سوالات
۱. کدام گزینه عبارت زیر را به درستی تکمیل میکند؟ (از این سوال میتوانید رد شوید)
«در …… آلبالو، ……»
۱) کیسه گرده – اندازه و شکل یاختههای موجود در گرده نارس مشابه هم است.
۲) حلقه سوم گل – بخش نزدیکتر به تخمدان، یاختههای دولاد با توانایی کاستمان دارد.
۳) تخمک – فقط در یکی از یاختههای بافت خورش، رشتههای دوک میتوانند به سانترومر متصل شوند.
۴) کیسه رویانی – مرکزیترین هستهها، تعداد مجموعه کروموزومی یکسانی با بقیه هستهها دارند.
پاسخ سوال ۱
گزینه «۴» صحیح است.
با توجه به شکل کتاب درسی، مرکزیترین یاخته موجود در کیسه رویانی گیاه آلبالو، یاخته دوهستهای است در نتیجه مرکزیترین هستهها نیز هستههای یاخته دوهستهای هستند. دقت کنید که هر کدام از هستههای این یاخته همانند سایر یاختههای کیسه رویانی، تکلاد(n) بوده و یک مجموعه کروموزومی دارند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: با توجه به شکل کتاب درسی، اندازه و شکل گردههای نارس مشابه هم بوده و این یاختهها با هم اتصال فیزیکی دارند. دقت کنید که گرده نارس دارای یک یاخته است، پس عبارت «یاختههای گرده نارس» در این گزینه، صحیح نیست.
گزینه «۲»: حلقه سوم گیاه آلبالو شامل دو بخش بساک و میله است که میلهها به تخمدان نزدیکترند. یاختههای دولاد میله برخلاف یاختههای دولاد کیسههای گرده موجود در بساک، قابلیت تقسیم کاستمان ندارند.
گزینه «۳»: با توجه به متن کتاب درسی، یکی از یاختههای دولاد بافت خورش موجود در تخمک بزرگ شده و تقسیم کاستمان انجام میدهد. رشتههای دوک به هنگام تقسیم یاخته پدیدار میشوند و با اتصال به سانترومر کروموزومها آنها را حرکت میدهند. دقت کنید که سایر یاختههای دولاد موجود در بافت خورش توانایی تقسیم رشتمان داشته و بنابراین میتوانند رشته دوک تشکیل دهند.
۲. با توجه به گیاه کدوی مطرح شده در کتاب درسی، کدام عبارت نادرست است؟
۱) در هر گیاه کدو، اجزای حلقه دوم گل به یکدیگر اتصال دارند.
۲) در هر گیاه کدو، اجزای موجود در حلقه سوم و چهارم گل، در کنار هم قرار دارند.
۳) فقط در گلهای بعضی از کدوها، پایینترین جزء حلقه چهارم گل، بهصورت متورم درآمده است.
۴) فقط در گلهای بعضی از کدوها، بالاترین جز، حلقه سوم گل، حاوی یاختههایی با دیواره منفذدار است.
پاسخ سوال ۲
گزینه «۲» صحیح است.
گیاه کدو دارای گلهای تکجنسی است و در نتیجه همه گلها دارای سه حلقه هستند و اجزای نر و ماده نمیتوانند در یک گل کنار هم قرار بگیرند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱» گلبرگهای گلهای تکجنسی کدو، به یکدیگر متصل هستند.
گزینه «۳»: در گلهای ماده، تخمدان پایینترین حلقه گل است و به شکل متورم درآمده است.
گزینه «۴»: در گلهای نر، بساک بالاترین بخش است و حاوی دانههای گرده رسیده(با دیواره منفذدار) است.
۳-۱. در خصوص فرایندی که با انتقال دانه گرده از بساک به کلاله صورت میگیرد و رخدادهای پس از آن، چند مورد درست است؟
۱) همواره بعد از رشد لوله گرده، ابتدا تخم ضمیمه و سپس تخم اصلی ایجاد میشود.
۲) همواره بعد از اتصال دانه گرده به کلاله، از رشد یاخته رویشی، لوله گرده تشکیل میگردد.
۳) همواره دانه گرده رسیده، در نتیجه شکافتن دیواره بساک، رها شده و از گلی به گل دیگر منتقل میگردد.
۴) همواره همه جانورانی که میتوانند در انجام این فرایند در گیاهان موثر باشند، در انتقال دانههای گرده نقش دارند.
پاسخ سوال ۳
همه موارد نادرست هستند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱ و ۲»: دقت کنید که بعد از گردهافشانی، ابتدا باید دانه گرده توسط کلاله گیاه مورد نظر پذیرفته شود (رد گزینه «۲»). بعد از پذیرفتن دانه گرده، لوله گرده ایجاد میشود که در حمل زامهها(دو عدد) نقش دارد. دقت کنید که ابتدا تخم اصلی و سپس تخم ضمیمه ایجاد میشود(رد گزینه «۱»).
گزینه «۳»: دقت داشته باشید که ممکن است لقاح در یک گیاه دوجنسی رخ دهد! یعنی دانه گرده رها شده به کلاله همان گیاه وصل شود.
گزینه «۴»: طبق متن کتاب درسی، جانورانی که گردهها را از گلی به گل دیگر منتقل میکنند، گردهافشان نامیده شده و پیکر این جانوران به دانههای گرده آغشته میشود و به این ترتیبب دانههای گرده را از گلی به گل دیگر منتقل میکنند. البته دقت کنید که گرده افشانی میتواند توسط باد یا آب انجام شود و اینگونه نیست که همواره توسط گرده افشانها باشد.
۴. چند مورد از عبارتهای زیر صحیحاند؟
الف) یاخته جنسی مربوط به جنسی از گیاهان که در گیاه خزه وسیله حرکتی دارد، میتواند در لوله گرده دیده شود.
ب) یاخته باقیمانده حاصل از تقسیم کاستمان در تخمک، با انجام چند تقسیم رشتمان، ۸ هسته و ۶ یاخته ایجاد میکند.
ج) برای رهاسازی گردهها، لازم است دیواره بساک از قسمت میانی، شروع به شکافته شدن کند.
د) با در نظر گرفتن یک یاخته از کیسه گرده و یک یاخته از بافت خورش، برای انجام یک فرایند لقاح مضاعف، ۲ بار کاستمان و ۹ بار رشتمان رخ میدهد.
پاسخ سوال ۴
موارد الف و د صحیح هستند.
بررسی همه موارد:
الف) یاخته جنسی نر در خزه، وسیله حرکتی دارد. یاخته جنسی نر میتواند در لوله گرده مشاهده شود.
ب) یاخته باقیمانده، با تقسیم رشتمان ۷ یاخته ایجاد میکند که مجموعاً ۸ هسته دارند، شامل ۶ یاخته دارای یک هسته و یاخته دوهستهای که دارای دو هسته است.
ج) مطابق شکل ۸ صفحه ۱۲۷ کتاب درسی، شکافتن دیواره بساک از دو انتهای آن آغاز میشود.
د) مطابق شکل ۷ صفحه ۱۲۶ کتاب درسی، یاخته کیسه گرده با انجام کاستمان، ۴ گرده نارس ایجاد میکند و هر کدام از این گردههای نارس، یک بار رشتمان انجام میدهند که ما در مسیر منتهی به یک لقاح مضاعف، یکی از آنها را در نظر میگیریم نه هر ۴ تا را. در نهایت، یاخته زایشی در دانه گرده رسیده هم یک رشتمان انجام میدهد و دو زامه را ایجاد میکند. یاخته بافت خورش نیز با انجام کاستمان ۴ یاخته ایجاد میکند که ۳ تای آنها از بین میروند و در نهایت یاخته باقیمانده باقی میماند، یاخته باقیمانده ۳ مرحله رشتمان انجام میدهد دقت کنید که ۳ مرحله رشتمان شامل ۷ بار رشتمان میشود. بنابراین در مجموع ۲ بار کاستمان و ۹ بار رشتمان انجام میشود.
۵. مطابق اطلاعات کتاب درسی، میتوان گفت که نوعی گردهافشان ……
۱) تنها گلهایی را گردهافشانی میکند که شهد آنها قند فراوانی داشته باشد.
۲) یاختههایی که مستقیما حاصل نوعی تقسیم کاهشی هستند را جابهجا میکند.
۳) در گردهافشانی گیاهانی که بوی قوی و شیره ندارند، نقش دارد.
۴) نوعی گل زردرنگ با گلبرگهای به هم پیوسته را به گونهای متفاوت با انسان مشاهده میکند.
پاسخ سوال ۵
گردهافشان، به «جانورانی» گفته میشود که گردهها را از گلی به گل دیگر منتقل میکنند.
نکته: پس دقت کنید که مثلاً باد، چون جانور نیست، گردهافشان هم نیست!
زنبورهای عسل، نوعی گردهافشان هستند که گلهایی را گردهافشانی میکنند که شهد آنها قند فراوانی داشته باشد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: مطابق متن صفحه ۱۲۸ و ۱۲۹ کتاب درسی، گردهافشانها «دانههای گرده» را از گلی به گل دیگر منتقل میکنند و قطعاً اینجا منظور از دانههای گرده، گردههای رسیده است! میدانیم که یاختههای دانههای گرده رسیده، حاصل تقسیم میتوز (رشتمان) هستند، نه تقسیم کاهشی یا میوز یا کاستمان!
گزینه «۳»: متذکر میشوم که باد گردهافشان نیست، چون باد جانور نیست! البته ممکن است برای این گزینه خفاش را در نظر بگیرید که باز هم درست نیست. دقت کنید برای خفاش رنگ مهم نیست، اما شیره و بوی گل برای گردهافشانی مهم است.
گزینه «۴»: با توجه به شکل ۱۲ صفحه ۱۲۹ کتاب درسی، میتوانیم بگوییم که گل قاصد، به گونهای متفاوت توسط انسان و زنبور دیده میشود و گلبرگهایی زرد رنگ و «جدا از هم» دارد، نه «به هم پیوسته»!
۶. در ارتباط با گردهافشانی و لقاح در گیاهانی که بیشترین گونههای گیاهی روی زمین را تشکیل میدهند و دارای گلهای کامل هستند، کدام گزینه نادرست است؟
۱) هر یاخته تکلادی که در داخلیترین حلقه گل ایجاد شده است در بخشی تشکیل میشود که بیشترین تماس را با نهنج دارد.
