اوّلین آزمایش
خم شدن گیاهان به سمت نور پدیدهای رایج در طبیعت است. چارلز داروین، که به مطالعۀ پدیدۀ حرکت در گیاهان علاقهمند بود، همراه با پسرش آزمایشهایی را با استفاده از دانهرُستِ نوعی گیاه از گندمیان برای بررسی این موضوع طراحی و اجرا کرد. آنها دریافتند دانهرُست در صورتی به سمت نور یکجانبه (نوری که از یک طرف به گیاه میتابد) خم میشود که نوک آن در برابر نور باشد. با توجه به خم شدن دانهرُست به سمت نور یکطرفه، به نظر شما کدام یک از سطوح داخلی یا خارجی آن رشد بیشتری دارد؟
بررسی بیشتر آزمایش داروین
| (اعداد به ترتیب از سمت راست تصویر مرتب شده اند) | کاری که انجام دادند | نتیجهای که حاصل شد |
| ۱ | قرار دادن دانهرست در برابر نور یکجانبه | خم شدن نوک دانهرست به سمت نور |
| ۲ | گذاشتن پوشش مات روی نوک دانهرست و قرار دادن آن در برابر نور یکجانبه | عدم خم شدن دانهرست |
| ۳ | گذاشتن پوشش شفاف روی نوک دانهرست و قرار دادن آن در برابر نور یکجانبه | خم شدن نوک دانهرست به سمت نور |
| ۴ | گذاشتن پوشش مات روی سطحی پایینتر از نوک دانهرست و قرار دادن آن در برابر نور یکجانبه | خم شدن نوک دانهرست به سمت نور |
چند نکته
| ۱-در خم شدن دانهرست به سمت نور یکطرفه، سطح خارجی آن نسبت به سطح داخلی آن رشد بیشتری میکند(دقت کنید این رشد از نظر ابعاد است نه با تقسیم سلول). ۲-در رویش دانهرست چمن ریشه و ساقه از دو سمت مخالف از دانه بیرون زدهاند. ۳-داروین نتوانست بفهمد که چه مادهای سبب خم شدن ساقه میشود. |
بعدها محققان دیگری با انجام آزمایشهایی نشان دادند که عامل خم شدن دانهرُست به سمت نور، مادهای است که در نوک آن وجود دارد. به شکل زیر توجه کنید! در این آزمایش، نوک دانهرُستی را که در نور همهجانبه رشد کرده است، بُریده و برای مدتی روی آن قطعهای از آگار قرار دادهاند. بعد از مدتی این قطعۀ آگار را روی لبه دانهرُستی قرار میدهند که نوک آن بریده شده؛ همانطور که میبینید دانهرُست خم شده است، در حالی که قرار دادن آگار معمولی روی دانۀ رُستِ بدون نوک، سبب خم شدن آن نمیشود.
خم شدن دانهرُست به معنای اختلاف اندازۀ یاختههای دو طرف آن است. مشاهدههای میکروسکوپی نیز نشان داد که رشد طولی یاختهها در سمت سایه بیشتر از یاختههایی است که در سمت رو به نور قرار دارند. نور یکجانبه باعث جابهجایی این ماده از سمت مقابل نور به سمت سایه (دور از نور) میشود. در نتیجه، به علت تجمع این ماده در سمت سایه، رشد طولی یاختهها در این سمت بیشتر از سمت رو به نور است و در نتیجه دانهرُست خم میشود (شکل ۴). رشد جهتدار اندامهای گیاه در پاسخ به نور یکجانبه را نورگرایی نامیدند. سرانجام ترکیب شیمیایی این ماده شناسایی و «اکسین»، به معنای «رشد کردن»، نامیده شد. پژوهشهای بیشتر نشان داد که انواعی از ترکیبات مشابه اکسین در گیاهان متفاوت ساخته میشوند که اثرات مشابه دارند؛ بنابراین، نام اکسینها را به این گروه از ترکیبات دادند.
کشف اکسین سرآغازی برای شناسایی ترکیبات دیگری بود که رشد و فعالیتهای گیاهان را تنظیم میکنند. این ترکیبات را تنظیمکنندههای رشد یا هورمونهای گیاهی نامیدند. انواعی از تنظیمکنندههای رشد در گیاهان تولید میشوند. اکسینها، سیتوکینینها، جیبرلینها، اتیلن و آبسیزیک اسید پنج تنظیمکنندۀ رشد هستند که در ادامه با آنها آشنا میشوید.
محرکهای رشد
اکسینها، سیتوکینینها و جیبرلینها در فرایندهای رشد مانند تحریک تقسیم یاخته، رشد طولی یاختهها، ایجاد و حفظ اندامها نقش دارند. گرچه این تنظیمکنندهها را به عنوان محرک رشد میشناسیم، اما بر اساس مقدار و محل اثر ممکن است نقش بازدارنده نیز داشته باشند. در ادامه به عملکرد هر یک از این تنظیمکنندهها میپردازیم.
عاملهای رشد همگی پسوند «ها» دارند، این یعنی به طور مثال چند نوع اکسین وجود دارد.
