۳. کدام گزینه درست است؟

‫۱) در گیاه ذرت در هر مرحله‌ای که لپه‌های رویان در حال تشکیل دچار خمیدگی می‌شود، برآمدگی کوچکی در فضای بین لپه‌ها مشاهده می‌شود.

‫۲) در رویان در حال تشکیل نهاندانگان، پوسته تخمک به پوسته دانه تبدیل می‌شود و سپس ساقه و ریشه رویانی در دوانتهای رویان تشکیل می‌شود.

۳) در مراحل تشکیل رویان نهاندانگان، در مرحله‌ای که رویان دو یاخته دارد، ممکن است تقسیم سیتوپلاسم نابرابر در دانه رخ داده باشد.

‫۴) در دانه لوبیا بعد از دو روز خیس خوردن،باقیمانده یاخته‌هایی که توانایی انجام تقسیم میوز را ندارند، قابل مشاهده است.

۴. کدام گزینه درست است؟

الف) دانه برای رویش به آب، اکسیژن و دمای پایین نیاز دارد.

‫ب) در هنگام رویش دانه ذرت، لپه‌ها در خاک باقی می‌مانند.

‫ج) اولین بخش خارج شده از خاک هنگام رویش دانه لوبیا، لپه‌‌ها هستند.

د) بعد از تشکیل رویان، بلافاصله در اثر رشد آن، دانه‌رست ایجاد می‌شود.

۵. در میوه حاصل از رشد و نمو ….

‫۱) نهنج گل سیب، ساختار حاوی رویان در محدوده تخمدان قابل رویت است.

‫۲) گل موز، تقسیم یاخته کوچک‌تر حاصل از تقسیم تخم اصلی انجام نشده است.

‫۳) تخمدان گل هلو، پوسته تغییر یافته تخمک از یاخته‌هایی با دیواره پسین تشکیل نشده است.

‫۴) گل نارگیل، دو بخش گوشتی و مایع هر کدام واجد یاخته‌هایی هسته‌دار هستند.

۶. کدام مورد از عبارات زیر صحیح است؟

‫الف) در دانه رسیده لوبیا، همانند دانه رسیده ذرت، یاخته‌های تک‌لاد یافت نمی‌شود.

‫ب) در ذرت، ریشه و ساقه ضمن خمیدگی، از محل‌های متفاوتی از دانه خارج می‌شوند.

‫ج) رویش دانه‌های گیاهان تک‌لپه‌ای، برخلاف دولپه‌ای، زیرزمینی است.

‫د) به دنبال اولین تقسیم رشتمان تخم اصلی، صفحه یاخته‌ای در میانه یاخته تشکیل می‌شود.

۷. شکل مقابل، نحوه پراکنش ساختاری در گیاهان توسط نوعی جانور را نشان می‌دهد، کدام گزینه در ارتباط با این ساختار صحیح است؟

‫ا) در پراکنش بخش دارای رویان گیاه نهان‌دانه نقش دارد.

‫۲) پس از شکافته شدن دیواره بساک، توسط جانور قابل حمل است.

‫۳) قطعاً به دنبال تشکیل دانه رسیده از تخمک گیاهان گل‌دار به‌وجود آمده است.

‫۴) قطعاً دانه آن‌ها دارای پوسته‌ای بسیار سخت و محکم است که در برابر شیره‌های گوارشی جانوران مقاوم است.

۸. در گیاه خیار کدام عبارت درست است؟

‫۱) مرز بین برچه‌های تفکیک شده تخمدان قابل مشاهده است.

‫۲) تعداد دوره‌های رویشی آن از دوره‌های زایشی بیشتر است.

‫۳) حلقه‌های گل آن روی بخشی به نام نهنج که همواره گود است قرار می‌گیرد.

‫۴) یک مادگی با سه برچه تفکیک نشده در گل آن قابل مشاهده است.

۹. در ارتباط با تولید مثل گیاه گل‌دار کدام عبارت درست و کدام عبارت نادرست است؟

‫الف) در اولین تقسیم یاخته بزرگ حاصل از تخم اصلی، صفحه یاخته‌ای در وسط یاخته ایجاد می‌شود.

‫ب) ساقه رویانی نسبت به ریشه رویانی، از بخش ارتباط‌دهنده رویان به گیاه مادر، فاصله بیشتری دارد.

‫ج) در ذرت، نقش انتقال مواد غذایی ذخیره دانه به رویان، برعهده لپه‌های دانه است.

‫د) پوسته دانه برخلاف لپه(های) دانه بخشی از رویان نیست.

۱۰. با توجه به مطالب کتاب درسی، کدام گزینه عبارت زیر را به درستی تکمیل می‌کند؟

«…… هر گیاهی که …… گیاه زنبق ……»

‫۱)در سال دوم رشد خود، دانه تولید می‌کند – همانند – نوعی گیاه علفی است.

‫۲) در سطح تنه خود عدسک‌های فراوان دارد – برخلاف – نوعی گیاه دولپه است.

‫۳) در سال اول رشد رویشی و زایشی دارد – برخلاف – تنها یک بار گل و دانه تشکیل می‌دهد.

‫۴) فقط در طی یک دوره از زندگی خود رشد رویشی دارد – همانند – دارای ساقه‌ای است که رشد افقی زیر خاک دارد.

۱۱. کدام مورد عبارت زیر را به نادرستی تکمیل می‌کند؟

‫«مطابق با مطالب کتاب درسی درباره دانه گیاه …… می‌توان گفت ……»

‫ا) ذرت – به دنبال رویش دانه، انشعابات ریشه درون فضای احاطه شده توسط پوسته دانه و سطح خاک قابل مشاهده‌اند.