۲) بخشی لولهای شکل که درون آن سه هسته قابل مشاهده است، حاصل رشد بدون تکثیر نوعی یاخته تک هستهای است.
۳) هیچ یک از یاختههایی که در لقاح شرکت میکنند از قسمتی از تخمک که ارتباط تخمدان و تخمک را ایجاد میکند عبور نمیکنند.
۴) نمیتوان گفت همه یاختههایی که ادغام هسته آنها منجر به تشکیل تخم اصلی میشود حاصل تقسیم نامساوی سیتوپلاسم هستند.
پاسخ سوال ۶
گزینه «۱» صحیح است.
منظور صورت سوال گیاهان نهاندانهای است که هر چهار حلقه تشکیلدهنده گل را دارا هستند. یاختههای تکلادی که در داخلیترین حلقه گل(مادگی) ایجاد میشوند شامل یاختههای کیسه رویانی و زامهها هستند. کیسه رویانی در تخمک ایجاد میشود که درون تخمدان قرار دارد اما زامهها در خامه ایجاد میشوند. بخشی که بیشترین تماس را با نهنچ دارد تخمدان است. پس بدین ترتیب گزینه «۱» غلط است چون ایجاد زامهها در خامه را در نظر نگرفته است.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: منظور از بخشی که درون آن سه هسته دیده میشود، لوله گرده است که یک هسته مربوط به یاخته رویشی بوده که لوله را ایجاد کرده و دو هسته دیگر متعلق به دو زامه ایجاد شده در خامه هستند. لوله گرده حاصل رشد بدون تکثیر یاخته رویشی است که یک یاخته تکهستهای است.
گزینه «۳»: مطابق شکل ۷ صفحه ۱۲۶ کتاب، نوعی رابط بین تخمک و تخمدان وجود دارد که این دو بخش را با یکدیگر مرتبط میسازد. منفذ تخمک که محل ورود لوله گرده و به تبع آن محل ورود زامهها است، از این رابط فاصله دارد و بدین ترتیب هیچ یک از یاختههای شرکتکننده در لقاح از محل این رابط عبور نمیکند.
گزینه «۴»: تخم اصلی حاصل ادغام هسته یاخته تخمزا و زامه است. یاخته تخمزا از تقسیم نامساوی سیتوپلاسم ایجاد میشود اما دقت کنید که در روند تولید یاخته زامه از یاخته زایشی، تقسیم رشتمان با تقسیم مساوی سیتوپلاسم انجام میشود و بدین ترتیب این عبار به درستی مطرح شده است.
۷. بهطور معمول، کدام مورد در خصوص بخش حجیم برچه یک گل تک برچهای نادرست است؟
۱) ساختاری را در بر گرفته است که پوششی دولایهای دارد.
۲) به ساختاری دراز و باریک با دو مجموعه فامتن (کروموزوم) متصل است.
۳) ساختاری را احاطه میکند که حاوی یاختههایی با یک مجموعه فامتن (کروموزوم) است.
۴) در اتصال با ساختاری است که محیط مناسبی را برای شروع رشد یاخته رویشی فراهم میکند.
پاسخ سوال ۷
گزینه «۴» صحیح است.
منظور صورت سوال تخمدان در گیاهان نهاندانه است. کلاله محیط مناسب برای شروع رشد یاخته رویشی را مهیا میکند. اگر به شکل کتاب دقت کنید کلاله به خامه متصل است و به تخمدان متصل نیست.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: تخمدان، تخمک را در برگرفته است و هر تخمک دارای پوشش دولایه است.
گزینه «۲»: منظور این گزینه، خامه است که به تخمدان متصل است و دارای یاختههای دیپلوئید یا ۲n است.
گزینه«۳»: تخمدان، تخمک را احاطه میکند و درون تخمکها امکان مشاهده کیسه رویانی (دارای یاختههای هاپلوئید) وجود دارد.
۸. در ارتباط با گلها و گردهافشانی گیاهان مختلف، کدام موارد زیر به درستی بیان شده است؟
الف) هر جانداری که به گردهافشانی گلها میپردازد، بهطور حتم از مواد مغذی گلها تغذیه میکند.
ب) گل قاصد، نوعی گیاه است که زنبور عسل، قسمتهای مرکزی این گل را به رنگ قرمز میبیند.
ج) گردهافشانی هر گیاهی که گلهای کوچک تولید میکند، توسط باد انجام میشود.
د) گلهایی که توسط نوعی جاندار دارای اسکلت درونی گردهافشانی میشوند، رنگ درخشان دارند.
پاسخ سوال ۸
موارد «الف» و «ب» به درستی بیان شدهاند.
با توجه به متن کتاب درسی، جاندارانی که گردهافشانی گلها را انجام میدهند، به هنگام تغذیه از گلها، پیکرشان به دانههای گرده آغشته میشود و بنابراین این گردهها را از گلی به گل دیگر منتقل میکنند. پس تمام جاندارانی که گردهافشانی گلها را انجام میدهند، از گلها به عنوان منبع تغذیه خود استفاده میکنند.
همچنین با توجه به شکل ۱۲ صفحه ۱۲۹ کتاب درسی، گل قاصد که به رنگ زرد دیده میشود، در نور فرابنفش با استفاده از گیرندههای نوری زنبور عسل، به رنگ آبی و قرمز دیده میشود که در مرکز قرمز و در حاشیه به رنگ آبی است.
بررسی سایر موارد:
ج) توجه داشته باشید هر گیاهی که گلهای کوچک تولید میکند لزوما توسط باد گردهافشانی نمیشود. به عنوان مثال، با توجه به شکل کتاب درسی، گلهای سفیدی که توسط حشرات گردهافشانی میشوند، اندازه کوچکی دارند. این گلها هر چند رنگارنگ نیستند اما میتوانند بوی قوی و شهد حاوی قند فراوان داشته باشند.
د) با توجه به شکل ۱۱ صفحه ۱۲۸ کتاب درسی، گردهافشانی گلها توسط جاندارانی مانند حشرات و پستانداری مثل خفاش انجام میگیرد. از مطالب فصل ۳ به خاطر دارید که حشرات دارای اسکلت بیرونی و پستانداران دارای اسکلت درونی هستند. گلهایی که توسط خفاش در شب گردهافشانی میشوند، رنگ سفید دارند و فاقد رنگهای درخشان هستند. (دقت کنید که درخشان بودن رنگ گلها برای گردهافشانی در طول روز اهمیت دارد.)
۹. بهطور معمول در درخت آلبالو هر یک از یاختههای …… بهطور حتم ……
۱) آغازکننده کاستمان در بافت خورش یک تخمک – توانایی تقسیم نابرابر سیتوپلاسم را دارد.
۲) موجود در دانه گرده نارس – توانایی ایجاد رشتههای دوک را دارد.
۳) موجود در دانه گرده رسیده – واجد دیوارههای خارجی و داخلی است.
۴) واجد توانایی لقاح با زامهها در کیسه رویانی – دارای یک نوع مجموعه فامتنی مشابه هستند.
پاسخ سوال ۹
گزینه «۴» صحیح است.
بررسی همه گزینهها:
گزینه «۱»: نادرست، در یک تخمک، فقط یکی از یاختهها آغازکننده کاستمان است و استفاده از کلمه یاختههای آغازکننده در این عبارت غلط است.
گزینه «۲»: نادرست، هر دانه گرده نارس در واقع یک یاخته است و دانه گرده نارس دارای یاختهها نیست.
گزینه «۳»: نادرست، دانه گرده رسیده دارای دو یاخته به نام رویشی و زایشی و دو دیواره است بنابراین دقت کنید هر یاخته دانه گرده رسیده دارای دو دیواره نیست.
گزینه «۴»: درست، تخمزا و دوهستهای به ترتیب دارای یک مجموعه و دو مجموعه فامتنی هستند البته هر دو یاخته یک نوع مجموعه فامتنی یکسان دارند چون حاصل تقسیم رشتمان یک یاخته هاپلوئید هستند.
۱۰. در ارتباط با یکی از اجزای گل آلبالو که در مرکز نهنج وجود دارد، کدام مورد را میتوان بیان کرد؟
۱) ظاهری برگمانند دارد و از طریق رنگ درخشان خود جانوران گردهافشان را جلب میکند.
۲) در نوک آن، چهار توده یاختهای تمایزیافته(۲n) بهوجود میآید.
۳) در جذب و نگهداری گرده نقش موثرتری دارد.
۴) به نخستین حلقه گل تعلق دارد.
پاسخ سوال ۱۰
گزینه «۳» صحیح است.
در مرکز نهنج گیاه آلبالو، اجزای مادگی (برچه) نظیر تخمدان، خامه و کلاله قرار دارند. گرده روی کلاله گیاه قرار میگیرد و سپس، لوله گرده رشد خود را از روی کلاله و درون خامه شروع میکند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: گلبرگ، ساختاری در گل است که ظاهری برگمانند دارد و از طریق رنگهای درخشان خود میتواند جانوران گردهافشان را جلب کند.
گزینه «۲»: در نوک پرچم گیاه آلبالو و درون بساک، چهار کیسه گرده وجود دارد.
گزینه «۴»: نخستین حلقه گل، کاسبرگها هستند. مادگی مربوط به چهارمین حلقه است.
۱۱. چند مورد از گزارههای زیر، عبارت داده شده را به نادرستی تکمیل میکنند؟
«یاخته جنسی نر در گیاه خزه، …… یاخته جنسی نر در گیاه کدو، ……»
الف) برخلاف – به ساختاری جهت حرکت و رسیدن به یاخته جنسی ماده نیاز دارد.
ب) همانند – میتواند بهطور مستقیم از نوعی تقسیم یک مرحلهای ایجاد شود.
ج) برخلاف – واجد ساختاری است که برای حرکت، نیازمند سطح مرطوب است.
د) همانند – نیازمند ساختاری لوله مانند جهت حرکت است که از رشد نوعی یاخته ایجاد میشود.
پاسخ سوال ۱۱
موارد «الف» و «د» نادرستاند.
بررسی همه موارد:
الف) در گیاهانی مثل خزه برای حرکت کردن یاخته جنسی نر، وسیله حرکتی وجود دارد. در گیاهان پیشرفتهتر یعنی نهاندانگان و بازدانگان، وسیله حرکتی برای یاخته جنسی نر وجود ندارد و در عوض ساختاری لوله مانند به نام لوله گرده، یاخته جنسی نر را به سمت یاخته جنسی ماده منتقل میکند.