اکسینها
اکسین با افزایش رشد طولی یاختهها، سبب افزایش طول ساقه میشود. اکسین ریشهزایی را تحریک میکند؛ بنابراین، برای تکثیر رویشی گیاهان با استفاده از قلمه به کار میرود. اکسینها را به طور صنعتی میسازند و آنها را در مواردی مانند تشکیل میوههای بدون دانه و درشت کردن میوهها به کار میبرند.
بعد از کشف ساختار شیمیایی اکسینها، این ترکیبات به طور مصنوعی ساخته و پژوهشهایی برای شناسایی اثر آنها بر گیاهان انجام شد. محققان دریافتند که بعضی از این ترکیبات، گیاهان دو لپهای را از بین میبرند؛ بنابراین، آنها را برای ساختن سموم کشاورزی به منظور از بین بردن گیاهان خودرو در مزارعی مانند مزرعه گندم، به کار بردند. عامل نارنجی که مخلوطی از اکسینها بود، چنین اثری داشت. ایالات متحدۀ آمریکا در جنگ با ویتنام به مدت ده سال عامل نارنجی را به کار برد.
در نتیجه بخشی از جنگلهای ویتنام که مخفیگاه مبارزان بود و نیز زمینهای کشاورزی آنها از بین رفت. تولید عامل نارنجی با اتمام این جنگ، ممنوع شد؛ اما چند دهه طول کشید تا جنگلها احیا شوند. سرطان و تولد نوزادان با نقصهای مادرزادی از اثرات این ماده بود.
با توجه به اکسین
الف. اکسین چگونه میتواند باعث کنترل تقسیم سلول انسانی را به هم بزند؟
پاسخ
این هورمون میتواند موجب سرطان شود. در سرطان کنترل تقسیم سلولها به هم میخورد.
سیتوکینینها:هورمون جوانی
سیتوکینینها با تحریک تقسیم یاختهای و در نتیجه ایجاد یاختههای جدید، پیر شدن اندامهای هوایی گیاه را به تأخیر میاندازند. به همین علت با افشانه کردن سیتوکینین روی برگ و گلها آنها را تازه نگه میدارند. سیتوکینینها هورمون ساقهزایی نیز نامیده میشوند. به کارگیری این هورمون در کشت بافت، سبب ایجاد ساقه از یاختههای تمایز نیافته میشود.
شاخه و برگهای بیشتر: برهمکنش دو تنظیمکننده
اگر بخواهید گیاهی پر شاخ و برگتر داشته باشید، چه کار میکنید؟ احتمالاً سرشاخهها را که محل جوانههای رأسی ( انتهایی) هستند، قطع میکنید. همانطور که در شکل (ب) میبینید با قطع جوانۀ رأسی، جوانههای جانبی رشد کرده و شاخ و برگ جدید ایجاد کردهاند. به اثر بازدارندگی جوانۀ رأسی بر رشد جوانههای جانبی، چیرگی رأسی میگویند. با قطع جوانه رأسی مقدار سیتوکینین در جوانههای جانبی افزایش و مقدار اکسین آنها کاهش مییابد؛ در نتیجه جوانههای جانبی رشد میکنند. اگر بعد از قطع جوانۀ رأسی، در محل برش، اکسین قرار دهیم؛ جوانههای جانبی رشد نمیکنند (شکل پ). این آزمایش نشان میدهد که اکسین از جوانۀ رأسی به جوانههای جانبی میرود و مانع از رشد آنها میشود.
عامل اصلی رشد جوانههای جانبی اکسین است.
فعالیت
قرارگیری کال در محیطی با اکسین کم و سیتوکینی زیاد سبب ساقهزایی میشود.
قرارگیری کال در محیطی با اکسین زیاد و سیتوکینین کم سبب ریشهزایی میشود.
جیبرلینها: تلاش برای رفع مشکل
کشف جیبرلینها حاصل تلاش دانشمندان ژاپنی در بررسی نوعی بیماری قارچی بود که دانهرُستهای برنج به آن مبتلا میشدند. آلودگی دانهرُستها به قارچ جیبرلا سبب میشد تا به سرعت رشد کنند. این دانهرُستها باریک و دراز بودند و بافت استحکامی کافی نداشتند، در نتیجه خم میشدند و روی زمین میافتادند.
خم شدن دانهرست چمن در نورگرایی به دلیل تجمع اکسین در سایه رخ میدهد.
خم شدن دانهرستهای برنج نوعی بیماریست که به علت افزایش جیبرلینها رخ می دهد.
مسلماً چنین بیماری سبب کاهش محصول برنج و در نتیجه زیانهای فراوان بود. دانشمندان با استخراج و شناسایی ترکیبات به دست آمده از قارچ جیبرلا، توانستند جیبرلینها را شناسایی و معرفی کنند.
پس از آن مشخص شد که جیبرلینها در گیاهان نیز تولید میشوند و رشد و فعالیتهای آنها را کنترل میکنند. این تنظیمکنندههای رشد در افزایش طول ساقه از طریق تحریک رشد طولی یاخته و تقسیم آن، رشد میوه و رویش دانهها نقش دارند؛ این هورمون گیاهی را برای تولید میوههای بدون دانه و درشت کردن میوهها به کار میبرند.