‫۲) لوبیا – لپه‌ها بخش ذخیرهای دانه بالغ هستند و همچنین توانایی تولید اکسیژن با استفاده از نور را دارند.

‫۳) ذرت – بخشی با مجموعه فام‌تنی بیشتر، به عنوان محل ذخیره‌ای دانه عمل کرده و بیشتر حجم آن را به خود اختصاص می‌دهد.

‫۴) لوبیا – به دنبال رویش دانه، بلافاصله بعد از تشکیل برگ‌ها، لپه‌ها فتوسنتز را آغاز کرده و پس از مدتی خشک می‌شوند.

۱۲. کدام گزینه عبارت را به نادرستی کامل می‌کند؟

‫«با توجه به مطالب زیست یازدهم وجه …… با …… در این است که ……»

‫۱) شباهت بخشی از ریشه درخت آلبالو – ساقه تخصص‌یافته توت‌فرنگی – هر دو به‌طور موازی با سطح خاک رشد می‌کنند.

‫۲) تفاوت میله پرچم گل آلبالو- تخمدان در این گل – یکی برخلاف دیگری، به بخش گود نهنج اتصال دارد.

‫۳) تفاوت بعضی از گیاهان وابسته به باد – گل قاصد – یکی برخلاف دیگری، گل‌های فاقد رنگ‌های درخشان تولید می‌کند.

‫۴) شباهت پرتقال بدون دانه – موزهای بدون دانه – در هر دو رویان قبل از تکمیل مراحل رشد و نمو از بین می‌رود.

۱۳. کدام مورد، برای تکمیل عبارت زیر از نظر درستی یا نادرستی با بقیه متفاوت است(این سوال مربوط به گفتار بعدی‌ست)؟

‫«به‌طور معمول، نوعی هورمون گیاهی مورد استفاده برای رشد کال در کشت بافت که افزایش آن منجر به ایجاد بخش …… یاخته نگهبان روزنه سبزینه‌دار می‌شود، ……»

‫۱) واجد – برخلاف هورمون دیگر مورد استفاده در این فرایند، در تحریک تقسیم یاخته‌ای اندام‌های هوایی گیاه موثر است.

‫۲) فاقد – همانند هورمون موثر بر خارجی‌ترین لایه درون دانه، در تنظیم میزان ابعاد میوه نقش دارد.

‫۳) فاقد – به منظور اثرگذاری بر جوانه جانبی در خلاف جهت جاذبه زمین حرکت می‌کند.

۴) واجد – در پی قطع جوانه راسی، مقدار آن در جوانه جانبی افزایش می‌یابد.

‫۱۳. در گیاهان نهان‌دانه، …… قطعا ……

‫۱) هر میوه بدون دانه – فاقد رویان زنده است.

‫۲) در صورت انجام تکثیر رویشی – زاده‌ای با ظاهر مشابه والد تولید می‌شود.

‫۳) با انجام تولیدمثل رویشی با استفاده از ساقه‌های تخصص‌یافته – برگ‌های رویانی در دانه یافت می‌شود.

‫۴) به دنبال قرارگیری دانه گرده بر روی کلاله گیاه – یاخته رویشی، لوله گرده را ایجاد می‌کند.

گزینه «۱» صحیح است.

‫ویژگی مشترک همه میوه‌های بدون دانه این است که در آن‌ها، رویان زنده دیده نمی‌شود.

‫بررسی سایر گزینه‌ها:

‫۲) در پیوند زدن بخشی به وجود می‌آید که دارای ویژگی‌های درخت مطلوب است و ظاهر جدیدی دارد.

‫۳) دقت کنید، ممکن است گیاهی که به کمک پیاز تولید مثل می‌کند، تک‌لپه باشد و فقط یک برگ رویانی در دانه داشته باشد نه برگ‌های رویانی. در ضمن در تولید مثل غیر جنسی نظیر استفاده از بخش‌های رویشی، دانه تولید نمی‌شود.

‫۴) در صورتی که کلاله، گرده را بپذیرد، یاخته رویشی رشد میکند و از رشد آن لوله گرده تشکیل می‌شود.

‫ ۱۴. یاخته‌های فاقد فام‌تن همتا در …… برخلاف …… یافت نمی‌شود.

‫۱) دانه رسیده لوبیا – لوله گرده راه یافته به مادگی گیاه آلبالو

‫۲) کیسه گرده بساک گل کدو -کیسه رویانی بارور شده لوبیا

۳) دانه گرده رسیده گل آلبالو – دانه رسیده ذرت

‫۴) دانه رسیده پیاز -دانه رسیده لوبیا

گزینه «۱» صحیح است.

‫یاخته‌های ۳n ،۲n و بیشتر از آن، دارای فام‌تن همتا هستند ولی یاخته تک‌لاد(n) فاقد فامتن همتا است.

‫در دانه رسیده لوبیا، هم اندوخته دانه(لپه و رویان) و هم پوشش دانه دیپلوئید(۲n) هستند درحالی که در لوله گرده، دو یاخته جنسی نر تک‌لاد وجود دارد که فاقد فام‌تن همتا هستند.

‫بررسی سایر گزینه‌ها:

‫۲) در کیسه گرده، گرده‌های نارس فاقد فام‌تن همتا هستند.

‫۳) دانه گرده رسیده، دو یاخته تک‌لاد دارد و هر یاخته فاقد فام‌تن همتا است.

‫۴) هر دو نوع دانه رسیده پیاز و لوبیا، فاقد یاخته تک‌لاد هستند.

۱۵. با توجه به شکل‌های نشان داده شده، چند مورد برای تکمیل عبارت زیر مناسب هستند؟

‫ »میوه …… دانه گرده رسیده ……

‫الف) همانند – ساختاری دویاخته‌ای است.