ب) میوز(کاستمان)، نوعی تقسیم یاختهای دو مرحلهای و میتوز(رشتمان)، نوعی تقسیم یاختهای تک مرحلهای است. یاختههای جنسی نر در گیاهان، بهطور مستقیم از تقسیم میتوز ایجاد میشوند.
ج) لطفاً متن صفحه ۱۲۵ کتاب درسی را نگاه کنید! این عبارت، عینا در ارتباط با یاخته جنسی خزه در کتاب درسی مطرح شده است.
د) در توضیح مورد الف اشاره کردیم که لوله گرده، ساختاری جهت حرکت دادن یاختههای جنسی نر گیاهان پیشرفته است و نه خزه!
نکته: لوله گرده از رشد «و نه تقسیم!» یاخته رویشی ایجاد میشود.
۱۲. چند مورد از گزارههای زیر در خصوص گردهافشانی و لقاح در گیاهان سالم، صحیحاند؟
الف) به فرایند قرارگیری دانه گرده بر روی کلاله و تشکیل لوله گرده، گردهافشانی گفته میشود.
ب) ممکن است بخشی از دیواره خارجی دانه گرده رسیده به درون مادگی گیاه نفوذ کند.
ج) گلی که در آن یاخته جنسی تولید میشود، بهطور حتم یا کامل و یا ماده است.
د) همواره در هر یاخته گیاهی ۲n، آندوسپرم مایع در واقع یک یاخته بسیار بزرگ با چندین هسته ۳n است.
پاسخ سوال ۱۲
موارد «ج» و «د» صحیح هستند.
بررسی همه موارد:
الف) نادرست، توجه کنید که تعریف دقیق گردهافشانی، انتقال دانه گرده از بساک به کلاله است. تشکیل لوله گرده جزئی از گردهافشانی نیست!
ب) نادرست، دیوارههای داخلی و خارجی دانه گرده، به درون مادگی گیاه نفوذ نمیکنند و در سطح کلاله باقی میمانند.
ج) درست، این عبارت را به عنوان یک نکته حفظ کنید، در بخش نر گیاهان، یاخته جنسی تولید نمیشود!
د) درست، این عبارت هم نکتهای مهم است که به درک بهتر شما از مفهوم آندوسپرم کمک میکند. حالا لطفاً ابتدا در ذهن خود به این پرسش جواب دهید و بعدا ادامه پاسخ را بخوانید: در یک یاخته گیاهی ۴n، آندوسپرم مایع چند n و واجد چند یاخته خواهد بود؟ آفرین، همچنان یک یاخته بزرگ با چندین هسته خواهد بود و در ضمن هستههای این یاخته بزرگه ۶n خواهند بود.
۱۳. جهت تکمیل عبارت زیر چند مورد از موارد ذکر شده درست است؟
«در نهاندانگان …… گلهای …… گلی …… محسوب میشوند.»
الف) همه – دوجنسی – کامل
ب) برخی – کامل – دوجنسی
ج) همه – تکجنسی – ناکامل
د) گروهی از – ناکامل – تکجنسی
پاسخ سوال ۱۳
موارد «ج» و «د» صحیح هستند.
دقت کنید که همه گلهای کامل دوجنسی میباشند اما گل های ناکامل میتوانند تکجنسی یا دوجنسی باشند. چون اگرگل ناکاملی حلقه سوم و چهارم را داشته باشد گل دوجنسی اما اگر حلق سوم یا حلقه چهارم را داشته باشد گل تکجنسی محسوب میشود. بر این اساس:
الف) نادرست، ممکن است گل ۲جنسی ناکامل باشد.
ب) نادرست، همه گلهای کامل دوجنسی هستند.
ج) درست، همه گلهای تکجنسی، یکی از حلقههای گل(یا حلقه سوم و یا حلقه چهارم) را ندارند و بنابراین ناکامل محسوب میشوند.
د) درست، گروهی از گلهای ناکامل تکجنسی و گروه دیگر جز، گلهای دوجنسی میباشند.
۱۵. در ارتباط با تولید مثل جنسی یک گیاه دولپه چند گزینه عبارت زیر را به درستی تکمیل میکند؟
«درباره بخشی از گل که ……، برخلاف بخشی که …… نمیتوان گفت ……»
الف) چهار کیسه گرده در آن قابل مشاهده است – پذیرش دانه گرده را برعهده دارد – در چهارمین حلقه گل قرار گرفته است.
ب) رابط بین تخمک و تخمدان است – متسع و پذیرنده دانه گرده رسیده است – فاصله کمی تا منفذ موجود در دیواره تخمک دارد.
ج) یاخته دوهستهای را در برگرفته است – با تقسیم مساوی سیتوپلاسم گردههای نارس را ایجاد میکند – یاختههایی با توانایی تقسیم کاهشی دارد.
د) محل لقاح مضاعف یاختههای جنسی است – محل تولید زامهها است – در گل تکجنسی دارای بساک قابل مشاهده است.
پاسخ سوال ۱۵
موارد الف و ج عبارت صورت سوال را به درستی تکمیل میکنند. بررسی همه موارد:
مورد الف) بخشی از گل که ۴ کیسه گرده دارد مطابق شکل ۹ فصل ۸ یازدهم، بساک میباشد. پذیرش دانه گرده برعهده کلاله است. بساک برخلاف کلاله در چهارمین حلقه دیده نمیشود.
مورد ب) بخش متسع که پذیرنده دانه گرده رسیده است، کلاله میباشد.
مطابق شکل کتاب درسی رابط تخمک و تخمدان فاصله اندکی با منفذ موجود در دیواره تخمک دارد.
مورد ج) یاخته دوهستهای بخشی از کیسه رویانی است. دیواره تخمک کیسه رویانی را در بر میگیرد. در کیسههای گرده، با تقسیم مساوی سیتوپلاسم گردههای نارس ایجاد میشوند. نمیتوان گفت یاختههای دیواره تخمک برخلاف کیسه گرده توانایی تقسیم کاستمان را دارند.
مورد د) محل لقاح مضاعف در گیاهان درون تخمک و کیسه رویانی میباشد. محل تولید زامهها خامه است. هر دو بخش نام برده بخشی از مادگی بوده و در گیاه تکجنسی نر قابل مشاهده نمیباشند.
۱۶. چند مورد از موارد زیر به نادرستی بیان شده است؟
الف) یاختههای حاصل از تقسیم میوز یک یاخته بافت خورش، بعد از تقسیم میتوز میتوانند یاختههایی با میزان سیتوپلاسم متفاوت تولید کنند.
ب) یکی از یاختههای دانه گرده رسیده پس از قرارگیری بر روی کلاله مناسب، تقسیم شده و لول گرده را میسازد.
ج یاختههای جنسی حاصل از تقسیم میوز گروهی از یاختههای گیاه آلبالو میتوانند پس از لقاح، دوتخم با عدد کروموزومی متفاوت تولید کنند.
پاسخ سوال ۱۶
همه عبارتها نادرست هستند.
بررسی همه عبارتها:
الف) تنها یکی از یاختههای حاصل از تقسیم یاختهای از بافت خورش که بزرگ شده است و میوز میکند، باقی میماند و با میتوز ۷ یاخته تشکیلدهنده کیسه رویانی را بهوجود میاورد. دقت کنید که این یاختهها سیتوپلاسم نابرابر دارند.
ب) دانه گرده رسیده حاوی باخته رویشی و زایشی میباشد. با قرارگیری دانه گرده بر روی کلاله مناسب، کلاله آن را میپذیرد و با رشد(نه تقسیم) یاخته رویشی، لوله گرده ساخته میشود.
ج) هم گامت ماده و هم گامت نر از تقسیم میتوز میباشند. گامت نر از تقسیم میتوز یاخته زایشی و گامت ماده از تقسیم میتوز یکی از یاختههای حاصل از میوز بافت خورش بهوجود میآید.
۱۷. چند مورد جمله زیر را بهطور صحیح تکمیل مینماید؟
«گرده نارس و یاخته جنسی نر گیاه آلبالو از نظر …… به یکدیگر شباهت دارند.»
الف) محلی از حلقههای گل که در آن تشکیل میشوند
ب) توانایی تقسیم شدن
ج) تعداد مجموعه فامتنی
د) نوع تقسیمی که بهطور مستقیم از آن بهوجود میآیند
پاسخ سوال ۱۷
الف) نادرست. گرده نارس در بساک ایجاد میشود که در حلقه سوم گل قرار دارد و سلول جنسی در مادگی ایجاد میشود که همان حلقه چهارم گل است.
ب) نادرست. گرده نارس توانایی تقسیم دارد اما سلول جنسی نر توانایی تقسیم ندارد.
ج) درست. سلول جنسی نر و گرده نارس هرکدام نصف کروموزوم گیاه مادر را دارند و تعداد کروموزومهایشان برابر است.
د) نادرست. گرده نارس حاصل تقسیم میوز و سلول جنسی نر حاصل تقسیم میوز است.
۱۸. کدام گزینه درباره هریک از چهار یاخته تکلادی که به یکدیگر چسبیده مانده و در کیسه گرده گل آلبالو یافت میشوند، صحیح است؟
۱) با انجام تقسیم رشتمان و تغییراتی در دیواره به دانه گرده رسیده تبدیل میشوند.
۲) ابتدا با تقسیم خود، دو یاخته جنسی نر تولید میکنند.
۳) در دیواره خارجی آنها تزئینات خاصی دیده میشود.
۴) میتوانند با تقسیم خود، دانه گرده نارس تولید کنند.
پاسخ سوال ۱۸
گزینه «۱» صحیح است.
منظور سوال، گردههای نارس موجود در کیسه گرده است. هر گرده نارس به دنبال یک رشتمان و تغییر در دیواره به دانه گرده رسیده تبدیل میشود.
بررسی سایر گزینهها:
گزین «۲»: ابتدا با تقسیم خود، دانه گرده رسیده تولید میکند.
گزین «۳»: در دیواره خارجی دانه گرده رسیده تزئینات خاصی دیده میشود.
گزینه «۴»: خود، دانه گرده نارساند.