جیبرلینها و رویش بذر غلات: رویان غلات در هنگام رویش دانه، مقدار فراوانی جیبرلین میسازند. این هورمون بر خارجیترین لایه درون دانه (لایه گلوتندار) اثر میگذارد و سبب تولید و رها شدن آنزیمهای گوارشی در دانه میشود. این آنزیمها دیواره یاختهها و ذخایر درون دانه را تجزیه میکنند. نشاسته یکی از این ذخایر است که بر اثر آنزیم آمیلاز تجزیه میشود.
لپه هم در انتقال جیبرلیکاسید از رویان به دروندانه و هم در انتقال گلوکز از دروندانه به گلوکز نقش دارد.
دقت کنید آخرین لایه دانه لایه گلوتندار نیست بلکه پوسته دانه است.
در بذر غلات(فرض کنید ۲n)
الف. وضعیت کروموزومی سلول ترشحکننده جیبرلیکاسید چگونه است(n/۲n/۳n)؟
پاسخ
۲n
ب. وضعیت کروموزومی سلول انتقالدهنده جیبرلیکاسید به سمت سلول هدف چگونه است(n/۲n/۳n)؟
پاسخ
۲n
پ. وضعیت کروموزومی سلولهای هدف جیبرلیک اسید چگونه است(n/۲n/۳n)؟
پاسخ
۳n
با توجه به جیبرلین
الف. این هورمون چطور با فرایند لقاح ارتباط دارد؟ این ویژگی مانند چه هورمون دیگریست؟
پاسخ
جبیرلین باعث تولید میوههای بدون دانه میشود و یکی از راههای ایجاد میوههای بدون دانه جلوگیری از لقاح است. علاوه بر جیبرلین اکسین نیز در تولید میوههای بدون دانه نقش دارد.
با توجه به انواع دانهرست در کتاب درسی
الف. چه دانهرستهایی در کتاب درسی وجود دارد؟
پاسخ
دانهرست ذرت – دانهرست لوبیا – دانهرست پیاز – دانهرست آلبالو – دانهرست چمن – دانهرست غلات
ب. از بین این دانهستها ساقه کدام یک به صورت خمیده از خاک خارج میشود؟
پاسخ
لوبیا و پیاز
بازدارندههای رشد
آبسیزیک اسید و اتیلن دو تنظیمکنندۀ رشدند که در فرایندهای متفاوتی مانند مقاومت گیاه در شرایط سخت، رسیدگی میوهها، ریزش برگ و میوه نقش دارند.
آبسیزیک اسید: مقابله با شرایط نامساعد
با فرض اینکه محیط رطوبت کافی برای تأمین آب مورد نیاز برای رشد دانهرُست را نداشته باشد، اگر دانه در این شرایط رویش یابد، چه بر سر دانهرُست میآید؟ اگر گیاه در شرایط خشکی قرار گیرد و روزنهها همچنان باز بمانند چه اتفاقی رخ میدهد؟
شرایط نامساعد محیط مانند خشکی، تولید آبسیزیک اسید را در گیاهان تحریک میکند. آبسیزیک اسید سبب بسته شدن روزنهها و در نتیجه حفظ آب گیاه و همچنین مانع رویش دانه و رشد جوانهها در شرایط نامساعد میشود. به طور کلی این تنظیمکننده، رشد گیاهان را در پاسخ به شرایط نامساعد، کاهش میدهد.
آبسیزیکاسید روی روزنههای آبی اثری ندارد.
آبسیزیک اسید اثری مخالف جیبرلین در رویش دانه دارد و باعث خفتگی دانه میشود.
آبسیزیکاسید با کاهش فشار توروژسانسی باعث بسته شدن روزنهها میشود.
با توجه به آبسیزیکاسید
الف. این هورمون چگونه باعث ورود یون به سلولهای عادی روپوست میشود؟
پاسخ
آبسیزیکاسید باعث بسته شدن روزنه میشود. در هنگام بسته شدن روزنه یونها از سلولهای نگهبان روزنه خارج میشود و به سلولهای اطراف وارد میشود.
اتیلن: رسیدن میوهها
شاید شما هم شنیدهاید که برای رسیدن میوههای نارس میتوانید در پاکت میوهها، یک سیب یا موز رسیده قرار دهید. از میوه رسیده چه چیزی خارج میشود که باعث رسیدن میوههای نارس میشود؟
دانشمندان در پژوهشهای خود دریافتند که از میوههای رسیده اتیلن آزاد میشود و مقدار اتیلن با رسیدن میوه افزایش مییابد. اتیلن گازی است که از سوختهای فسیلی نیز رها میشود. سالها قبل از آنکه دانشمندان بدانند گیاهان اتیلن تولید میکنند، معلوم شده بود که اتیلن حاصل از سوختهای فسیلی باعث ریزش برگ درختان میشود.
اتیلن در ریزش میوه نیز نقش دارد. بافتهای آسیبدیده گیاهان نیز اتیلن تولید میکنند. گاهی میوهها را نارس میچینند و زمانی که میخواهند آنها را در بازار پخش کنند، به مدت مشخصی، در محیط اتیلندار قرار میدهند تا برسند.
اتیلن در رسیدگی میوه باعث تبدیل کلروپلاست به کروموپلاست میشود.
ردپای اتیلن در چیرگی رأسی
اکسین، عامل چیرگی رأسی است و مانع رشد جوانههای جانبی در حضور جوانۀ رأسی یا انتهایی میشود. اکسینِ جوانۀ رأسی، تولید اتیلن در جوانههای جانبی را تحریک میکند و در نتیجه با افزایش اتیلن در جوانههای جانبی، رشد آنها متوقف میشود.