‫ب) برخلاف – نمی‌تواند توسط کلال نوعی گل پذیرفته شود.

‫ج) همانند – دارای یاخته‌هایی است که توانایی انجام رشتمان (میتوز) را دارند.

‫د) برخلاف – دارای یاخته‌هایی با محتویات وراثتی متفاوت نسبت به یکدیگر هستند.

‫تنها موارد «ب» و «د» صحیح است.

‫بررسی موارد:

‫الف) میوه ساختاری دویاخته‌ای نیست. (دلیل نادرستی)

‫ب) میوه توسط کلاله پذیرفته نمی‌شود ولی دانه گرده می‌تواند پذیرفته شود. (دلیل درستی)

‫ج) دانه گرده رسیده از دو یاخته رویشی و زایشی تشکیل شده است که تنها یاخته زایشی توانایی انجام تقسیم دارد. (دلیل نادرستی)

‫۵) در میوه به دلیل حضور یاخته‌های حاصل از تقسیمات، یاخته‌هایی با محتویات وراثتی متفاوت حضور دارد ولی یاخته‌های دانه گرده حاصل رشتمان هستند و محتویات وراثتی یکسان دارند. (دلیل درستی)

۱۶. کدام عبارت، در ارتباط با طول عمر گیاهان، قطعا صحیح است؟

‫۱) هر گیاه با دوره زایشی بیش از یک بار، بیشتر از هر گیاه با تنها یک بار دوره زایشی عمر می‌کند.

‫۲) هر گیاه با چند دوره رویشی و زایشی، واجد دیواره پسین بوده و از گیاهان درختی است.

‫۳) هر گیاه با یک دوره زایشی، با گذراندن یک دوره رویشی از بین خواهد رفت.

‫۴) هر گیاه با بیش از یک دوره زایشی، سال‌ها به رشد رویشی خود ادامه می‌دهد.

گزینه «۴» صحیح است.

‫گیاهان یک ساله و دو ساله فقط یک دوره زایشی دارند. پس گیاهی که چند دوره زایشی داشته باشد گیاهی چند ساله بوده که سال‌ها به رشد خود ادامه می‌دهد. بررسی سایر گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: ممکن است برخی گیاهان چند ساله تنها یک بار دوره زایشی داشته باشند.

‫گزینه «۲»: گیاهان چند ساله می‌توانند از نوع علفی(غیر درختی) باشند، مانند زنبق.

گزینه «۳»: گیاهان دوساله با دو دوره رویشی یک دوره زایشی دارند و سپس از بین می‌روند.

‫۱۷. با توجه به مطالب موجود در فصل ۸ زیست‌شناسی ۲ (تولیدمثل نهان‌دانگان) کدام گزینه‌ها عبارت را به درستی و کدام گزینه‌ها به نادرستی تکمیل می‌کنند؟

‫«به‌طور معمول …… از نظر …… با یکدیگر مشابه و از نظر   با یکدیگر متفاوت‌اند.»

‫الف) میوه خیار و میوه فلفل دلمه‌ای – ایجاد شدن در نتیجه رشد زایشی گیاه و داشتن چندین دانه – داشتن چندین برچه کاملاً جدا شده از یکدیگر

‫ب) گیاه سیب‌زمینی و نرگس – اتصال تعدادی از یاخته‌های ریشه به ساقه تخصص‌یافته -اتصال ساقه تخصص‌یافته به نوعی اندام فتوسنتزکننده هوایی

‫ج) گیاه زنبق و توت‌فرنگی -ایجاد پایه جدید در محل‌هایی از ساقه به موازات رویش افقی آن – توانایی انجام فتوسنتز در ساقه تخصص‌یافته

‫د) روش‌های قلمه زدن و پیوند زدن – دریافت محتوای وراثتی گیاه حاصل از گیاه والد- استفاده از نوعی تنظیم‌کننده رشد جهت تحریک تولید ریشه

‫موارد (ج) و (د) درست و موارد (الف) و (ب) نادرستاند.

‫بررسی همه موارد:

‫الف) میوه خیار و فلفل دلمه هر دو در نتیجه رشد زایشی گیاهی ایجاد شده‌اند و هر دو دارای چندین دانه می‌باشند. در میوه خیار برچه‌ها از یکدیگر جدا نشده و در میوه فلفل دلمه‌ای نیز برچه‌ها به‌طور ناقص از یکدیگر جدا شده‌اند و به علت قید جدا شدن به‌طور کامل این مورد نادرست است.

‫ب) در گیاه نرگس که دارای پیاز است برخلاف گیاه سیب‌زمینی که دارای غده است، تعدادی از یاخته‌های ریشه به ساقه تخصص‌یافته اتصال مستقیم دارند. در پیاز برخلاف غده، ساقه تخصص‌یافته به بخشی فتوسنتزکننده و هوایی اتصال مستقیم دارد.

‫ج) گیاه زنبق نوعی گیاه با زمین‌ساقه و توت‌فرنگی نیز نوعی گیاه با ساقه رونده می‌باشد. در هر دو گیاه رشد افقی ساقه تخصص‌یافته وجود دارد و به موازات رشد افقی آن در محل جوانه، پایه جدید ایجاد می‌شود با این تفاوت که زنبق رشد افقی در زیر خاک و توت‌فرنگی رشد افقی بر روی خاک دارد. گیاه توت‌فرنگی تنها گیاهی ‫بوده که در میان ساقه‌های تخصص‌یافته دارای قابلیت فتوسنتز است اما زمین ساقه دارای توانایی فتوسنتز نمی‌باشد.