۱۹. با توجه به مراحل تکثیر جنسی در یک گیاه نهاندانه که گلهای کامل دارد، کدام یک از گزینههای زیر درست بیان شده است؟
۱) همه یاختههای تکلاد(هاپلوئیدی)، پس از تشکیل به یکدیگر متصل باقی میمانند.
۲) همه یاختههای تکلاد (هاپلوئیدی)، پس از تشکیل از نظر دیواره دستخوش تغییر میگردند.
۳) همه یاختههای تکلاد (هاپلوئیدی)، در ابتدای تشکیل، تقسیم رشتمان (میتوز) انجام میدهند.
۴) همه یاختههای تکلاد (هاپلوئیدی)، در زمان تشکیل توسط یاختههای دولاد (دیپلوئیدی) احاطه میشوند.
پاسخ سوال ۱۹
گزینه «۴» صحیح است.
سلولهای هاپلوئید در گیاهان نهاندانه دارای گل کامل عبارتند از:
۱- دانههای گرده نارس،
۲- دانههای گرده رسیده (شامل سلول رویشی و سلول زایشی)،
۳- سلولهای حاصل از میوز سلول بافت خورش،
۴- سلولهای کیسه رویانی،
۵- سلولهای اسپرم
بررسی گزینهها:
گزینه «۱»: دقت کنید این مورد صرفا برای بعضی از این یاختهها مانند دانههای گرده نارس صادق است. (نادرست)
گزینه «۲»: طبق سوال کنکور سراسری داخل کشور ۱۳۹۸ و کلید اعلام شده، این مورد برای بعضی یاختههای هاپلوئید صادق است. نه همه آنها. (نادرست)
گزینه «۳»: دقت کنید این مورد واضحاً برای اسپرمها، یاختههای کیسه رویانی و سلول رویشی صادق نیست. (نادرست)
گزینه «۴»: طبق سوال کنکور داخل کشور ۱۳۹۸ طراح بر این عقیده است که این مورد برای همه سلولهای هاپلوئید صادق است نه بعضی از آنها! (درست)
۲۰. بهطور معمول در ارتباط با ساختار گل کامل کدام گزینه نادرست است؟
۱) یاختههای حاصل از کاستمان در حلقه سوم برخلاف حلقه چهارم، همگی تقسیم غیر کاهشی را انجام میدهند.
۲) یاخته باقیمانده حاصل از کاستمان در حلقه چهارم گل نسبت به سه یاختهای که از بین میروند، از منفذ تخمک دورتر است.
۳) یاختههای ایجاد شده با توانایی لقاح در کیسه رویانی، از نظر مقدار میانیاخته (سیتوپلاسم) متفاوت هستند.
۴) گرده نارس برخلاف گرده رسیده، یاختههایی حاصل از تقسیم کاستمان دارد.
پاسخ سوال ۲۰
گزینه «۴» صحیح است.
بررسی همه گزینهها:
گزینه «۱»: درست، حلقه سوم پرچم و حلقه چهارم مادگی است. یاختههای حاصل از میوز در پرچم، گردههای نارس هستند که همگی میتوز یا تقسیم غیر کاهشی را انجام میدهند. اما فقط یکی از یاختههای حاصل از میوز در مادگی، تقسیم میتوز را انجام میدهد و سه یاخته دیگر از بین میروند.
گزینه «۲»: درست، طبق شکل کتاب یاخته باقیمانده دورتر از منفذ قرار دارد.
گزینه «۳»: درست، تخمزا و یاخته دوهستهای از نظر مقدار میانیاخته(سیتوپلاسم) تفاوت دارند و دوهستهای طبق شکل کتاب بزرگتر است.
گزینه «۴»: نادرست، گرده نارس یک یاخته است در حالیکه گرده رسیده دارای دو یاخته به نام رویشی و زایشی است بنابراین اینکه بگوییم گرده نارس یاختههایی دارد، بهخاطر «های» استفاده شده در این عبارت غلط است.
۲۱. با توجه به مراحل تقسیم میتوز (رشتمان) در یک یاخته پارانشیمی گیاهی پیشرفته با عدد کروموزومی ۲n=۲۰ کدام گزینه نادرست است؟
۱) در مرحلهای که پوشش هسته شروع به تخریب شدن میکند، ممکن است رشتههای دوک در میانه یاخته دیده شوند.
۲) در مرحلهای که اتصال دقیق فامتنها به رشتههای دوک وارسی میشود، هر فامتن از چهار رشته نوعی مولکول ورائتی تشکیل شده است.
۳) در مرحلهای که رشتههای دوک متصل به فامتنها در حال تشکیلاند، میتوان شروع تجمع ریزکیسهها در بخش میانی یاخته را مشاهده کرد.
۴) در مرحلهای که شبکهای متشکل از لولهها و کیسهها تجزیه میشود، ممکن نیست میانکها(سانتریولها) در دو قطب یاخته مشاهده شوند.
پاسخ سوال ۲۱
گزینه «۳» صحیح است.
تجمع ریزکیسهها در میانه یاخته در واقع به معنی آغاز تقسیم سیتوپلاسم یاخته گیاهی است که از مرحله آنافاز مشاهده میشود. در مرحله آنافاز رشتههای دوک درحال تخریباند نه تشکیل.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: در پروفاز، پوشش هسته شروع به تخریب میکند. مطابق شکل ۷ صفحه ۸۵ کتاب درسی، در پروفاز ممکن است رشتههای دوک در میانه یاخته مشاهده شوند.
گزینه «۲»: نقطه وارسی متافازی، اتصال دقیق فامتنها به رشتههای دوک را بررسی میکند. در متافاز کروموزومها دو کروماتیدیاند و بنابراین از دو مولکول دنا که هر کدام دو رشته دارند ساخته شدهاند(جمعا چهار رشته).
گزینه «۴»: شبکه آندوپلاسمی، شبکهای از کیسهها و لولههاست. تخریب آن در پرومتافاز انجام میشود. در یاختههای گیاهی پیشرفته، میانک وجود ندارد.
۲۲. چند مورد عبارت زیر را به درستی تکمیل میکند؟
«در یک گل دوجنسی کامل، هر یاختهای که …… قطعاً …….»
الف) بیشترین طول را نسبت به سایرین دارد – امکان ندارد بیش از یک مجموعه کروموزومی مشابه در ساختار آن مشاهده شود.
ب) در مسیر تشکیل گامت یاختههایی با اندازه متفاوت تولید میکند -از تقسیم میوز یک یاخته دیپلوئید در داخلیترین حلقه گل ایجاد شده است.
ج) توانایی انجام تقسیم کاستمان را دارد – صفحه یاختهای حاوی پیشسازهای دیواره را در بخش میانی خود تشکیل نمیدهد.
د) با تقسیم خود یاختههایی متفاوت از نظر میزان محتوای وراثتی موجود در هسته ایجاد میکند – دورترین یاخته تکلاد از منفذ تخمک محسوب میشود.
پاسخ سوال ۲۲
فقط مورد د عبارت مورد نظر را به درستی تکمیل میکند. بررسی سایر موارد:
الف) یاخته رویشی هنگام تشکیل لول گرده بیشترین طول را نسبت به سایر یاختهها دارد. یاخته رویشی یک هسته هاپلوئید و یک مجموعه کروموزومی در پروتوپلاست خود دارد! دقت شود که در پی تقسیم یاخته زایشی و تشکیل دو اسپرم در سیتوپلاسم یاخته رویشی، بیش از یک مجموعه کروموزومی در ساختار آن مشاهده میشود.
ب) گرده نارس و یکی از یاختههای بافت خورش در مسیر تشکیل گامت تقسیم سیتوپلاسم غیر مساوی انجام میدهد. گرده نارس از تقسیم میوز در بخش مادگی ایجاد نشده است.
ج) یاخته دولاد در کیسه گرده، تقسیم کاستمان و تقسیم سیتوپلاسم مساوی انجام میدهد بنابراین صفحه یاختهای در میانه یاخته تشکیل میشود!
د) یکی از یاختههای حاصل از تقسیم میوز بافت خورش، در نتیجه تقسیمات میتوزی، هفت یاخته تولید میکند که یاخته دوهستهای نسبت به سایر یاختهها یک مجموعه کروموزومی بیشتر دارد. با توجه به شکل ۷ صفحه ۱۲۶ کتاب درسی، یاخته بزرگتر حاصل از تقسیم میوز یاخته بافت خورش، در فاصله دورتری نسبت به منفذ تخمک قرار دارد.
۲۳. کدام مورد برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟
«در گیاه آلبالو .….. یاختههایی که در پایان تقسیم میوز ایجاد میشوند، ……»
ا) همه- توانایی انجام تقسیم بدون تغییر در عدد کروموزومی را دارند.
۲) فقط بعضی از – دارای دیواره خارجی منفذدار هستند.
۳) همه-در اثر تقسیم نابرابر سیتوپلاسم ایجاد میشوند.
۴) فقط بعضی از – در اطراف خود یاختههایی با توانایی فتوسنتز دارند.
پاسخ سوال ۲۳
گزینه «۴» صحیح است.
تخمک در گیاه آلبالو در اطراف یاخته حاصل از میوز خورش قرار دارد. مطابق شکل کتاب درسی تخمک آلبالو سبز است و توانایی فتوسنتز دارد.
یاختههای گرده نارس و یاختههای حاصل از بافت خورش، حاصل میوز بوده اما فقط یکی از یاختههای حاصل از میوز خورش، توانایی میتوز دارد. (نادرستی گزینه ۱)
توجه شود که گرده نارس دیواره خارجی صاف، منفذدار و یا دارای تزیین ندارد و دیواره خارجی در گرده رسیده دیده میشود. (نادرستی گزینه ۲)
در پی تقسیم میوز به منظور تشکیل دانههای گرده نارس، تقسیم سیتوپلاسم بهصورت برابر انجام میشود. (نادرستی گزینه ۳)
۲۴. کدام گزینه در ارتباط با تولیدمثل گیاهی دیپلوئید نادرست است؟
۱) با انجام میتوز در یاخته گرده نارس، بر میزان تغییرات دیواره آن افزوده خواهد شد.
۲) هنگام انجام میوز درون تخمدان، در مرحله تلوفاز ۲، هسته ایجادکننده تخمک تشکیل خواهد شد.
۳) پس از انجام میوز در یاختههای دیپلوئید کیسههای گرده، بر میزان تنوع یاختهای درون کیسهها افزوده خواهد شد.