در جوانههای جانبی اکسین و اتیلن اثری مثابه دارند.
در جوانههای جانبی اکسین و سیتوکینین اثری مخالف هم دارند.
ریزش برگ
برگ هنگامی میریزد که ارتباط آن با شاخه قطع شده باشد. با توجه به شناختیکهاز ساختار یاختهها و بافتهای گیاهی دارید، آیا میتوانید تغییراتی را که در ساختار برگ رخ میدهد، پیشبینی کنید؟
اگر بنا باشد که ارتباط برگ با شاخه قطع شود، باید یاختهها از هم جدا شوند. مشاهدات میکروسکوپی نشان میدهد که در قاعده دمبرگ در محل اتصال به شاخه، لایۀ جداکننده تشکیل میشود. یاختهها در این منطقه به علت فعالیت آنزیمهای تجزیهکننده از هم جدا میشوند و به تدریج از بین میروند، در نتیجه برگ از شاخه جدا میشود. با چوب پنبهای شدنِ یاختههایی از شاخه که در محل اتصال به دمبرگ قرار دارند، لایۀ محافظی در برابر محیط بیرون ایجاد میشود.
مشخص شده است که برگ در پاسخ به افزایش نسبت اتیلن به اکسین، آنزیمهای تجزیهکنندۀ دیواره را تولید میکند.
ترتیب اتفاقات برای ریزش برگ:
۱-تشکیل لایه جداکننده در قاعده دمبرگ در محل اتصال به شاخه
۲-افزایش نسبت اتیلن به اکسین در برگ
۳-تولید آنزیمهای تجزیهکننده دیواره سلولی توسط سلولهای لایه جداکننده
۴-جدا شدن برگ از شاخه
۵-چوبپنبهای شدن دیواره سلولهایی از شاخه که در محل اتصال به دمبرگ قرار دارد.
۶-تشکیل لایه محافظ در شاخه
ضخامت لایه محافظ از لایه جدا کننده بیشتر است.
خودآزمایی
به سوالات زیر به صورت بله و خیر پاسخ دهید و سپس پاسخنامه را بررسی کنید.
سوالات
۱. خم شدن دانهرست گیاهی از گندمیان در برابر نور یکجانبه ممکن نیست ……
۱) حاصل افزایش رشد طولی یاختهها در سمت سایه نسبت به یاختههای سمت رو به نور باشد.
۲) به دلیل جابهجایی اکسین از سمت دور از نور به سمت نزدیک نور باشد.
۳) نوعی رشد جهتدار اندام گیاهی در پاسخ به نور یکجانبه باشد.
۴) با قرار دادن پوشش شفاف بر روی نوک دانهرست رخ دهد.
پاسخ سوال ۱
گزینه «۲» صحیح است.
خم شدن دانهرست در برابر نور یک جانبه به علت جابهجایی اکسین از سمت مقابل نور به سمت دور از نور و تجمع اکسین در سمت سایه است.
سایر گزینهها، طبق متن و شکل کتاب درسی در رابطه با نورگراییاند و صحیحاند.
۲. نوعی هورمون گیاهی که از میوههای رسیده آزاد میشود …… نوعی هورمون گیاهی که بر روزنههای هوایی برخلاف آبی اثر دارد، ……
۱) همانند – میتواند موجب افزایش میزان رنگدیسهها در گیاه دولپهای گوجهفرنگی شود.
۲) برخلاف – میتواند منجر به تشکیل لایهای در قاعده دمبرگ شود که از دولایه یاختهای تشکیل شده است.
۳) برخلاف – نمیتواند با اعمال اثر خود، موجب تولید آنزیمهایی شود که با اثر بر پکتین، باعث جدا شدن یاختهها از هم شوند.
۴) همانند – میتواند از سوختهای فسیلی آزاد شود و در ممانعت از رشد گیاهانی که در شرایط نامساعد قرار دارند، نقش ایفا کند.
پاسخ سوال ۲
گزینه «۲» صحیح است.
هورمون گیاهی اتیلن از میوههای رسیده آزاد میشود. آبسیزیکاسید، هورمونی گیاهی است که بر روزنههای هوایی برخلاف روزنههای آبی اثر دارد. دقت کنید که روزنههای آبی همواره باز هستند و این روزنههای هوایی هستند که باز و بسته میشوند!
اتیلن برخلاف آبسیزیکاسید، موجب ایجاد لایه جداکننده در قاعده دمبرگ میشود. مطابق شکل ۱۱ صفحه ۱۴۵ کتاب درسی، میتوانیم بگوییم که لایه جداکننده از دو لایه یاختهای تشکیل شده است.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: مطابق شکل ۱۰ صفحه ۱۴۴ کتاب درسی، گوجهفرنگیهای نارس با قرار گرفتن در معرض اتیلن، رسیده میشوند و رنگشان از سبز به قرمز میگراید. این یعنی میزان سبزینه (کلروفیل) در آنها کاهش و میزان کاروتنوئیدها در آنها افزایش یافته است به عبارتی، سبزدیسهها (کلروپلاستها) به رنگدیسه (کروموپلاست) تغییر یافتهاند. توجه داشته باشید که آبسیزیکاسید، چنین اثری ندارد.