‫د) در همه روش‌های تولید مثل به وسیله بخش‌های رویشی، محتوای وراثتی گیاه حاصل توسط گیاه والد تامین می‌شود در روش قلمه زدن برخلاف پیوند زدن، از هورمون اکسین جهت تحریک تولید ریشه استفاده می‌شود.

‫۱۸. کدام گزینه درباره میوه، نادرست است؟

‫۱) محدوده دیواره تخمدان در هلو بیشتر از سیب است.

‫۲) در فلفل دلمه‌ای ممکن است برچه‌ها کاملاً از هم جدا نشده باشند.

‫۳) میوه هایی که دارای زوائد خار مانند هستند به وسیله باد جابه‌جا می‌شوند.

‫۴) میوه‌های نارس در مقایسه با میوه‌های رسیده در پراکنش دانه‌ها نقش کمتری دارند.

گزینه «۳» صحیح است.

‫با توجه به شکل‌ها و نکات فعالیت ۸ صفحه ۱۳۴، میوه‌هایی که دارای بال هستند به وسیله باد و میوه هایی که دارای زوائد خار مانند هستند به وسیله جانوران در محیط جابه‌جا می شوند.

بررسی سایر گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: با توجه به شکل ۱۶ صفحه ۱۳۲، محدوده دیواره تخمدان در هلو بیشتر از سیب است.

‫گزینه «۲»: با توجه به شکل‌های فعالیت ۷ صفحه ۱۳۳، در فلفل دلمه‌ای ممکن است برچه‌ها کاملاً از هم جدا نشده باشند.

‫گزینه «۴»: میوه‌های نارس در مقایسه با میوه‌های رسیده در حفظ دانه‌ها نقش بیشتری و در پراکنش دانه‌ها نقش کمتری دارند.

۱۹. چند مورد عبارت زیر را به نادرستی کامل می‌کند؟

‫«گیاهی که باقی‌مانده دانه در حال رشد آن بیرون از خاک دیده می‌شود به طورحتم ……»

‫الف) در دسته‌های آوندی ریشه آن، انواعی از بافت‌ها یافت می‌شود.

‫ب) برگ‌های رویانی آن به مدت کوتاهی فتوسنتز می‌کنند.

‫ج) همزمان با تولید برگ و ریشه جدید، گل و میوه نیز خواهد ساخت.

د) برای تولید مثل غیر جنسی خود از ساقه زیرزمینی استفاده می‌کند.

گزینه «۴» صحیح است.

‫گیاهی که باقی‌مانده دانه در حال رشد آن بیرون از خاک دیده می‌شود، رویش روزمینی دارد مثل لوبیا و یا پیاز. نحوه خاص رویش روزمینی موجب می‌شود تا باقی‌مانده دانه در خارج از خاک مشاهده شود.

بررسی همه موارد:

‫الف) دقت کنید که دسته آوندی تنها برای ساقه تعریف می‌شود و برای ریشه معنی ندارد همان‌طور که خود کتاب نیز در نام‌گذاری شکل ریشه، به آوندهای آن لفظ دسته را اطلاق نکرده است.

‫ب) برگ‌های رویانی همان لپه‌ها هستند که برای پیاز صدق نمی‌کند چون تک‌لپه است و تنها یک برگ رویانی دارد.

‫ج) در رویش دانه پس از تشکیل برگ و ریشه جدید، گل و میوه و دانه تشکیل می‌شود نه همزمان با آن!

‫د) استفاده از ساقه زیرزمینی برای گیاه لوبیا نادرست است.

۲۰. کدام گزینه گیاهانی که در آن‌ها درون‌دانه به عنوان ذخیره دانه باقی می‌ماند را از گیاهانی که درون دانه جذب لپه‌ها می‌شود متمایز می‌کند؟

۱) ایجاد سه سامانه بافتی در طول زندگی

‫۲) تولید یاخته‌های جنسی نر متحرک برای تولید مثل

‫۳) بافت ذخیره کننده اندوخته غذایی واجد دو مجموعه کروموزومی در هسته سلول‌ها

۴) حضور روزنه‌های آبی در انتهای برگ

گزینه «۴» صحیح است.

‫در گیاهان تک لپه‌ها درون‌دانه به عنوان ذخیره غذایی دانه باقی می‌ماند ودر دولپه‌ها جذب لپه‌ها می‌شود پس سوال در مورد ویژگی متفاوت گیاهان تک‌لپه نسبت به دو‌لپه است.

‫طبق فصل ۷ کتاب درسی دهم روزنه‌های آبی در تک‌لپه‌ها در انتهای برگ ودر دولپه‌ها در لبه برگ قرار دارد پس گزینه «۴» صحیح است.

‫گزینه «۱»: هر دو گروه در طول زندگی ۳ سامانه بافتی زمینه‌ای، آوندی و پوششی را ایجاد می‌کنند.

‫گزینه «۲»: یاخته جنسی نر متحرک اختصاص به خزه و سرخس دارد، نه نهان‌دانگان!

گزینه «۳»: اندوخته غذایی در تک‌لپه‌ها درون‌دانه است که در سلول‌هایش سه مجموعه کروموزومی دارد.

۲۱. کدام گزینه به عبارت درستی پیرامون هر دانه از گیاه نهان‌دانه می‌پردازد؟

۱)دارای یاخته‌های مریستمی مولد سه نوع سامانه بافتی می‌باشد.

‫۲) دارای پوسته‌ای از یاخته‌های اسکلرئیدی و سخت است.

‫۳) بلافاصله رشد می‌کند و دانه‌رست را تشکیل می‌دهد.

‫۴) رویان را در برابر شرایط نامساعد محیط حفظ می‌کند.

گزینه «۴» صحیح است.