۴) بلافاصله پس از انجام میتوز درون لوله گرده، یاختههای انجامدهنده لقاح عقبتر از هسته یاخته بزرگتر دانه گرده قرار دارند.
پاسخ سوال ۲۴
گزینه «۲» صحیح است.
در تخمدان هر گیاه ماده یک یا چند تخمک وجود دارد. هنگام انجام میوز در تخمدان، یکی از یاختههای دیپلوئید بافت خورش موجود در تخمک، شروع به انجام میوز میکند و یاخته ایجادکننده تخمزا را تولید خواهد کرد. تخمک ساختاری دولایهای است که از ابتدا در تخمدان حاضر بوده است و یاخته جنسی نیست.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: گرده نارس یاختهای هاپلوئید با یک دیواره میباشد. با انجام میتوز و تغییراتی در دیواره به دانه گرده رسیده تبدیل میشود.
گزینه «۳»: یاختههای دیپلوئید کیسههای گرده، با انجام میوز گردههای نارس را تشکیل خواهند داد. با توجه به شکل ۱۶ صفحه ۹۳ کتاب درسی در ارتباط با مراحل تقسیم کاستمان، در پایان این تقسیم تنوع یاختهای مشاهده میشود.
گزینه «۴»: پس از قرار گرفتن دانه گرده رسیده بر روی کلاله، در صورت سازگار بودن با آن، لوله گرده از رشد یاخته رویشی ایجاد خواهد شد و در ادامه یاخته زایشی نیز با انجام میتوز دو یاخته جنسی ایجاد خواهد کرد. یاختههای جنسی نر که قرار است لقاح انجام دهند در مکانی عقبتر از هسته یاخته رویشی در لوله گرده قرار دارند.
۲۵. در رابطه با یک گل کامل و مراحل رسیدن یاختههای جنسی گیاهی به یکدیگر در گیاهی دیپلوئید کدام گزینه صحیح است؟
۱) یاخته بزرگتر دانه گرده رسیده، به بخشی حاوی سه هسته، هر یک با یک مجموعه کروموزومی تمایز پیدا میکند.
۲) انجام گرفتن تقسیم میوز به همراه تقسیم سیتوپلاسم نابرابر، در هر دو حلقه جنسی گل مشاهده میشود.
۳) یک کیسه رویانی آماده برای لقاح، هفت تقسیم سیتوپلاسم بین یاختههای مختلف خود انجام داده است.
۴) تولید یاختههای جنسی گیاهی بهطور قطع با میتوز و در حلقههای درونیتر گل رخ میدهد.
پاسخ سوال ۲۵
گزینه «۱» صحیح است.
این عبارت دقیقاً در کنکور سراسری سال ۱۴۰۰ آمده بود. یاخته بزرگتر گرده رسیده همان یاخته رویشی است که باعث تولید لوله گرده میشود و هنگامی که یاخته زایشی از داخل آن رد میشود، تقسیم شده و باعث تولید دو یاخته میشود که هرکدام یک هسته با یک مجموعه کروموزومی دارند و در مجموع یک ساختار سه هستهای (اسپرمها و خود یاخته رویشی) ایجاد میگردد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: تقسیم سیتوپلاسم نابرابر در هر دو حلقه جنسی گل مشاهده میگردد اما توجه کنید که در حلقه چهارم(مادگی) هنگام میوز و در حلقه جنسی نر در هنگام میتوز(تشکیل یاخته رویشی و زایشی) رخ میدهد.
گزینه «۳»: کیسه رویانی شامل ۷ یاخته است که یکی از آنها دو هسته دارد(یعنی ۸ هسته) پس تعداد تقسیمهای سیتوپلاسم انجام گرفته در آن به تعداد ۷ عدد نیست.
گزینه «۴»: دقت کنید که تولید هر دو نوع یاخته جنسی در گیاهان درون حلقه جنسی ماده انجام میشود(اسپرم در لولف گرده و یاخته جنسی ماده در تخمدان تولید میشوند.) همچنین هر دو یاخته در پی میتوز ایجاد میشوند.
پس باید گفت در حلقه داخلی گل(یا داخلیترین حلقه) نه حلقههای داخلی(که شامل حلقه نر و ماده میشود) این عمل انجام میپذیرد.
۲۶. با توجه به مطالب فصل ۸ زیستشناسی یازدهم، کدام مورد درست است؟
۱) گردهافشانی به کمک باد در گیاهانی دیده میشود که فاقد هرگونه رنگ و بوهای قوی و شیره هستند.
۲) تصویر مشاهده شده از گل قاصد توسط زنبور در بخش های مرکزی خود قرمز رنگ است.
۳) یاخته دو هستهای نسبت به یاختههای اطراف خود اندازه کوچکتری دارد.
۴) یاخته جنسی نر در خزه همانند یاختههای جنسی موجود در بیضه مردان توانایی حرکت به سمت گامت ماده را دارد.
پاسخ سوال ۲۶
گزینه «۲» صحیح است.
با توجه به شکل ۱۲ صفح ۱۲۹ کتاب درسی درست است.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: گیاهانی که رنگ درخشان ندارند!
گزینه «۳»: یاخته دوهستهای نسبت به یاختههای اطراف بزرگتر است.
گزینه «۴»: یاخته جنسی نر در بیضه توانایی حرکت ندارد.
۲۷. بهطور معمول، بعد از …… ابتدا لازم است تا ……(این سوال به اشتباه قرار گرفته و مربوط به فصل هفتم است).
۱) افزایش مراکز تنظیم یاختهای در مامیاخته -از نفوذ سایر زامهها به لایههای اطراف مامیاخته جلوگیری شود.
۲) اولین تقسیم یاخته تخم – یاختههای احاطهشده توسط جدار لقاحی، رشد ابعادی و تقسیم خود را آغاز کنند.
۳) ادغام غشای زامه با غشای مامیاخته ثانویه گروهی از اندامکهای بزرگترین یاخته شرکتکننده در لقاح از بین بروند.
۴) تکمیل مراحل میوز توسط مامیاخته – نوعی توده یاختهای توپر به سمت انتهای لوله رحم حرکت کند.
پاسخ سوال ۲۷
گزینه «۳» صحیح است.
با ورود مواد سازنده جدار لقاحی به لایه ژلهای و شفاف مامیاخته، ریزکیسههای حاوی این مواد از بین میروند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: با ورود هسته یکی از زامهها به درون مامیاخته، جدار لقاحی از نفوذ زامههای دیگر به لایه شفاف و ژلهای(نه لایهها) جلوگیری میکند.
گزینه «۲»: یاختههای حاصل از تقسیم تخم، رشد ابعادی نمیکنند.
گزینه «۴»: مورولا به سمت ابتدای لوله رحم حرکت میکند.
۲۸. همه یاختههای تکلاد (هاپلوئید)ی موجود در یک گیاه دوجنسی چه مشخصهای دارند؟
۱) پس از تشکیل، به یکدیگر متصل باقی میمانند.
۲) پس از تشکیل، از نظر دیواره دستخوش تغییر میشوند.
۳) در ابتدای تشکیل، تقسیم رشتمان (میتوز) انجام میدهند.
۴) در زمان تشکیل، توسط یاختههای دولادی(دیپلوئیدی) احاطه میشوند.
پاسخ سوال ۲۸
گزینه «۴» صحیح است.
این تست، یکی از تستهای چالشی و بحثبرانگیز کنکور ۹۸ هست و پاسخ کنکور ۹۸ داخل و خارج کشور کمی با هم تناقض دارند.
یاختههای هاپلوئید میتوانند موارد زیر باشند،
گرده نارس، گرده رسیده، سلول زایشی، سلول رویشی: در ابتدای تشکیل توسط بساک دیپلوئید احاطه میشوند.
گامتهای نر موجود در لوله گرده که به طور غیر مستقیم توسط کلاله و خامه دیپلوئید احاطه میشوند.
تخمزا و دیگر سلولهای موجود در کیسه رویانی و سلول حاصل از میوز بافت خورش که توسط تخمدان دیپلوئید احاطه میشوند.
سایر گزینهها حداقل در مورد گامت نر صادق نیستند.
۲۹. کدام مورد درست و کدام مورد نادرست است؟
الف) بزرگترین یاخته حاصل از تقسیم کاستمان یاخته بافت خورش که فاصله کمتری نسبت به منفذ تخمک دارد، در انجام تقسیم رشتمان موثر است.
ب) تعداد یاختههای کیسه رویانی که در سمت بالا و پایین یاخته دوهستهای قرار میگیرند با هم برابر و با تعداد انشعابات نای گوسفند مساوی است.
ج) یاخته رویشی حاصل از تقسیم دانه گرده نارس برخلاف یاخته زایشی، توانایی انجام تقسیم رشتمان را ندارد.
د) تقسیم سیتوپلاسم در یاخته گرده نارس با ایجاد صفحه یاختهای طی آنافاز در وسط یاخته همراه است.
پاسخ سوال ۲۹
موارد «ب» و «ج» درستاند.
بررسی همه موارد:
الف) بزرگترین یاخته حاصل تقسیم میوز در فاصله نسبی حداکثری نسبت به منفذ قرار دارد.
ب) با توجه به شکل کتاب درسی، در بالا و پایین یاخته دوهستهای، ۳ تا یاخته دیده میشود که با تعداد انشعابات نای گوسفند مساوی است.
ج) با توجه به مطالب کتاب درسی درست است، چون رشد یاخته رویشی از نوع افزایش ابعاد یاخته است نه تعداد آن.
د) تقسیم سیتوپلاسم گرده نارس بهصورت نابرابر است.
۳۰. یاخته حاصل لقاح بین زامه و …… بهطور قطع ……
ا) کوچکترین یاخته مجاور منفذ تخمک – با تقسیم نامساوی سیتوپلاسم، دو یاخته ایجاد میکند.
۲) یاخته بزرگتر مجاور منفذ تخمک کدو- بر روی گلی تشکیل میشود که بیشتر یاختههای حاصل از کاستمان در آن از بین میروند.
۳) بزرگترین یاخته کیسه رویانی نارگیل – در بی تقسیم هستهای، بلافاصله صفحه یاختهای را به کمک دستگاه گلژی ایجاد میکند.
۴) یاخته واجد محتوای وراثتی بیشتر در ذرت – در ایجاد بخشی از دانه نقش دارد که جذب قسمتی از رویان میگردد.