گزینه «۳»: اتیلن با اعمال اثر خود میتواند موجب افزایش فعالیت آنزیمهای تولید شده در یاختههای لایه جداکننده شود. این آنزیمها با اثر بر پکتین، باعث جدا شدن یاختهها از هم میشوند.
گزینه «۴»: آبسیزیکاسید از سوختهای فسیلی رها نمیشود! ممانعت از رشد گیاهان در شرایط نامساعد محیطی هم از نقشهای آبسیزیکاسید است.
۳. شکل زیر مربوط به یکی از مراحل آزمایش داروین وپسرش روی دانهروست چمن است. کدام یک از گزینههای زیر در خصوص این آزمایش صحیح است(از این سوال رد شوید)؟
ا) در مرحله قبل ثابت شد که خم شدن نوک دانهرست به یک سمت خاص، وابسته به نور است.
۲) رشد جهتدار ساقه در محلی متفاوت با مکانی که نور دریافت میشود قرار دارد.
۳) بلافاصله پس از این مرحله، مشخص شد عامل خم شدن دانهرست در نوک آن قرار دارد.
۴) در هر مرحلهای از این آزمایش که نور همهجانبه تابیده شد، الزاماً دانهرست به سمت نور خمیده نشد.
پاسخ سوال ۳
گزینه «۲» صحیح است.
رشد جهتدار ساقه (محل خمیدگی) کمی پایینتر از نوک ساقه رخ میدهد در حالی که محل دریافت نور در نوک دانهرست است.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: در مرحله بعد شکل با قرار دادن پوشش شفاف در سر دانهرست، این موضوع اثبات شد.
گزینه «۳»: در آزمایش داروین و پسرش، اصلاً به وجود عامل این فرایند در نوک دانهرست پی برده نشد.
گزینه «۴»: در همه مراحل این آزمایش از نور یکجانبه استفاده شد.
۴. در صنعت به منظور تهیه مالت از دانههای جو، این دانهها را تحت تاثیر نوعی هورمون گیاهی وادار به جوانه زدن میکنند کدام دو نقش زیر، درباره این هورمون صحیح است؟
۱) تجزیه سبزینه (کلروفیل)ها و ظاهر شدن کاروتنوئیدها در میوه گوجهفرنگی و تنظیم چرخه یاختهای گیاهی
۲) ایجاد ریشه در قلمه گیاه گندم و مهار پیری برگهای جدا شده از گیاه زنبق
۳) افزایش طول ساقه گیاه شمعدانی و درشت کردن پرتقال بدون دانه
۴) سرکوب رشد جوانههای جانبی گیاه لوبیا و ریزش برگ گیاه رز
پاسخ سوال ۴
گزینه «۳» صحیح است.
جوانه زدن دانههای غلات، نظیر دانه جو، تحت تاثیر هورمون جیبرلین رخ میدهد. جیبرلین در افزایش طول ساقه گیاهان و تولید میوههای بدون دانه و درشت کردن میوهها کاربرد دارد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: رسیدن گوجهفرنگی، تحت تاثیر هورمون اتیلن رخ میدهد. اما هورمونهای سیتوکینین و جیبرلین، در تحریک تقسیم یاختهای و تنظیم چرخه یاختهای گیاه نقش دارند.
گزینه «۲»: ریشهزایی مربوط به هورمون اکسین است. مهار پیری برگها نیز توسط هورمون سیتوکینین رخ میدهد.
گزینه «۴»: سرکوب رشد جوانههای جانبی گیاه و ریزش برگ، هر دو مربوط به اتر هورمون اتیلن هستند.
۵. مطابق با اطلاعات کتاب درسی، نوعی تنظیمکننده رشد گیاهی به واسطه عامل چیرگی راسی در جوانههای جانبی تولید و افزایش مییابد. چند مورد در خصوص این تنظیمکننده به درستی بیان شده است؟
الف) ممکن نیست در شرایط نامناسب سبب کاهش تعرق و مانع رویش دانه شود.
ب) ممکن است سبب افزایش فعالیت رناتنهای گروهی از یاختهها در قاعده دمبرگ شود.
ج) ممکن نیست سبب کاهش مدت زمان اینترفاز یاختهای در یاختههای گلبرگ و برگ شود.
د) ممکن است در شرایط مناسب از رویان غلات تولید و بر لایه گلوتندار درون دانه اثر بگذارد.
پاسخ سوال ۵
همه موارد به جز مورد (د) درست هستند. طی چیرگی راسی، تولید اتیلن در جوانه جانبی افزایش مییابد، آن هم با اثر اکسین که عامل چیرگی راسی است.
بررسی همه موارد:
الف) آبسیزیکاسید برخلاف اتیلن در شرایط نامناسب سبب بسته شدن روزنهها شده و مانع از رویش دانه میشود.
ب) این تنظیمکننده رشد، سبب افزایش ترشح آنزیمهای تجزیهکننده دیواره از یاختههای قاعده دمبرگ شده و سبب ریزش برگ میشود.
آنزیمها اکثرا پروتئینیاند و ریبوزومها (رناتنها) در ساخت آنها نقش دارند.
ج) اتیلن تاثیری بر تحریک تقسیم یاختهای ندارد.