‫مطابق متن کتاب درسی، حفظ رویان در برابر شرایط نامساعد محیطی، ویژگی عمومی تمامی دانه‌ها می‌باشد. دقت کنید، در میوه‌های بدون دانه‌ای که دانه‌های نارس و ریز دارند، درست است که رویان قبل از تکمیل مراحل رشد و نمو از بین رفته است اما دلیل از بین رفتن رویان، مقاوم نبودن دانه در برابر شرایط محیطی نیست. از بین رفتن رویان در این حالت به دلیل اتفاقات و فرایندهای درون خود گیاه است نه شرایط محیطی.

‫بررسی سایر گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: در بعضی دانه‌ها که نارس هستند، رویان از بین رفته پس خبری از یاخته مریستمی نیست.

‫گزینه «۲»: پوسته دانه معمولا سخت است ممکن است که سخت نباشد.

‫گزینه «۳»: اگر رویان سالم باشد، پس از تشکیل دانه، برای مدتی دوران خفتگی را داریم و سپس دانه‌رست تشکیل می‌شود.

۲۲. در خصوص گیاهان مختلف موجود در طبیعت، چند مورد نادرست است؟

‫الف) هر گیاهی که یک بار در سال رشد رویشی دارد، می‌تواند فقط یک بار به دنبال تمایز گروهی از یاخته‌ها، گامت تولید کند.

ب) هر گیاهی که یاخته‌های چوب‌پنبه‌ای شده دارد، به دلیل استحکام بالای خود قادر است تا ارتفاع چندین متری رشد کند.

ج) هر گیاهی که به ازای هر بار گلدهی، رشد رویشی می‌کند، از طریق انواعی از کامبیوم‌ها، بر قطر ساقه اصلی خود می‌افزاید.

‫د) هر گیاهی که موادغذایی در بخش‌های زیرزمینی خود ذخیره می‌کند. در چندین سال متوالی می‌تواند رشد خاصی داشته باشد.

گزینه «۳» صحیح است.

‫همه موارد به نادرستی بیان شده‌اند.

بررسی همه موارد:

‫الف) همه گیاهان یک ساله و دو ساله و چند ساله، یک بار در سال رشد رویشی دارند و نمی‌توان گفت که فقط مختص به گیاهان یک ساله است. گیاهان یک ساله و دو ساله فقط یک بار می‌توانند در طول عمر خود رشد زایشی داشته باشند، ولی گیاهان چند ساله، می‌توانند چندین بار رشد زایشی داشته باشند.

‫ب) همه گیاهان ریشه‌دار در لایه ریشه‌زا، برای کنترل ورود مواد به آوندهای چوبی، یاخته‌های چوب‌پنبه‌ای شده دارند بنابراین نمی‌توان گفت که فقط درخت‌ها هستند که یاخته‌های چوب‌پنبه شده‌ای دارند. گیاهان یک ساله و دو ساله به دلیل نداشتن یاخته‌های چوب پسین، نمی‌توانند همانند درختان، رشد چند ده متری و یا صدمتری داشته باشند.

‫ج) همه گیاهان به ازای هر بار گلدهی، رشد رویشی دارند، ولی فقط درختان دارای کامبیوم هستند و گیاهان یک ساله و دو ساله فاقد کامبیوم هستند.

‫د) شلغم می‌تواند در ریشه زیرزمینی خود، موادغذایی ذخیره کند. شلغم یک گیاه دوساله است و فقط دو سال توانایی رشد خواهد داشت، نه چندین سال متوالی!

۲۳. در طی مراحل تشکیل رویان و بالغ شدن دانه در لوبیا، کدام مورد زیر غیر ممکن است؟

۱) ایجاد نوعی فرورفتگی در بخش بالایی ساختاری کروی‌شکل

‫۲) تبدیل یاخته‌هایی زنده با دیواره نخستین نازک به یاخته‌های فاقد پروتوپلاست

‫۳) جابه‌جایی مواد غذایی ذخیره شده در بین یاخته‌هایی از رویان، با عدد کروموزومی متفاوت از هم

‫۴) قرارگیری بخشی که هنگام رویش دانه به‌صورت خمیده از خاک خارج می‌شود در یک انتهای رویان

گزینه «۳» صحیح است.

‫در طی مراحل تشکیل رویان و بالغ شدن دانه در لوبیا، مواد غذایی ذخیره شده در آندوسپرم (درون دانه) ۳n به لپه‌ها که ۲n می‌باشند، منتقل می‌شوند. اما دقت کنید که آندوسپرم بخشی از رویان نمی‌باشد! و یاخته‌های رویان همگی عدد کروموزومی یکسانی دارند.

بررسی سایر گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: با توجه به شکل ۱۴ صفحه ۱۳۰ زیست‌شناسی یازدهم، در طی فرایند تشکیل رویان ابتدا ساختاری کروی تشکیل شده و سپس در بخش بالایی آن نوعی فرورفتگی ایجاد می‌شود(ساختار قلبی شکل).

‫گزینه «۲»: جهت تشکیل دانه، یاخته‌های زنده پارانشیمی دارای دیواره نازک پوشش تخمک تغییر کرده و به یاخته‌های اسکلرانشیمی با دیواره ضخیم لیگنینی و فاقد پروتوپلاست تبدیل می‌شوند.

‫گزینه «۴»: در پی تشکیل دانه، ساقه رویانی و ریشه رویانی در دو انتهای رویان قرار می‌گیرند. باتوجه به شکل ۱۵ صفحه ۱۳۲ زیست‌شناسی یازدهم، ساقه رویانی لوبیا هنگام رویش دانه به‌صورت خمیده از خاک خارج می‌شود.