پاسخ سوال ۳۰
گزینه «۲» صحیح است.
در مجاورت منفذ تخمک ۳ یاخته هست که بزرگترین آنها یاخته تخمزا بوده و یاختههای کوچکتر اصلاً لقاح نمیدهند(رد گزینه یک). یاخته تخم اصلی حاصل زامه و تخمزا هست که در گل کدوی ماده لقاح مییابند. در گل ماده یکی از یاختههای بافت خورش بزرگ شده و با تقسیم کاستمان به چهار یاخته تبدیل میشود که در نهایت از این چهار یاخته تنها یک یاخته باقی میماند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۳»: منظور در این مورد، لقاح بین زامه و یاخته دوهستهای است که در تخم ضمیمه حاصل در نارگیل ممکن است تقسیم سیتوپلاسم صورت نگیرد.
گزینه «۴»: دروندانه(آندوسپرم) در ذرت جذب لپه نمیشود!
۳۱. کدام موارد برای تکمیل عبارت زیر مناسبت هستند؟
«بسیاری از یاختههای ……»
الف) درون کیسه رویانی، در پی انجام نوعی تقسیم بدون کاهش کروموزومها، تشکیل میشوند.
ب) درون کیسه رویانی، در ایجاد رویان نقشی ایفا نمیکنند.
ج) حاصل از تقسیم میوز یاخته خورش، در طی چند ثانیه آنزیمهای تجزیهکننده خود را فعال میکنند. د) داخلیترین حلقه گل کدوی نر، توانایی ایجاد زامه را در این بخش دارند.
پاسخ سوال ۳۱
بررسی موارد درست:
ب) یاخته تخمزا در تشکیل رویان نقش دارد. (برخلاف سایر یاختهها)
ج) سه یاخته دیگر حاصل تقسیم کاستمان طی مرگ برنامهریزی شده از بین
میروند.
بررسی موارد نادرست:
الف) همه سلولهای کیسههای رویانی چنین هستند.
د) زامهها در گل ماده تشکیل میشوند.
۳۲. چند مورد برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟
«با توجه به مطالب کتاب درسی، وجه اشتراک …… با …… در این است که هر دو ……»
الف) یاخته بزرگتر حاصل تقسیم گرده نارس – یاخته کوچکتر حاصل میوز یاختهای از بافت خورش – توانایی انجام تقسیم میتوز را ندارند.
ب) نهنچ گل آلبالو – بخشی از این گل که در آن اسپرم تولید میشود – دارای کلروپلاست در گروهی از یاختههای خود هستند.
ج) بخش ایجادکننده میوه هلو – بخش ایجادکننده میوه سیب -بخشی از حلقههای چهارگانه یک گل کامل محسوب میشوند.
د) یاخته تخمزا – یاخته ایجادکننده گامت نر – در تماس با یاخته کوچکتر از خود قرار دارند.
پاسخ سوال ۳۲
موارد «الف» و «ب» درست هستند.
بررسی همه موارد:
الف) منظور بخش اول یاخته رویشی است در حالی که در بخش دوم یاخته کوچکتر حاصل میوز یاختهای از بافت خورش، از بین میرود و تقسیمی انجام نمیدهد دقت کنید یاخته رویشی رشد ابعادی میکند و تقسیم نمیشود.
ب) در مادگی اسپرم تولید میشود با توجه به شکل کتاب، نهنج آلبالو همانند مادگی سبز بوده و دارای کلروپلاست است.
ج) تخمدان در هلو و نهنج در سیب در ایجاد میوه موثر است. دقت کنید نهنج بخشی از حلقههای گل نیست.
د) یاخته تخمزا در مجاورت منفذ بوده و در کنار دو یاخته کوچکتر از خود است. یاخته زایشی که گامت نر را میسازد در مجاور یاخته رویشی(که بزرگتر است) قرار دارد.
۳۳. کدام گزینه برای تکمیل عبارت زیر مناسب نیست؟(فرض کنید گیاه آلبالو، دیپلوئید است.)
«بهطور معمول بخش حجیم …… گل آلبالو ……»
۱) برچه – در ارتباط با بخشی قرار دارد که در پذیرش گرده رسیده گل نر نقش دارد.
۲) برچه – ساختاری با دیواره دو لایه و واجد یاختهای با توانایی انجام کاستمان را در برمیگیرد.
۳) پرچم – به کمک ساختاری دراز و باریک به بخش سبزرنگ و حاوی یاختههای دیپلوئید متصلاند.
۴) پرچم- برای تولیدمثل جنسی واجد یاختههای هاپلوئیدی است که هسته آنها در مجاور همدیگر قرار دارند.
پاسخ سوال ۳۳
گزینه «۱» صحیح است.
در گزینه «۱» منظور تخمدان است. در حالی که کلاله محل پذیرش گرده رسیده است. در ضمن گل آلبالو، گلی کامل و دوجنسی است.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: تخمدان، تخمک را که ۲ دیواره و یاختهای با توانایی انجام میوز دارد، در بر میگیرد.
گزینه «۳»: بساک به کمک میله به نهنج که سبزرنگ و دارای توانایی فتوسنتز میباشد، متصل است که سلولهای ۲n دارد.
گزینه «۴»: بساک دارای گرده نارس است که چنین ویژگی دارند.
۳۴. با توجه به دانه گرده رسیده که ساختاری از یک گیاه نهاندانه است، چند مورد نادرست است؟
الف) در این ساختار گیاهی بیش از یک یاخته وجود دارد.
ب) ذخیره غذایی این ساختار دارای یاختههایی با سه مجموعه فامتنی میباشد.
ج) گیاه تولیدکننده این ساختار دارای سه نوع سامانه بافتی مختلف است.
د) دیواره خارجی این ساختار بدون منفذ و دارای تزئینات خاصی است.
پاسخ سوال ۳۴
موارد «ب» و «د» نادرست هستند.
بررسی موارد:
مورد الف) در گرده رسیده، دو یاخته رویشی و زایشی مشاهده میشود.
مورد ب) شکل مربوط به گرده رسیده است نه دانه.
مورد ج) در ریشه، ساقه و برگ نهاندانگان، سه سامانه بافتی پوششی، زمینهای و آوندی قابل تشخیص است.
مورد د) دیواره خارجی دانههای گرده، منفذدار و ممکن است صاف یا دارای تزئیناتی باشد.
۳۵. ۹- وجه شباهت …… با …… در این است که هر دو ……
۱) یاخته حاصل میوز ۲ در تخمک گیاهان – یاخته حاصل میوز ۲ در کیسه رویانی – دارای اندازه مشابهی نسبت به یاختههای مجاور خود هستند.
۲) یاخته کوچکتر درون گرده رسیده – بزرگترین یاخته درون کیسه رویانی – توانایی انجام لقاح را دارند.
۳) گیاه چندساله غیر چوبی – گیاه واجد ذخایر غلات در غده خود – واجد ساقه تخصصیافتهای هستند که به طور افقی نسبت به سطح خاک رشد میکنند.
۴) لپههای گیاه لوبیا – پوشش تخمک گل آلبالو – میتوانند با استفاده از نور مواد آلی بسازند.
پاسخ سوال ۳۵
گزینه «۴» صحیح است.
لپههای گیاه لوبیا میتوانند فتوسنتز کنند و با استفاده از نور، مواد آلی بسازند. پوشش تخمک آلبالو نیز سبز رنگ بوده ودارای کلروپلاست برای انجام فتوسنتز میباشد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: یاختههای حاصل از میوز دو در تخمک دارای اندازههای متفاوتاند که تنها یکی از آنها باقی میماند. در ضمن در کیسه رویانی، یاخته حاصل از میوز مشاهده نمیشود.
گزینه «۲»: یاخته کوچکتر درون گرده رسیده همان یاخته زایشی است که خودش توانایی لقاح ندارد بلکه اسپرمها این توانایی را دارند.
گزینه «۳»: گیاه واجد ذخایر غلات درون غده خود، سیب زمینی است که ساقه تخصصیافته در آن بهصورت افقی رشد نمیکند.
۳۶. چند مورد در ارتباط با تقسیم سیتوپلاسم در پی میتوز یاختههای گیاهی به درستی بیان شده است؟
الف) در مرحلهای از تقسیم هسته آغاز میشود که تعداد کروموزومهای یاخته در ابتدا و انتهای آن با همدیگر برابر نیست.
ب) تشکیل صفحه یاختهای با غشای کامل بعد از تشکیل پوشش اطراف ماده وراثتی صورت میگیرد.
ج) در پی اتصال ریزکیسههای موجود در سیتوپلاسم به همدیگر، نوعی فرورفتگی کوچک در دیواره یاخته مادر ایجاد میشود.
د) به دنبال تشکیل دیواره جدید، ساختارهایی مانند لان و پلاسمودسم پایهگذاری میشوند.
پاسخ سوال ۳۶
همه موارد بهجز مورد «د» درستاند. بررسی همه موارد:
الف) تقسیم سیتوپلاسم یاختههای گیاهی در آنافاز شروع میشود که طی این مرحله کروموزومها دو برابر میشوند.
ب) با توجه به شکل ۹ کتاب درسی، درست میباشد.
ج) در پی اتصال ریزکیسهها به همدیگر، فرورفتگی کوچک در دیواره قابل مشاهده است.
د) با توجه به متن کتاب درسی، در حین تشکیل دیواره جدید، لان و پلاسمودسم پایهگذاری میشوند. (نه به دنبال آن!)
۳۷. با در نظر گرفتن گلی کامل، در کدام گزینه تعداد هر دو جز، بیان شده با هم برابر میباشد؟
۱) حلقههای جنسی گل – لایههای پوشش تخمک
۲) سانترومرهای یاخته رویشی- کروموزومهای یاخته پارانشیم بافت خورش
۳) دیوارههای دانه گرده رسیده – گردههای متصل به هم پس از وقوع تقسیم میوز
۴) یاختههای زایشی منشا گرفته از یک یاخته کیسه گرده – هستههای موجود در کیسه رویانی
پاسخ سوال ۳۷
گزینه «۱» صحیح است.