د) دقت کنید که هورمون جیبرلین در شرایط عادی سبب رویش دانه میشود. این هورمون از رویان غلات آزاد شده و بر لایه گلوتندار درون دانه اثر میگذارد.
۶. درپی استفاده از نوعی تنظیمکننده رشد گیاهی بر جوانههای جانبی مهار شده گیاه فلفل زینتی، بازدارندگی رشد این جوانهها از بین میرود این هورمون گیاهی، کدام نقش دیگر را نیز میتواند عهدهدار باشد؟
۱) برگهای پولکمانند ضخیم را بر روی جوانهها حفظ نماید.
۲) روند تجزیه مولکولهای سبزینه (کلروفیل) برگها را به تاخیر اندازد.
۳) باعث حفظ آب گیاه در شرایط نامساعد محیط شود.
۴) تشکیل لایه جداکننده در دمبرگ را تسریع کند.
پاسخ سوال ۶
پاسخ گزینه «۲» است.
منظور صورت سوال هورمون سیتوکینین است که محرک رشد جوانههای جانبی است. این هورمون پیر شدن اندامهای هوایی گیاه را به تاخیر میاندازد. در نتیجه روند تجزیه مولکولهای سبزینه (کلروفیل) را به تاخیر میاندازد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: این مورد مربوط به هورمون آبسیزیکاسید است.
گزینه «۳»: این مورد مربوط به هورمون آبسیزیکاسید است.
گزینه «۴»: این مورد مربوط به اتیلن است.
۷. نوعی هورمون گیاهی میتواند عمر سبزی خوردن را بعد از برداشت افزایش دهد. کدام دو نقش زیر، به این هورمون تعلق دارد؟
۱) ایجاد ریشه در گیاهان پسته و گردو و ریزش میوه در گیاه پنبه
۲) القای تقسیم در یاختههای کال و رشد جوانههای جانبی در گیاهان بوتهای
۳) جانشین سرما در جوانهزنی دانهها و ممانعت از رویش و رشد علفهای هرز
۴) به خواب رفتن جوانهها در گیاهان چوبی و جلوگیری از رویش دانه در داخل میوه
پاسخ سوال ۷
پاسخ گزینه «۲» است.
منظور صورت سوال، سیتوکینین یا همان هورمون جوانی است که باعث جوانی اندامهای هوایی گیاه میشود.
این هورمون برای ساقهزایی از کال و همچنین برای رشد جوانههای جانبی گیاه مورد استفاده قرار میگیرد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: ریشهزایی مربوط به اکسین و ریزش میوه مربوط به اتیلن است.
گزینه «۳»: آبسیزیکاسید به هنگام سرما از جوانهزنی دانهها ممانعت به عمل آورده و همچنین در جلوگیری از رویش و رشد علفهای هرز موثر است.
گزینه «۴»: موارد مطرح شده در این گزینه هم مربوط به آبسیزیکاسید است. این هورمون از رویش دانه ممانعت میکند.
۸. کدام مورد در ارتباط با جییرلینها و اثرات آنها درست است؟
۱) برای تجزیه ذخایر رویان غلات، نوعی آنزیم تجزیهکننده نشاسته توسط یاختههای حاصل از لقاح زامه و یاخته تخمزا تولید و ترشح میشود.
۲) یاختههای لپه توانایی عبور دادن جیبرلین همانند قند را از غشای خود دارد.
۳) در زمان رویش بذر غلات محل خروج ساقه و ریشه از دانه، مقابل همدیگر قرار دارد.
۴) جیبرلین در پی اثرگذاری روی خارجیترین لایه دانه، در تجزیه مواد مغذی نقش دارد.
پاسخ سوال ۸
پاسخ گزینه «۲» است.
با توجه به شکل کتاب درسی درست است. یاختههای لپه جیبرلین را همانند قند میتواند از غشای خود عبور دهند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: آنزیم آمیلاز از یاختههای دروندانه رها میشود. که حاصل از تقسیم یاخته تخم ضمیمه است که خود از لقاح زامه و یاخته دوهستهای بهوجود آمدهاند.
گزینه «۳»: با توجه به شکل ۸ در دانه غلات از یک نقطه ساقه و ریشه رویانی خارج میشوند.
گزینه «۴»: خارجیترین لایه دروندانه(آندوسپرم) نه دانه!
۹. با توجه به مطالب کتاب درسی یازدهم کدامیک نادرست است؟
۱) نوعی هورمون گیاهی موثر بر تجزیه مواد دروندانه در هنگام رویش دانه، بر رشد میوههای حاوی دانههای نارس موثر است.
۲) بخشی از گل سیب که در تشکیل میوه آن نقش دارد، در گل آلبالو توانایی فتوسنتز دارد.
۳) زنبق برخلاف گندم، توانایی انجام رشد و تولیدمثل جنسی را در طی یک سال یا کمتر دارد.
۴) ساقه گلدهنده در گیاه شلغم در سال دوم در مصرف مواد غذایی ذخیره شده در ریشه موثر است.
پاسخ سوال ۹
پاسخ گزینه «۳» است.
گندم گیاه یک ساله است پس این توانایی را دارد.
بررسی سایر گزینهها:
گزین «۱»: هورمون جیبرلین در تشکیل میوههای بدون دانه موثر است و همچنین میوههای واجد دانههای نارس.