۲۴. کدام گزینه حاوی عبارت‌های درست است؟

‫الف) در فن کشت بافت محتوای ژنی گیاه جدید شبیه گیاهی خواهد بود که یاخته اولیه از آن گرفته شده است.

‫ب) زمین‌ساقه که برخلاف ساقه رونده به‌صورت افقی رشد می‌کند، در زیر خاک پایه‌های جدیدی در محل جوانه‌ها ایجاد می‌کند.

ج) در هر گونه گیاه نهان‌دانه، هر دانه گرده رسیده‌ای که از بساک پاره شده خارج می‌شود، به‌طور حتم ماده وراتتی بیشتری از هر یاخته موجود در کیسه رویانی دارد.

‫د) گندم همانند شلغم، در طول زندگی خود، یک بار به تولید گل و دانه می‌پردازد.

‫موارد الف و د صحیح‌اند.

‫الف) درست: با استفاده از فن کشت بافت، گیاهان جدیدی ایجاد می‌شوند که از نظر ژنی مشابه‌اند.

‫ب) نادرست: زمین‌ساقه همانند ساقه رونده به‌صورت افقی رشد می‌کند.

‫ج) نادرست: دانه گرده رسیده دارای یاخته‌های زایشی و رویشی‌(دو هسته) است و می‌تواند با یاخته دوهسته‌ای کیسه رویانی ماده وراثتی برابری داشته باشد.

‫د) درست: هر دو در طول زندگی خود، یک‌بار به تولید گل و دانه می‌پردازند.

۲۵. کدام عبارت در رابطه با هر گونه گیاه که ویژگی‌هایی برای غلبه بر محدودیت‌های ساکن بودن خود کسب کرده، صادق است؟

۱) بخشی از دیواره میوه حقیقی یا کاذب آن محتوی یاختهه‌ای دیواره تخمدانی است.

‫۲) یاخته‌های آن می‌تواند آب و مواد محلول را از درون خود عبور دهد.

‫۳) حرکت شیره پرورده طبق الگوی جریان فشاری و با کمک یاخته‌های دارای صفحه آبکشی انجام می‌شود.

۴) انتقال مواد غذایی به منظور رشد دانه‌رست، با کمک ساختار(های) حاصل از لقاح ممکن می‌شود.

گزینه «۲» صحیح است.

‫همه گیاهان ساکن‌اند، میوه حقیقی و کاذب، صفحه آبکشی و لقاح مضاعف در خزه وجود ندارد.

‫اما همه گیاهان یاخته‌های دیواره‌داری دارند که آب و املاح می‌تواند از دیواره یاخته‌ها عبور کند.

‫۲۶. مطالب کتاب درسی کدام عبارت در خصوص این ویژگی در گیاهان گلدار صحیح است؟

‫۱) در زمان تولید اسپرم درون لوله گرده برخلاف زمان تشکیل تخم اصلی دیواره دانه گرده در نوک کلاله قرار دارد.

‫۲) گل‌هایی با گلبرگ سفیدرنگ برخلاف گل داوودی به‌طور حتم توسط خفاش‌ها گرده‌افشانی می‌شوند.

‫۳) گیاهی که دو سال متوالی فقط رشد رویشی انجام می‌دهند به‌طور حتم گیاهی چندین ساله می‌باشد.

۴) برای تشکیل کیسه رویانی از یاخته بافت خورش، تنها نیاز به چندین تقسیم میتوز متوالی به همراه تقسیم سیتوپلاسم است.

گزینه «۱» مطابق شکل ۹ صفحه ۱۲۷ کتاب درسی صحیح می‌باشد.

بررسی سایر گزینه‌ها:

گزینه «۲»: مطابق شکل ۱۱ صفحه ۱۲۸ کتاب درسی گرده‌افشانی گل‌های سفید هم توسط خفاش و هم توسط حشرات می‌تواند رخ بدهد.

گزینه «۳»‌: مطابق کتاب درسی گیاهی که دو سال متوالی فقط رویشی دارد، نداریم.

گزینه «۴»: در ابتدا برای تشکیل چهار سلول هاپلوئید تقسیم میوز انجام می‌شود.

۲۷. کدام گزینه درباره شکل مقابل در یک گیاه دیپلوئید درست است؟

‫۱) نشان‌دهنده تشکیل رویان، در دانه هر گیاه نهان‌دانه است.

‫۲) حاصل تقسیم نابرابر سیتوپلاسم یاخته تخم اصلی می‌باشد.

۳) همه یاخته‌های آن رویان دانه را تشکیل می‌دهند.

‫۴) گروهی از یاخته‌های آن دارای سه مجموعه کروموزومی می‌باشند.

گزینه «۲»‌صحیح است.

‫شکل مشخص شده، نشان‌دهنده رویان در حال تشکیل یک گیاه دولپه است.

‫بررسی همه گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: شکل مربوط به فقط نهان‌دانگان دولپه است.

‫گزینه «۲»: تقسیم نابرابر سیتوپلاسم یاخته تخم اصلی، زمینه‌ساز تشکیل رویان می‌باشد. یاخته بزرگ ساختار اتصال‌دهنده رویان به گیاه مادر، و یاخته کوچکتر رویان را می‌سازد.

‫گزینه «۳»: یاخته‌های پایینی این شکل، جهت اتصال رویان به گیاه مادر می‌باشند و جزئی از رویان نیستند.

‫گزینه «۴»: یاخته‌های شکل، همگی حاصل تکثیر تخم اصلی می‌باشند و دیپلوئید می‌یاشند.

‫۲۸. کدام گزینه عبارت مقابل را به‌طور مناسب کامل می‌کند؟

«هر میوه …… ، به طور حتم ……»

‫۱) حقیقی – یک هسته با دیواره ضخیم دارد.