گل کامل دارای ۴ حلقه است که دو حلقه سوم و چهارم آن جنسی هستند. تخمک نیز دارای پوشش دولایه است.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: یاخته رویشی هاپلوئید است. یاخته بافت خورش تخمک، دیپلوئید است که بعدا با میوز خود یاختههای هاپلوید ایجاد میکند. بنابراین تعداد کروموزومهای یافت خورش، دو برابر تعداد سانترومرهای یاخته رویشی است.
گزینه «۳»: دانه گرده رسیده دارای دو دیواره است. با میوز در کیسه گرده، چهار گرده نارس ایجاد میشوند که در ابتدا به هم متصل هستند.
گزینه «۴»: یاخته کیسه گرده با میوز خود چهار گرده نارس ایجاد میکند. هریک از این گردههای نارس با میتوز خود یک دانه گرد: رسیده ایجاد میکنند که حاوی یک یاخته رویشی و یک یاخته زایشی است. بنابراین از یک یاخته کیسه گرده، چهار یاخته زایشی ایجاد خواهد شد. کیسه رویانی متشکل از هفت یاخته و ۸ هسته است.
۳۸. در خصوص ساختار گل در نهاندانگان، کدام عبارت نادرست است؟
۱) هر گلی که تعداد زیادی اجزای لوله مانند و توخالی دارد، واجد نهنج گسترده است.
۲) هر گلی که در حلقه سوم خود تعداد زیادی اجزای میله مانند و طویل دارد، دو جنسی است.
۳) هر گل دو جنسی که تعداد زیادی ساختار برگ مانند متفاوت با رنگ سبز و یا رنگ های مختلف دارد، کامل است.
۴) هر گل تک جنسی واجد تعداد زیادی محل برای تولید گامت نر، ممکن است بیش از یک محل برای نگهداری تخمک داشته باشد.
پاسخ سوال ۳۸
گزینه «۲» صحیح است.
چنانچه گل تک جنسی و نر باشد، حلقه سوم آن حلقه مرکزی خواهد بود در این حلقه میتوان تعداد زیادی پرچم یافت . بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: اجزای لوله مانند و توخالی موجود در گل میتواند بخشهایی مثل خامه، و حتی آوندها باشد. نهنج در همه گلها گسترده (وسیع) است.
گزینه «۳»: کاسبرگ واجد توانایی فتوسنتز بوده و به رنگ سبز مشاهده میشود. گلبرگ فاقد توانایی فتوسنتز بوده و رنگی میباشد. اگر گلی ساختارهای برگ مانند متفاوت را داشته باشد، یعنی هم گلبرگ و هم کاسبرگ دارد. با توجه به دو جنسی بودن گل، پس یک گل کامل است.
گزینه «۴»: از آنجا که گل موردنظر تک جنسی است و گامت نر در خامه تولید میشود، گل مورد نظر ماده است و مادگی دارد.
تخمکهای گل در تخمدان نگهداری میشوند. تخمدان نیز بخشی از مادگی است. در مادگیهای چند برچهای، ممکن است فضای مادگی با دیواره برچهها از هم جدا شوند. دقت کنید که گامت نمیتواند در گل تک جنسی نر تولید شود!
۳۹. با توجه به کتاب درسی کدام یک از موارد زیر در خصوص گیاهی دولاد و کامل نادرست میباشد؟
۱) زامهها نیز همانند یاختههای کیسه رویانی توسط یاختههای دولاد میتوانند احاطه شده باشند.
۲) پس از پذیرش دانه گرده رسیده توسط کلاله، یاخته ۲n مربوط به بافت خورش تقسیم را آغاز میکند.
۳) دیوارههای دانه گرده رسیده پس از رشد یاخته رویشی تا مدتی روی سطح کلاله باقی میمانند.
۴)اگر تخم ضمیمه میتوز انجام دهد، دیگر آندوسپرم مایع نخواهیم داشت.
پاسخ سوال ۳۹
گزینه «۴» صحیح است.
تقسیم میتوز مربوط به هسته است. اگر تقسیم سیتوپلاسم صورت نگیرد امکان مشاهده شدن آندوسپرم مایع همانند آنچه در نارگیل اتفاق میافتد، وجود دارد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: مطابق شکل ۹ کتاب درسی زامهها میتوانند توسط سلولهای دیپلوئید مربوط به تخمدان و یا خامه احاطه شوند. همچنین یاختههای کیسه رویانی توسط سلولهای بافت خورش که دولادند احاطه میشوند.
گزینه «۲»: بخش مادگی گیاه پس از پذیرش دانه گرده رسیده تقسیمات خود را برای ایجاد یاختههای کیسه رویانی شروع میکند. مطابق شکل ۹، تا قبل از پذیرش دانه گرده، هنوز اصلا کیسه رویانی تشکیل نشده است.
گزینه «۳»: مطابق شکل ۹ کتاب درسی پس از رشد یاخت رویشی تا مدت زمانی بعد از آن همچنان هر دو دیواره دانه گرده رسیده روی سطح کلاله باقی میمانند.
۴۰. در ساختار یک تخمک مربوط به گیاه آلبالو، سه یاخته مشابه در قطب فوقانی کیسه رویانی در کنار یکدیگر قرار دارند ، کدام مورد در ارتباط با هیچ یک از این یاختهها مشاهده نمیشود؟
۱) در مجاور یاختهای قرار داشته باشند که بخش اعظم کیسه رویانی را اشغال میکند.
۲) نسبت به بعضی یاختههای کیسه رویانی، در فاصله دورتری از منفذ تخمک قرار گرفته باشند.
۳) در مقایسه با یکی از یاختههای مجاور خود، میتواند آللهای کمتر یا متفاوتی داشته باشند.
۴) در تماس با هر دو لایه پوششی محافظت کننده از تخمکی با توانایی فتوسنتز قرار داشته باشند.
پاسخ سوال ۴۰
گزینه «۴» صحیح است.
یاخته کیسه رویانی نیز با هر دو لایههای پوشش تخمک تماس ندارد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: این مورد برای هر سه یاخت مطرح شده صادق است. بخشش اعظم کیسه رویانی توسط یاخته دوهستهای اشغال شده است.
گزینه «۲»: این مورد برای این یاختهها که در نواحی بالایی تخمک قرار گرفتهاند صادق است.
گزینه «۳»: یاختههای پارانشیم خورش نسبت به یاخته دوهستهای تعداد هسته کمتری دارند. هر کدام از هستههای یاخته دوهستهای هاپلوئید هستند. از آنجا که یاختههای خورش ۲n هستند، میتوانند آللهای متفاوتی با یاخته دو هستهای داشته باشند.
۴۱. کدام عبارت در مورد همه گردههای موجود در کیسه گرده نوعی گیاه نهاندانه، صحیح است؟
۱) حاوی یاختهایاند که توانایی تشکیل لوله گرده را دارد.
۲) یاخته زاینده آنها در پی تجمع ریزکیسهها در سیتوپلاسم ایجاد شده است.
۳) در دیوارههای آنها میتوان منفذهایی را مشاهده کرد.
۴) کروموزومهای آنها از نظر تعداد با یاخته زایندهشان برابر است.
پاسخ سوال ۴۱
گزینه «۲» صحیح است.
در کیسه گرده، گرده نارس و رسیده وجود دارد. تقسیم سیتوپلاسم در یاختههای گیاهی به دنبال تجمع ریزکیسههای حاوی پیشسازهای دیواره و اتصال آنها به یکدیگر رخ میدهد. یاخته زاینده آنها در پی تقسیم تولید شده بنابراین تقسیم سیتوپلاسم دارد. بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: گرده رسیده یاخته رویشی دارد و این یاخته میتواند لوله گرده را تشکیل دهد. گرده نارس فاقد یاخته رویشی است.
گزینه «۳»:گرده رسیده در دیواره خارجی خود منفذ دارد.(نه دیوارهها)
گزینه «۴»: گرده رسیده دو یاخته و گرده نارس یک یاخته دارد، بنابراین تعداد کروموزومهای گرده رسیده، دو برابر یاخته زایندهاش است.
۴۲. در مورد گل تکجنسی با مادگی چند برچهای کدام عبارت درست است؟
۱) همانند آلبالو، بیش از یک کلاله در ساختار هر مادگی خود دارد.
۲) همانند هلو، در میوه حاصل از آن، دانههای متعددی دیده میشود.
۳) همانند لوبیا، به دنبال تقسیم یاخته زایشی درون تخمک، دو اسپرم ایجاد میشود.
۴) همانند کدو، همه یاختههای جنسی فقط در داخلیترین حلقه برخی گلها تشکیل میشوند.
پاسخ سوال ۴۲
گزینه «۴» صحیح است.
شکل سوال نشاندهنده نوعی مادگی چندبرچهای میباشد که دیواره برچههای آن از یکدیگر جدا شدهاند. در گیاهان، گامتهای ماده در تخمک و گامتهای نر نیز در لوله گرده و در مادگی ایجاد میشوند. از آنجا که گیاه نشان داده شده در سوال و گیاه کدو هر دو تکجنسی میباشند، همه گامتها فقط در داخلیترین حلقه گلهای ماده (مادگی) تشکیل میشوند . بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: از آنجا که گل نشان داده شده در شکل سوال چند برچهای میباشد در ساختار خود بیش از یک کلاله دارد. اما دقت کنید که گیاه آلبالو تک برچهای بوده و فقط یک کلاله در هر مادگی خود دارد!
گزینه «۲»: میوه حاصل از گل مشخص شده در ساختار خود چندین دانه دارد اما با توجه به شکل ۱۶ صفحه ۱۳۲ زیستشناسی یازدهم، میوه هلو فقط یک دانه دارد!
گزینه «۳»: در گیاهان نهاندانه، گامتهای نر(دو اسپرم) در لوله گرده و به دنبال تقسیم میتوز یاخته زایشی در مادگی تشکیل میشوند. اما دقت کنید که این گامتها و تقسیم یاخته زایشی، قبل از رسیدن به تخمک تشکیل میشوند نه درون تخمک!
۴۳. کدام گزینه در رابطه با هر یاخته هاپلوئید که در تخمدان یک گل کامل بالغ میتواند دیده شود، به درستی بیان شده است؟
۱) در اثر انجام لقاح یک یاخته دیپلوئید ایجاد میکند.
۲) یاخته حاصل از لقاح این یاخته میتواند میتوز انجام دهد.
۳) در طی مراحل تولید گامت ماده در گیاه تولید میشود.
۴) فامتنهای موجود در این یاختهها به طور حتم دارای هیستون میباشند.
