ میشوند. این تغییر رنگ به علت تجمع آلومینیوم در گیاه است. بعضی گیاهان نیز با جذب و ذخیرۀ نمکها، موجب کاهش شوری خاک میشوند. با کاشت و برداشت این گیاهان در چند سال پیدرپی میتوان باعث کاهش شوری خاک و بهبود کیفیت آن شد.
بررسی کنید:
الف. میتوان گفت نوعی گیاه با قابلیت جمع کردن آرسنیک سلولهای همراه دارند؟
پاسخ
خیر. نوعی سرخس میتواند آرسنیک را در خود جمع کند. سرخسها بازدانه هستند و سلولهای همراه فقط در نهاندانگان قرار دارد.
خودآزمایی
به سوالات زیر به صورت بله و خیر پاسخ دهید و سپس پاسخنامه را بررسی کنید.
سوالات
۱. طبق مطالب کتاب درسی، کودهای مهم در انواع آلی، شیمیایی و زیستی (بیولوژیک) وجود دارند. در چند مورد از موارد زیر هر دو ویژگی بیان شده مربوط به یک نوع کود میباشد؟
الف) استفاده از آن بسیار سادهتر و کم هزینهتر است و همواره به همراه نوعی کود دیگر به خاک افزوده میشود.
ب) مصرف بیش از حد آن میتواند بافت خاک را تخریب کند و با ورود به آبها سبب مرگ گیاهان آبزی میشود.
ج) از معایب آن احتمال آلودگی به عوامل بیماریزاست و شامل بقایای جانداران درحال تجزیه است.
د) استفاده بیش از حد آن به گیاهان آسیب کمتری میزند و مواد آلی را به آهستگی آزاد میکند.
پاسخ سوال ۱
پاسخ گزینه «۱» است.
در مراحل اول و چهارم قند و مواد آلی با انتقال فعال(صرف انرژی زیستی) و در مراحل دوم و چهارم آب به روش اسمز(بدون صرف انرژی زیستی) بین یاختههای مختلف جابهجا میشوند. در انتقال فعال پروتئینهای غشا با تغییر شکل فعالیت میکنند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: در مرحله دوم آب به روش اسمز وارد آوند آبکشی میشود و در مرحله دوم آب به روش اسمز وارد آوند آبکشی میشود و آبکشی خارج و به درون آوند چوبی وارد شده و باعث افزایش فشار اسمزی محتویات درون آوند آبکشی میشود.
گزینه «۳»: در مرحله اول قند و مواد آلی به سمت یاختههای آوند آبکشی(یاخته بدون هسته) حرکت میکند ولی در مرحله چهارم از آوند آبکشی خارج میشود.
گزینه «۴»: در مرحله سوم انتقال مواد به صورت تودهای و بدون انرژی زیستی اتفاق میافتد. این انتقال بین یاختههای اصلی آوند آبکش است که دارای دیواره عرضی هستند.
۲. با توجه به مطالب کتاب درسی، در خصوص هر جانداری که در خاک توانایی تبدیل نوعی یون نیتروژندار به یون نیتروژندار دیگری را دارد، چند مورد زیر درست است؟
الف) فاقد دومین سطح از سطوح سازمانیابی حیات است.
ب) مولکولهای حاوی کربن، هیدروژن و اکسیژن را تولید میکند.
ج) وضعیت درونی یاختههای پیکر خود را در محدودهای ثابت نگه میدارد.
د) جهت پاسخ به محیط، پیامهای شیمیایی را بین یاختههای خود منتقل میکند.
پاسخ سوال ۲
در خاک، باکتریهای نیتراتساز یون آمونیوم را به نیترات تبدیل میکنند و همچنین در ریشه گیاه نیز یون نیترات مجددا به یون آمونیوم تبدیل میشود. بنابراین منظور سوال باکتری و گیاه است. فقط مورد ب صحیح است.
بررسی همه موارد:
الف) باکتریها تک یاختهای هستند و فاقد سطوح بافت، اندام و دستگاه(سطوح دوتا چهار) میباشند ولی گیاهان پریاختهای بوده واین سطوح را دارند.
ب) همه جانداران زنده توانایی تولید مولکولهای زیستی مانند کربوهیدرات، پروتئین، لیپید و نوکلئیکاسیدها را دارند. همه این مولکولها حاوی عناصر کربن، هیدروژن و اکسیژن هستند.