‫۲) کاذب – از رشد نهنج گل تشکیل شده است.

‫۳) کاذب – در قسمتی از ساختار خود تخمدان را دارد.

‫۴) حقیقی دارای فضای تخمدان تقسیم شده توسط برچه‌ها است.

گزینه «۳» صحیح است.

‫همه میوه‌ها در قسمتی از خود ساختار تخمدان را دارند، زیرا دانه‌ها در تخمدان قرار دارند.

بررسی سایر گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: میوه‌های حقیقی ممکن است چندین دانه داشته باشند.

‫گزینه «۲»: میوه کاذب از رشد قسمتی از گل به‌جز تخمدان تشکیل شده است، نه فقط نهنج!

‫گزینه «۴»: فضای تخمدان در گیاهان می‌تواند تک‌قسمتی یا تقسیم شده توسط برچه باشد.

۲۹. کدام گزینه، در رابطه با گیاهان نهان‌دانه نادرست است؟

۱) زمین‌ساقه‌(ریزوم) برخلاف غده، نوعی ساقه زیرزمینی است که علاوه بر ریشه، برگ نیز از آن خارج می‌شود.

‫۲) سلول تخم اصلی گیاه زنبق همانند دانه‌های گرده نارس، تقسیم سیتوپلاسم خود را به‌صورت نامساوی انجام می‌دهد.

‫۳) گل‌های کامل درخت آلبالو همانند گیاه زنبق، می‌توانند از جانوران به منظور انتقال دانه گرده از بساک به کلاله استفاده کنند.

‫۴) گیاهانی که دارای برگ‌های رویانی فتوسنتزکننده هستند برخلاف گیاهانی که ذخیره دانه آن‌ها یک نوع سلول باقی می‌ماند، فاقد پوست در بیشتر اندام‌های رویشی خود می‌باشند.

گزینه «۴» صحیح است.

‫بررسی همه گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: این عبارت با توجه به شکل ۳ فصل ۸ کتاب یازدهم، صحیح است.

‫گزینه «۲»: حاصل تقسیم تخم اصلی، دو یاخته کوچک و بزرگ است و همچنین حاصل تقسیم دانه گرده نارس، دو یاخته زایشی و رویشی هستند که اندازه یکسانی ندارند.

‫گزینه «۳»: با توجه به شکل ۱۹ فصل ۸ کتاب یازدهم، گیاه زنبق دارای گل با رنگ درخشان است که می‌تواند به منظور گرده‌افشانی‌(انتقال دانه گرده از بساک به کلاله) از جانوران استفاده کند.

‫گزینه «۴»: گیاهانی که دارای برگ‌های رویانی فتوسنتزکننده هستند، دولپه بوده و در ریشه و ساقه خود، دارای پوست می‌باشند.

۳۰. کدام‌یک از گزینه‌های زیر نادرست است؟

‫۱) در بعضی میوه‌های بدون دانه در پی تقسیم یاخته تخم اصلی رویان ایجاد می‌شود.

۲) تعداد دوره زایشی در گیاهانی مانند خیار و شلغم برابر نیست.

‫۳) در گیاه هلو بخش گوشتی میوه توسط دیواره تخمدان تشکیل شده است.

‫۴) میوه هر گیاهی که دارای تخمدان بدون تغییر در وسط خود باشد، به‌طور حتم میوه کاذب است.

گزینه «۲» صحیح است.

‫بررسی سایر گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: در بعضی میوه‌های بدون دانه مانند موز لقاح صورت می‌گیرد و از تقسیم تخم اصلی رویان تشکیل می‌شود ولی رویان قبل از تکمیل مراحل رشد و نمو از بین می‌رود.

گزینه «۳»: بخش گوشتی دیواره هلو با توجه به شکل کتاب درسی توسط دیواره تخمدان تشکیل شده است.

‫گزینه «۴»: میوه‌ای که تخمدان در آن، بدون تغییر دیده می‌شود از رشد سایر قسمت‌ها تشکیل شده است بنابراین آن میوه کاذب است.

۳۱. چند مورد درباره، یاخته‌های در برگیرنده کیسه رویانی در گیاه آلبالو درست است؟

الف) آندوسپرم را به طور کامل مصرف می‌کنند.

‫ب) در هسته دارای کروموزوم‌های همتا می‌باشند.

‫ج) در شرایطی ساختارهای چهار کروماتیدی می‌سازند.

‫د) با تشکیل یک بخش ویژه، رویان را به گیاه مادر متصل می‌نمایند.

‫مورد «ب» درست است.

بررسی موارد:

‫الف) در رویش دانه لپه‌ها از آندوخته غذایی آندوسپرم استفاده می‌کنند.

‫ب) یاخته‌های پارانشیم خورش در تخمک گیاهان نهان‌دانه ۲n کروموزومی (دیپلوئید) هستند.

‫ج) قبل از تشکیل کیسه رویانی یکی از یاخته‌های بافت خورش تقسیم میوز انجام داده تا کیسه رویانی تشکیل شود.

‫د) یک بخش ویژه که رویان را به گیاه مادر وصل می‌کند مربوط به تقسیم‌های یاخته بزرگ‌تر حاصل از تقسیم تخم اصلی است.

۳۲. با توجه به مطالب کتاب درسی، کدام گزینه برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟

‫«به طور معمول گیاه شلغم ……»

‫۱) همانند گیاه سیب‌زمینی، می‌تواند توسط یاخته‌های پارانشیمی خود به ذخیره مواد در غده بپردازد.

۲) برخلاف گیاه سیب‌زمینی، توسط بخش متورم خود در زیر خاک، به ریشه‌های افشان متصل است.