گزینه «۲»: نهنج در سیب، میوه ایجاد میکند که در آلبالو، سبز رنگ بوده و توانایی فتوسنتز دارد.
گزینه «۴»: در گیاهان ۲ساله(از جمله شلغم) ساقه گلدهنده در سال دوم در مصرف مواد غذایی نقش دارد.
۱۰. خم شدن دانهرست به سمت نور یک جانبه به معنی اختلاف ناشی از تعداد یاختههای دو طرف آن است.
۲) با قطعشدن جوانه رأسی، در جوانههای جانبی، مقدار سیتوکینین افزایش و مقدار اکسین کاهش مییابد.
۳) شلغم همانند خیار، در طول زندگی خود فقط یکبار با تولید گل و دانه رشد زایشی دارد.
۴) گیاهان علفی ممکن است یک ساله، دو ساله یا چند ساله باشند.
پاسخ سوال ۱۰
خم شدن دانهرست به سمت نور یک جانبه به معنی اختلاف اندازه یاختههای دو طرف آن است(نه اختلاف در تعداد آنها). مشاهدههای میکروسکوپی نیز نشان داده که رشد طولی یاختهها در سمت سایه بیشتر از یاختههایی است که در سمت رو به نور قرار دارند.
۱۱. در رابطه با عامل اصلی نورگرایی دانهرست چمن، کدام گزینه نادرست است؟
۱) این عامل در تشکیل میوه پرتقال بدون دانه نقش دارد.
۲) در پاسخ گیاه به محیط همانند رشد گیاه نقش دارد.
۳) توسط یاختههایی با سیتوپلاسم کم و هسته درشت میتواند تولید شود.
۴) درطی رشد، فقط سبب افزایش برگشتناپذیر ابعاد یاخته میشوند.
پاسخ سوال ۱۱
پاسخ گزینه «۴» است.
عامل خم شدن ساقه به سمت نور یک جانبه، اکسین میباشد که این هورمون در طی خم شدن ساقه میتواند سبب افزایش ابعاد یاخته شوند و هم چنین در طی ریشهزایی میتواند سبب افزایش تعداد یاختهها (تقسیم) شود.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: هورمون اکسین در تشکیل میوههای بدون دانه ماند پرتقال نقش دارد.
گزینه «۲»: پاسخ به محیط مانند خم شدن ساقه به سمت نور در اثر اکسینها صورت میگیرد.
گزینه «۳»: این هورمون توسط جوانه رأسی(یاختههای مریستمی) ساخته میشود.
۱۲. کدام عبارت، درمورد بسیاری از گیاهان درست است؟
۱) خمشدن دانهرست تحت تاثیر اکسین، به علت اختلاف تعداد یاختههای دو طرف آن است.
۲) یکی از یاختههای بافت خورش، بدون تغییر، تقسیم میوز را انجام میدهد.
۳) هورمونهای محرک رشد، بر اساس مقدار و محل اثر، ممکن است نقش بازدارندگی نیز داشته باشند.
۴) هر یاخته هستهدار، توانایی تولید نوعی هورمون محرک رشد را دارد.
پاسخ سوال ۱۲
پاسخ گزینه «۳» است.
هورمون اکسین از محرکهای رشد است، ولی بر رشد جوانههای جانبی نقش بازدارندگی دارد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: خمشدن دانهرست تحت تاثیر اکسین، به علت اختلاف اندازه یاختههای دو طرف آن است.
گزینه «۲»: یکی از یاختههای بافت خورش ابتدا بزرگ میشود و سپس تقسیم میوز را انجام میدهد.
گزینه «۳»: نمیتوان گفت هر یاخته هستهدار، توانایی تولید نوعی هورمون محرک رشد را دارد.
۱۳. در ……، افزایش نسبت مقدار …… به نوعی تنظیمکننده رشدی که ……، میتواند …… .
۱) جوانه جانبی – اتیلن – با کاهش مدت زمان چرخه یاختهای منجر به تسریع ترمیم بافتی میشود – رشد آن را تحریک کند.
۲) برگ -اکسین – مقدار ترشح آن، همزمان با آسیبدیدگی بافتهای گیاهی افزایش مییابد – فرآیند ریزش برگ را شروع کند.
۳) محیط کشت – سیتوکینین – کشف آن سرآغازی برای شناسایی سایر هورمونهای گیاهی شد – ساقهزایی کال را تحریک کند.
۴) جوانه رأسی – اکسین – افشانه کردن آن بر روی ریزوم، موجب شادابی این اندام گیاهی میشود – رشد جوانه جانبی را مانع شود.
پاسخ سوال ۱۳
پاسخ گزینه «۳» است.
افزایش نسبت سیتوکینین به اکسین منجر به ساقهزایی میشود. کشف اکسین سرآغازی برای شناسایی سایر هورمونهای گیاهی شد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: افزایش اتیلن در جوانه جانبی مانع رشد آن میشود. سیتوکینین با افزایش تحریک تقسیم یاختهای میتواند منجر به تسریع ترمیم بافتی شود.
گزینه «۲»: برعکس، افزایش اتیلن به اکسین این فرایند را آغاز میکند، اتیلن در هنگام آسیبهای بافتی افزایش پیدا میکند.