ج) همه جانداران زنده همایستایی(هومئوستازی) دارند و میتوانند وضعیت درونی بدن خود را در محدودهای ثابت نگه دارند. اما دقت کنید باکتریها فقط یک یاخته دارند و عبارت یاختهها برای آنها نادرست است!
د) مجددا توجه کنید که تک یاختهایها مثل باکتریها توانایی جابهجایی پیامهای شیمیایی بین یاختهها را ندارند چون فقط از یک یاخته تشکیل شدهاند!
۳. با توجه به مطالب کتاب درسی، کدام مورد، درباره تغییرات مواد نیتروژندار و چگونگی جذب آنها توسط گیاهان در خاک، صحیح است؟
۱) هر باکتری که یون مثبت نیتروژندار را تولید میکند، در تثبیت نیتروژن جو نقش دارد.
۲) هر باکتری که یون منفی نیتروژندار را مصرف میکند، در تهیه نیتروژن مولکولی گیاهان نقش دارد.
۳) هر باکتری که یون منفی نیتروژندار را تولید میکند، در تولید یون قابل جذب در ریشه گیاهان نقشی ندارد.
۴) هر باکتری که یون مثبت نیتروژندار را مصرف میکند، در تولید یون قابل استفاده در اندامهای هوایی گیاه نقشی ندارد.
پاسخ سوال ۳
باکتری نیتراتساز در مصرف یون مثبت آمونیوم نقش دارد، این باکتری در تولید یون نیترات موثر است. توجه داشته باشید که مطابق شکل کتاب درسی، بون نیترات در اندامهای هوایی گیاهان قابل مصرف نیست و قبل از انتقال به این بخشها، در ریشه گیاهان به یون آمونیوم تبدیل میشود.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: باکتری آمونیاکساز با مصرف مواد آلی باعث تولید یون مثبت آمونیوم میشود. این باکتری در تثبیت نیتروژن نقشی ندارد.
گزینه «۲»: هیچکدام از باکتریها یون منفی نیترات را مصرف نمیکنند.
گزینه «۳»: باکتری نیتراتساز یون منفی نیترات را تولید میکند. یون نیترات در ریشه گیاهان میتواند جذب شود.
۴. مطابق کتاب درسی کدام گزینه درباره باکتریهای همزیست با گیاهان صحیح است؟
۱) باکتریهای آمونیاکساز توانایی تبدیل هر ماده آلی به یون آمونیوم را دارند.
۲) ماده حاصل از فعالیت باکتریهای نیتراتساز، از ریشه به برگهای گیاه منتقل میشود.
۳) باکتریهای تثبیت کننده نیتروژن برخلاف آمونیاکساز، بر نوعی ماده معدنی اثر میکنند.
پاسخ سوال ۴
باکتریهای تثبیت کننده نیتروژن گاز نیتروژن(نوعی ماده معدنی) را به آمونیوم تبدیل میکنند اما باکتریهای آمونیاکساز، مواد آلی را به آمونیوم تبدیل میکنند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: باکتریهای آمونیاکساز توانایی تبدیل مواد به یون آمونیوم را دارند اما دقت کنید برخی مواد آلی مانند کربوهیدراتها و لیپیدها فاقد نیتروژن بوده و قابلیت تبدیل به آمونیوم را ندارند.
گزینه «۲»: یون نیترات برخلاف آمونیوم توانایی انتقال از ریشه به برگ را ندارد و در ریشه به آمونیوم تبدیل میشود.
گزینه «۴»: در کتاب درسی باکتری که یون نیترات را به آمونیوم تبدیل کند نداریم!
۵. مطابق با اطلاعات کتاب درسی، کدام مورد یا موارد عبارت زیر را به درستی تکمیل میکنند؟
«…… جاندارانی که در خاک، توانایی …… میباشند.»