۳) همانند گیاه پیاز، در برخی از یاخته‌های بخش متورم خود در زیر خاک، ترکیبات آنتی‌اکسیدان دارد.

‫۴) برخلاف گیاه توت‌فرنگی، برگ‌های پهن آن می‌توانند توسط ساقه‌های مجزا از هم با ریشه ارتباط برقرار کنند.

گزینه «۳» صحیح است.

‫با توجه به شکل ۳ صفحه ۱۲۲ و شکل ۱۹ فصل ۸ کتاب زیست‌شناسی ۲، گیاه شلغم همانند گیاهان دارای پیاز، به رنگ بنفش مشاهده شده و در ساختار یاخته‌های خود ترکیبات رنگی دارد که آنتی‌اکسیدان محسوب می‌شوند.

بررسی سایر گزینه‌ها:

گزینه «۱»: لفظ غده به معنای ساقه تخصص‌یافته برای تولید مثل غیر جنسی است. مطابق با فعالیت کتاب درسی، بخش متورم گیاه شلغم متعلق به ریشه آن است و استفاده از لفظ غده برای آن نادرست است.

‫گزینه «۲»: دقت کنید که بخش متورم شلغم خود بخشی از ریشه آن است. اگر به شکل توجه کنید، ریشه گیاه شلغم پس از بخش متورم آن به صورت ریشه راست بوده که انشعابات فرعی فراوانی دارد و لفظ ریشه افشان نیز برای آن نادرست است.

گزینه «۴»: در هر دو گیاه برگ‌ها پهن هستند.

۳۳. مطابق مطالب مطرح شده در فصل ۸ زیست‌شناسی(۲) گروهی از جانوران در فرایندهای مرتبط با تولید مثل و تکثیر گیاهان در مراحلی قبل و بعد از لقاح نقش دارند. کدام گزینه ویژگی مشترک همه جانورانی است که در این فرایندها نقش ایفا می‌کنند؟

۱) ساختارهای لوله‌ای شکل در آن‌ها محل ورود مولکول‌های مورد نیاز برای انجام تنفس یاخته‌ای می‌باشد.

‫۲) یاخته‌هایی در پیکر آن‌ها در پی عبور از مراحلی، نیمی از ژن‌های خود را به نسل بعد منتقل می‌کند.

‫۳) در نوعی رابطه همزیستی با گیاه بخشی از مواد آلی مورد نیاز خود را الزاماً از گیاه موردنظر دریافت می‌کند.

۴) در بخش جلویی برجسته شده طناب عصبی اطلاعات مربوط به فرآیندهای مرتبط با پرواز را ذخیره می‌کند.

گزینه «۱» صحیح است.

فرایندهای گرده‌افشانی و دانه‌افشانی فرایندهای مرتبط با تولیدمثل‌اند که می‌توانند قبل و پس از لقاح در تولید مثل و تکثیر گیاهان نقش داشته باشند. در این فرایندها پستانداران، پرندگان و حشرات نقش ایفا می‌کنند.

‫هرسه جانوران مطرح شده مولکول‌های اکسیژن و گلوکز را از ساختارهای لوله‌ای شکل دریافت می‌کنند. بررسی سایر گزینه‌ها:

‫گزینه «۲»: زنبورهای کارگر در گرده‌افشانی دخیل‌اند و نمی‌توانند در لقاح شرکت کنند.

‫گزینه «۳»: طبق شکل مطرح شده در کتاب درسی جانورانی مثل سگ در دانه‌افشانی دخیل‌اند که الزاماً از گیاه تغذیه نمی‌کنند.

‫گزینه «۴»: بسیاری از پستانداران برخلاف خفاش پرواز نمی‌کنند!

۳۴. در خصوص رشد و تشکیل انواع دانه‌های گیاهان، کدام گزینه صحیح است؟

۱) ساختار قلب مانند در رویان تمام نهان‌دانگان، از یاخته کوچک‌تر حاصل از تقسیم تخم اصلی، منشا می‌گیرد.

‫۲) دانه‌ها با جذب آب متورم می‌شوند و پوسته آن‌ها شکاف برمی‌دارد، سپس رویان رشد خود را آغاز می‌کند.

‫۳) پوسته هر دانه کامل گیاه، به علت نقش محافظتی، ساختاری دولایه و سخت دارد.

‫۴) هنگام تشکیل دانه‌رست ذرت از هر دو طرف دانه، بافت ریشه‌ای گیاه خارج می‌شود.

گزینه «۴» صحیح است.

‫در شکل ۱۵-الف صفحه ۱۳۲ کتاب زیست ۲ مشاهده می‌کنید که از دو طرف دانه ذرت، بافت مربوط به ریشه گیاه رشد کرده است. بررسی سایر گزینه‌ها:

‫گزینه «۱»: ساختار قلب مانند در گیاهان دولپه شکل می‌گیرد (نه همه گیاهان) و حاصل تقسیمات یاخته کوچک‌تر حاصل از میتوز اول تخم است.

‫گزینه «۲»: دانه برای رویش به آب، اکسیژن و دمای مناسب نیاز دارد. دانه‌ها با جذب آب متورم می‌شوند و پوسته آن‌ها شکاف برمی‌دارد، در نتیجه اکسیژن کافی به رویان می‌رسد. رویان با استفاده از ذخایر غذایی، رشد و نمو خود را از سر می‌گیرد. (نه اینکه رشد خود را آغاز کند)

‫گزینه «۳»: توجه کنید که پوسته تمام دانه‌های کامل، قطعا نقش محافظتی دارد اما طبق متن کتاب، پوسته دانه‌ها ممکن است سخت یا غیر سخت باشد.