پاسخ سوال ۴۳
گزینه «۴» صحیح است.
یاختههای هاپلوئید شامل یاختههای کیسه رویانی و یاختههای گامت ماده و یاخته زایشی و رویشی میباشد. بررسی گزینهها:
گزینه «۱ و ۲»: تمام یاختههای کیسه رویانی لقاح نمیکنند.
گزین «۳»: یاخته رویشی در مراحل تولید گامت ماده تولید نمیشود.
گزینه «۴»: برای یوکاریوتها صحیح است.
۴۴. کدام گزینه درباره گل گیاه آلبالو درست است؟
۱) این گل یک گل کامل است و دارای نهنج فرور رفته در اولین حلقه خود میباشد.
۲) خامه فتوسنتزکننده آن از طریق بخش ضخیمتر خود به کلاله متصل میشود.
۳) پرچمهای این گل تنها در محلهایی بالاتر یا همسطح با کلالههای گیاه قرار دارند.
۴) گردهافشانی این گلها همانند گلهای ریز بلوط تنها با باد انجام میشود.
پاسخ سوال ۴۴
گزینه «۲» صحیح است.
مطابق شکل کتاب خامه دارای رنگ سبز بوده و توانایی فتوسنتز دارد، خامه از طریق بخش ضخیمتر خود به کلاله متصل میشود.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: درست است که گل آلبالو یک گل کامل است اما حواستان باشد که نهنج جز، حلقههای گل محسوب نمیشود.
گزینه «۳»: پرچمهای این گل ۳ حالت دارد، یا بالاتر از سطح کلاله قرار گرفتهاند یا همسطح میباشند یا در سطحی پایینتر از آن قرار دارد. در ضمن تنها یک کلاله داریم.
گزینه «۴»: به دلیل داشتن رنگ جذبکننده میتوان گفت که گردهافشانی این گل با حشرات انجام میشود(درست است که باد نیز در گردهافشانی آن میتواند نقش داشته باشد اما قطعاً تنها با باد رخ نمیدهد.)
۴۵. کدامیک از عبارتهای زیر در رابطه با یک گیاه نهاندان ۲n=۶ صحیح است؟
۱) از تقسیم هر یاخته دیپلوئید درون کیسه گرده، در نهایت ۸ اسپرم در پرچم به وجود خواهد آمد.
۲) هیچکدام از سلولهای دانه گرده رسیده تشکیل شده در بساک پرچم در این گیاه توانایی لقاح ندارند.
۳) تعداد یاختههای زایشی به وجود آمده به ازای هر یاخته دیپلوئید درون کیسه گرده، دو برابر تعداد دانههای گرده نارس به ازای همان یاخته است.
۴) دیواره خارجی دانه گرده رسیده در صورت منفذدار بودن، صاف و در غیر این صورت دارای تزئینهای متفاوتی است.
پاسخ سوال ۴۵
گزینه «۲» صحیح است.
بررسی همه گزینهها:
گزینه «۱»: اسپرمها در پرچم به وجود نمیآیند. چرا که تقسیم سلول درون لوله گرده صورت میگیرد.
گزینه «۲»: سلولهای رویشی و زایشی موجود در دانه گرده رسیده فاقد توانایی لقاح میباشند.
گزینه «۳»: به ازای هر یاخته مادر دانه گرده(۲n) ۴ دانه گرده نارس، ۴ دانه گرده رسیده، ۴ یاخته رویشی و ۴ یاخته زایشی بهوجود میآید.
گزینه «۴»: دیواره خارجی دانه گرده رسیده الزاما منفذدار است.
۴۶. کدام گزینه، برای تکمیل عبارت زیر نامناسب است؟
«در چرخه جنسی گیاه آلبالو بهطور معمول، یاختههایی که مستقیماً حاصل تقسیم میوز هستند، دارای میباشند.»
۱) فقط برخی از – توانایی شرکت در لقاح مضاعف در حلقه چهارم گل
۲) همه – یاختههایی احاطهکننده با دو مجموعه فامتنی در اطراف خود
۳) فقط برخی از – ماده وراثتی بیشتری نسبت به یاختههای دیگر همان تقسیم
۴) همه-هستهای واجد نصف کروموزومهای هسته یاختههای موجود در گلبرگ
پاسخ سوال ۴۶
گزینه «۱» صحیح است.
در یک گل دوجنسی نظیر آلبالو، هیچ یاخته حاصل از میوز، توانایی شرکت در لقاح مضاعف را ندارد. بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: همه یاختههای حاصل از تقسیم میوز در چرخههای جنسی گیاه آلبالو، در ابتدای بهوجود آمدن دارای یاختههایی احاطهکننده با دو مجموعه فامتنی در اطراف خود میباشند. در مادگی که یاختههای تخمک و در بساک هم که یاختههای دیواره گرده و بساک. (این نکته هم در کنکور ۹۹ و هم در کنکور ۱۴۰۱ مطرح شده است)
گزینه «۳»: در مادگی فقط سلول باقیمانده و بزرگتر نسبت به بقیه سلولها، بیشترین ماده وراثتی را دارد. به دلیل بزرگتر بودن و داشتن میتوکندریهای بیشتر نسبت به بقیه، این اتفاق به هنگام تولید گردههای نارس نمیافتد.
گزینه «۴»: همه یاختههای حاصل از تقسیم میوز در حالت طبیعی چرخه جنسی(بهطور معمول) عدد کروموزومی نصف سلولهای پیکری گیاه مادر(یاختههای موجود در گلبرگ) را دارند.
۴۷. کدام گزینه، درباره یاخته کوچکتر دانه گرده رسیده گیاه کدو صحیح است؟
۱) میتواند در خامه گل ایجادکننده خود، دو گامت فاقد ساختار حرکتی را به وجود آورد.
۲) میتواند با یاخته دارای بیشترین نسبت سیتوپلاسم به هسته کیسه رویانی لقاح کند.
۳) نمیتواند قبل از رشد حجمی یاخته بزرگتر دانه گرده، تقسیم میتوز خود را کامل کند.
۴) نمیتواند در هنگام تشکیل در حلقه سوم گل توسط یاختههای دولادی احاطه شود.
پاسخ سوال ۴۷
گزینه «۳» صحیح است.
دانه گرده رسیده دارای یک یاخته بزرگتر (یاخته رویشی) و یک یاخته کوچکتر (یاخته زایشی) است.
دقت کنید که تقسیم یاخته زایشی و ایجاد دو اسپرم درون لوله گرده حاصل از رشد یاخته رویشی انجام میشود. بنابراین تقسیم میتوز یاخته زایشی پس از رشد حجمی و رویش یاخته رویشی اتفاق میافتد.
نکته: یاخته رویشی تقسیم هسته و سیتوپلاسم ندارد و تنها از طریق افزایش حجم رشد میکند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: گیاه کدو، گیاهی است که گلهای آن تکجنسی هستند و هر گل یا دارای مادگی است و یا دارای پرچم! بنابراین ممکن نیست یاخته زایشی ایجاد شده در یک گل، در همان گل تقسیم و اسپرم فاقد ساختار حرکتی ایجاد کند. زیرا تقسیم یاخته زایشی در مادگی انجام میشود.
گزینه «۲»: یاخته دوهستهای بزرگترین یاخته کیسه رویانی است و بیشترین نسبت سیتوپلاسم به هسته را دارا میباشد. یاخته زایشی توانایی لقاح ندارد. بلکه اسپرمهای حاصل از تقسیم آن با تخمزا دوهستهای لقاح میکنند.
گزینه «۴»: طبق نکته کنکور ۹۸، هر یاخته هاپلوئید در گیاه هنگام تشکیل با یاختههای دولاد احاطه شده است. یاخته زایشی نیز هنگام تشکیل با یاختههای دولاد کیسه گرده احاطه شده است.
۴۸. کدام گزینه، در ارتباط با تولیدمثل جنسی گیاهان صحیح است؟
۱) تعداد تقسیمهای سیتوپلاسم مورد نیاز برای تشکیل کیسه رویانی از بافت خورش، بلافاصله قبل لقاح با تعداد هستههای موجود در کیسه رویانی برابر است.
۲) به طور معمول، هر یاخته کیسه گرده میوز یک را تکمیل کرده و پس از تبدیل به گرده نارس در فصل گردهافشانی میوز دو را آغاز میکند.
۳) میتوان تولید هر دو نوع یاخته جنسی گیاهی با گلبرگهای پیوسته و زردرنگ را در نوعی گل با حلقه جنسی درشتتر مشاهده کرد.
۴) یاختههای بخش مایع آندوسپرم دانه نارگیل، برای انجام چرخه سلولی، انرژی بیشتری نسبت به یاختههای گوشتی نارگیل صرف میکنند.
پاسخ سوال ۴۸
گزینه «۳» صحیح است.
توجه کنید که اسپرمهای گیاهی در گل ماده با تقسیم میتوز یاخته زایشی گرده رسیده تولید میشوند، پس هر دو نوع گامت گیاهی در بخش گل ماده تولید میگردند. طبق شکل ۶ صفحه ۱۲۵ کتاب زیست۲ گلهایی از گیاه کدو که دارای بخش جنسی ضخیمتر میباشند، گلهای ماده هستند. بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: در تبدیل یک یاخته بافت خورش به کیسه رویانی به دلیل وجود یاخته دوهستهای، تعداد تقسیمات سیتوپلاسم از تعداد هستههای ایجاد شده در این مسیر کمتر است.
گزینه «۲»: یاختههای کیسه گرده، بعد از تکمیل میوز یک و دو به دانه گرده نارس تبدیل میشوند، این دانهها پس از تکمیل میتوز خود و تغییراتی در دیواره، به دانه گرده رسیده تبدیل شده و در فصل گردهافشانی بعد از باز شدن کیسه گرده، در هوا آزاد میشوند.
گزینه «۴»: بخش گوشتی اندوسپرم نارگیل با تقسیم سیتوپلاسم بعد از میتوز به وجود میآید اما شیر نارگیل با میتوز و بدون تقسیم سیتوپلاسم شکل میگیرد، توجه کنید به علت نیاز به ساختن ترکیبات دیواره و سازماندهی آنها، یاختههای بخش گوشتی آندوسپرم نارگیل، برای انجام چرخه سلولی خود انرژی بیشتری صرف میکنند.