الف) همه – همزیستی با ریشه گیاهان جهت تامین مواد معدنی آنها را دارند، دارای اجزای بسیاری در پیکر خود
ب) فقط بعضی از – تبدیل نوعی یون نیتروژندار قابل جذب توسط گیاه به نوع دیگر را دارند، فاقد برخی از سطوح سازمانیابی حیات
ج) همه – مصرف یونی با بار متفاوت از یونهای گیاخاک را دارند، فاقد رشتههای ظریف قارج درون خود
د) فقط بعضی از – تبدیل نیتروژن جو به یون آمونیوم را دارند، دارای توانایی تثبیت نیتروژن و فتوسنتز
پاسخ سوال ۵
الف) برخی باکتریهای تثبیت کننده نیتروژن مانند ریزوبیوم و برخی قارچها به صورت قارج ریشهای توانایی همزیستی با ریشه گیاهان جهت تامین مواد معدنی آنها را دارند. دقت کنید که پیکر هر یک از جانداران از اجزای بسیاری تشکیل شده است. (درست)
ب) منظور از این جانداران باکتریهای نیتراتساز و گیاهان ریشهدار میباشد. باکتریهای نیتراتساز یون آمونیوم را به نیترات تبدیل کرده و در ریشه گیاهان نیز که جزئی از گیاه است، یون نیترات به آمونیوم تبدیل میشود. در باکتریها به دلیل تک یاختهای بودن، برخی از سطوح سازمانیابی مانند بافت، اندام و دستگاه وجود ندارد. (درست)
ج) گیاخاک یونهایی با بار منفی دارد. باکتریهای نیتراتساز و گیاهان توانایی مصرف یونهایی با بار مثبت(آمونیوم) را دارند. حدود ۹۰ درصد گیاهان دانهدار با قارچها به صورت قارج ریشهای همزیستی دارند وبه درون ریشه بسیاری از گیاهان رشتههای ظریف قارچها نفوذ میکند. (نادرست)
د) سیانوباکتریها و ریزوبیوم از باکتریهای همزیست با گیاهان میباشند که توانایی تثبیت نیتروژن و تبدیل نیتروژن جو به یون آمونیوم را دارند که از بین این جانداران فقط سیانوباکتریها فتوسنتزکننده میباشند. اما دقت کنید در صورت سوال جانداران موجود در خاک مد نظر است و سیانوباکتریها به دلیل فتوسنتز نمیتوانند در خاک باشند و با بخشهای هوایی گیاهان همزیست میباشند. (نادرست)
۶. با توجه به مطالب کتاب درسی، کدام موارد ویژگی مشترک جاندارانی میباشد که در خاک، نوعی یون نیتروژندار را به نوع دیگری از یون نیتروژندار تبدیل میکنند؟
الف) در حالت طبیعی توانایی تثبیت نیتروژن ندارند.
ب) توانایی تولید یون نیتروژندار از مواد آلی موجود در خاک را ندارند.
ج) یونی دارای بار مشابه با یونهای گیاخاک(هوموس) را تولید میکنند.
د) فاقد توانایی تولید یونهای ساخته شده توسط باکتریهای آمونیاکساز میباشند.
پاسخ سوال ۶
با توجه به شکل کتاب درسی، باکتریهای نیترات ساز یونهای آمونیوم را به نیترات تبدیل میکنند و همچنین درون ریشه گیاه یون نیترات مجددا به آمونیوم تبدیل میشود.
بررسی همه موارد:
الف) هیچ یک از این جانداران توانایی تثبیت نیتروژن را ندارند. (درست)
ب) تولید یون نیتروژندار با استفاده از مواد آلی موجود در خاک مربوط به باکتریههای آمونیاکساز میباشد و گیاه یا باکتریهای نیتراتساز این توانایی را ندارند. (درست)
ج) گیاخاک دارای یونهای منفی میباشد. فقط باکتریهای نیتراتساز یونهایی با بار منفی میسازند و گیاه آمونیوم(یونی با بار مثبت) تولید میکند. (نادرست)
د) باکتریهای آمونیاکساز یون آمونیوم تولید میکنند. در ریشه گیاه یون آمونیوم تولید میشود. (نادرست)
۷. با توجه به انواع کودهای مورد استفاده جهت بهبود خاک، کدام گزینه صحیح است؟
۱) کودهای شیمیایی همانند کودهای زیستی میتوانند حاوی نوعی ترکیب غیر یونی لازم جهت تشکیل لخته باشند.
۲) کودهای زیستی برخلاف کودهای شیمیایی، باعث مرگ و میر جلبکها و گیاهان آبزی نمیشوند.
۳) کودهای آلی برخلاف کودهای شیمیایی، مواد آلی مورد نیاز گیاه را به آهستگی آزاد میکنند.
۴) کودهای زیستی همانند کودهای شیمیایی، در تامین همه مواد آلی مورد نیاز گیاه نقشی ندارند.
پاسخ سوال ۷
به طور کلی هدف استفاده از کودهای مختلف تامین مواد معدنی مورد نیاز گیاهان میباشد نه همه مواد آلی! زیرا گیاهان خود تولیدکننده بوده و مواد آلی مورد نیاز خود را میسازند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: در بیشتر کودها عناصری مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم وجود دارد. دقت کنید که برای تشکیل لخته ویتامین K مورد نیاز است نه پتاسیم!
گزینه «۲»: کودهای زیستی معایب سایر کودها را ندارند اما کودهای شیمیایی باعث رشد سریع باکتریها، جلبکها و گیاهان آبزی میشوند(نه مرگ و میر آنها) در واقع با رشد سریع این جانداران، باعث مرگ و میر جانوران آبزی میشود.
گزینه «۳»: کودهای آلی مواد معدنی مورد نیاز گیاهان را به آهستگی آزاد میکنند نه مواد آلی.
۸. ۴۷- در ارتباط با جذب نیتروژن کدام عبارت درست بیان شده است؟ ا) تمام نیاز گیاه به این عنصر توسط ریشه تامین میشود.
۲) تمام نیتروژن تشبیت شده توسط برخی باکتریها، در طول حیات باکتری در دسترس گیاه قرار میگیرد.
۳) در صورت انتقال ژنهای دخیل در تشبیت نیتروژن از باکتریهای آمونیاکساز به گیاه، جاندار ویزگی جدید کسب میکند. ۴) بیشتر نیتروژن مورد استفاده گیاهان به صورت یونهای آمونیوم یا نیترات در اختیار آنها قرار میگیرد.
پاسخ سوال ۸
۴۷- گزین »۴«
گزینه »ا« بیشتر نیتروژن گیاه توسط ریشه تامین میشود نه همه آن.
گزینه »۲«. نیتروژن تشبیت شده در این باکتریها به مقدار قابل توجهی دفع، و یا پس از مرگ آنها برای گیاهان قابل دسترس میشود.
گزینه »۳«. باکتریهای آمونیاک ساز ژنهای مربوط به تشبیت نیتروژن را ندارند.
گزینه »۴« بیشتر نیتروژن مورد استفاده گیاهان به صورت یونهای امونیوم یا نیترات تامین میشود.
۹. ۴۸- کدام گزینه برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟
» زیستشناسان برای بررسی نیازهای تغذیهای نوعی گیاه، آن را در دستگاهی با محلول مغذی رشد داده و مشاهده کردند که باکتریها و جلبکهای در
این دستگاه به سرعت رشد میکند. احتمالا آنها از نوعی کود استفاده کردهاند که نسبت به دو نوع دیگر ……………………………………………………………………………………………………….. «
ا) دارای مواد معدنی مانند بقایای پروتشینهای جانوری بیشتری بوده و سریعا جذب میشوند.
۲) بسیار سادهتر و کم هزینهتر بوده و اسیب کمتری به محیط زیست وارد میکند.
۳) در صورت نیاز فوری گیاهان به موادی مانند نیتروژن و پتاسیم اولویت استفاده دارد.
۴) حتی در صورت اضافه نمودن مقادیر زیاد، آسیب کمتری به محیط زیست وارد میکند.
پاسخ سوال ۹
۴۸- گزینه »۳«
مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی میتواند آسیب زیادی به محیط زیست و خاک وارد کند. از طرفی با شسته شدن توسط بارشها این مواد به آبها وارد و باعث رشد سریع باکتریها و جلبکها میشود. یکی از مزایای کودهای شیمیایی این است که به سرعت کمبود مواد مغذی خاک را جبران میکنند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه »ا«. بقایای پروتشینهای جانوری جز، مواد آلی محسوب میشوند و به عنوان کود آلی شناخته میشود.
گزینه »۲«. این گزینه در مورد کودهای زیستی است. گزینه »۴«. این گزینه در مورد کودهای زیستی است.
۱۰. ۳۴- کدام مورد در خصوص گیاخاک (هوموس) نادرست است؟
) نخستین بخشی است که ساقه ویزه شده برخی از گیاهان نهاندانه با آن تماس پیدا میکنند. ۲) روند جایگزینی گروهی از یاختهها را در بخشی از گیاه کاهو کاهش میدهد.
۳) به دلیل داشتن پونهایی مانند آمونیوم، از شستوشوی بون نیترات جلوگیری میکند.
۴) فعالیتهای متابولیسمی ریشه گیاهان میتواند تراکم بخش زیرین آنها را تا حدی افزایش دهد.
پاسخ سوال ۱۰
گیاخاک با داشتن بارهای منفی یونهای مثبت را در سطح خود نگه میدارد. در حالیکه امونیوم نوعی یون مشبت و نیترات نوعی یون منفی است. بررسی سایر گزینهها:
گزینه »۱« گیاخاک لایه سطحی خاک است. گیاهانی مانند توتفرنگی ساقه رونده دارند که بهطور افقی روی خاک رشد میکند. گیاهان توفرنگی جدیدی در محل گرهها، ایجاد میشوند.
گزینه »۲«: کلاهک ریشه، مریستم نزدیک به نوک ریشه را در برابر اسیبهای محیطی، حفظ میکند. یاختههای سطح بیرونی کلاهک بهطور مداوم میریزند وبا یاختههای جدید، جانشین میشوند. گیاخاک باعث اسفنجی شدن حالت خاک میشود که برای نفوذ ریشه مناسب است. هر چه کیفیت خاک مناسبتر باشد(حالت اسفنجی)، آسیب به یاختههای کلاهک و از بین رفتن آنها کمتر میشود و به دنبال آن جایگزینی نیز کمتر رخ میدهد.گزینه »۴«. ذرات غیرالی خاک از تخریب فیزیکی و شیمیایی سنگها در فرایندی به نام هوازدگی ایجاد میشوند. اسیدهای تولید شده در ریشه گیاهان هم میتوانند هوازدگی شیمیایی ایجاد کنند. (ثلیی)
۱۱. ۳۸- با توجه به مطلب کتاب درسی در خصوص تغییرات مواد نیتروژندار و چگونگی جذب آنها از خاک، کدام گزینه، برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟
»بهطور معمول جاندارانی که یون «
) فقط بعضی از – نیترات تولید میکنند، در طی فرآیندهایی از مواد آلی ترکیبات معدنی میسازند.
۲) همه-نیترا ~ مصرف میکنند، بهوسیله فتوسنتت، همه مواد مورد نیاز خود مانند کربوهیدرات را تولید میکنند.
۳) همه-آمونیوم مصرف میکنند، نمیتوانند تعداد جایگاههای آغاز همانندسازی را بسته به مراحل رشدونمو خود تنظیم کنند.
۴) فقط بعضی از – آمونیوم تولید میکنند، در یاخته(های) پیکر آنها، همه گروههای مولکولهای زیستی، با فسفولیپیدهای غشا در تماس است.
پاسخ سوال ۱۱
۳۸- گزینق »۴« (ممیدفا فیآاری)
گیاهان و باکتریهای تشبیتکننده نیتروژن و آمونیاکساز میتوانند آمونیوم تولید کنند. فقط در پروکاریوها چون دنا به غشا چسبیده است، تمامی انواع مولکولهای زیستی، با فسفولیپیدهای غشا در تماس است. بررسی سایر گزینهها:
گزینه »9«: باکتریهای نیتراساز نیترات تولید میکنند. طی فرایندهای یاختهای مثلاً تجزیه ATP (نوعی ماده آلی) میتوان از ترکییات آلی مواد معدنی (P آزاد) تولید کرد. همه باکتریهای نیتراتتساز میتوانند در طی فرایندهایی از مواد آلی ترکیبات معدنی بسسازند.
گزینه »2« گیاهان در ریشه خود نیترات را مصرف میکنند، اما بیشتر گیاهان میتوانند بهوسیله فتوسنتز، بخشی از مواد مورد نیاز خود مانند کربوهیدرات را تولید بکنند.
گزینه »۳«. گیاه همانند باکتری نیتراساز، آمونیوم را مصرف میکند. میدانید که شکل قابل استفاده (قابل مصرف) نیتروژن برای گیاه آمونیوم است گیاهان یوکاریوت هستند و میتوانند تعداد جایگاههای آغاز همانندسازی را بسته به مراحل رشدونمو تنظیم کنند. (تملیی)
۱۲.
پاسخ سوال ۱۲
۱۳.