گزینه «۴»: افزایش اکسین در جوانه رأسی منجر به عدم رشد جوانه جانبی میشود. البته دقت کنید هورمونی که موجب شادابی اندامهای هوایی گیاه میشود سیتوکینین است اما ریزوم نوعی اندام زیرزمینی است برای همین این عبارت معرف سیتوکینین نمیتواند باشد. در ضمن برای انجام چیرگی راسی، افزایش نسبت اکسین به سیتوکینین در جوانه جانبی است نه جوانه راسی·
۱۴. از اثرات دیگر هورمونی که ضمن داشتن خاصیت اسیدی …… رویش دانهها میشود، …… اشاره کرد.
۱) مانع – نمیتوان به داشتن نقش در تولید ماده موثر در برهم زدن تعادل بین تقسیم و مرگ بعضی یاختهها در بدن انسان
۲) موجب تحریک – نمیتوان به رشد میوه در پی جلوگیری از لقاح یکی از گامتهای حاصل از تقسیم یاخته زایشی و یاخته تخمزا در تخمدان پرتقال
۳) مانع – میتوان به کاهش فشار پروتوپلاست به دیواره پشتی و شکمی یاختههای موجود در برگ موثر در خروج آب ناشی از فشار ریشهای به حالت مایع
۴) موجب تحریک – میتوان به تحریک افزایش مقدار کاروتنوئیدهای ذخیره شده در یاختههای میوه گوجهفرنگی به دنبال افزایش تجزیه سبزینه در آنها
پاسخ سوال ۱۴
پاسخ گزینه «۱» است.
جیبرلیکاسید و آبسیزیکاسید، دو هورمون گیاهی واجد خاصیت اسیدی میباشند. از بین هورمونهای گیاهی فقط از اکسینها که در تولید عامل نارنجی استفاده شد میتوان مواد سرطانزا ساخت. در سرطان، تعادل بین تقسیم و مرگ یاختهها به هم میخورد(فصل ۶- یازدهم).
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: جیبرلیکاسید در رویش دانهها نقش دارد. از این هورمون میتوان در تولید میوههای بدون دانه نیز استفاده کرد، به این صورت که این هورمون درپی جلوگیری از انجام لقاح بین اسپرم(یکی از گامتهای حاصل تقسیم یاخته زایشی دانه گرده رسیده) و تخمزا، سبب رشد و نمو میوه خواهد شد.
گزینه «۳»: آبسیزیکاسید مانع از رویش دانهها در شرایط نامساعد میشود. یکی دیگر از اثرات این هورمون این است که موجب بسته شدن روزنههای هوایی برای حفظ آب گیاه میشود. به منظور بسته شدن روزنههای هوایی، یونهای CI– ،K و ساکارز از یاختههای نگهبان روزنه خارج شده و به دنبال آن آب نیز از این یاختهها خارج شده (پدیده پلاسمولیز اتفاق میافتد) و پروتوپلاست به دیوارههای پشتی و شکمی یاختههای نگهبان روزنه فشار کمتری وارد میکند و منفذ روزنههای هوایی بسته خواهد شد، اما دقت داشته باشید روزنههای هوایی نمیتوانند آب را به صورت مایع از خود خارج کنند. خروج آب به حالت مایع از طریق ساختارهای ریزهای به نام روزنههای آبی انجام میشود و نشانه فشار ریشهای است.
گزینه «۴»: در هنگام رسیدن میوه گوجهفرنگی سبزینههای موجود در یاختهها تجزیه شده و مقدار کاروتنوئیدها افزایش مییابد و به عبارتی کلروپلاست به کروموپلاست تبدیل میشود. دقت کنید این فرایند در اثر عملکرد هورمون اتیلن اتفاق میافتد نه آبسیزیکاسید.
۱۵. کدام گزینه عبارت زیر را به درستی تکمیل میکند؟
«هر تنظیمکننده رشد گیاهی که …… به طور حتم ……»
۱) ترشح آنزیمهای تجزیهکننده را افزایش میدهد – سبب تجزیه نوعی ترکیب پلیساکاریدی غیرقابل استفاده برای اغلب جانوران میشود.
۲) خاصیت اسیدی دارد – با تغییر اندازه یاختههای فتوسنتزکننده روپوستی، سرعت حرکت شیره خام را در آوندهای چوبی کاهش میدهد.
۳) در مهار رشد جوانههای جانبی نقش دارد -در تمایز یاختههای توده کال به اندام گیاهی دارای تارهای کشنده نقش مهمی ایفا میکند.
۴) بر میوهها تاثیر میگذارد – باعث حجیم شدن یاختههای دیواره داخلیترین حلقه گل در برخی گیاهان نهاندانه میشود.
پاسخ سوال ۱۵
گزینه «۱» صحیح است.
هورمونهای اتیلن و جیبرلینها سبب تولید آنزیمهای گوارشی میشوند. این آنزیمها دیواره یاختهای را هضم میکنند همه یاختههای گیاهی دیواره نخستین را دارند. این دیواره از سلولز تشکیل یافته است. اغلب جانوران فاقد آنزیم لازم برای هضم این ماده هستند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: سالیسیلیکاسید، آبسیزیکاسید و جیبرلیکاسید خاصیت اسیدی دارند. آبسیزیکاسید با بستن روزنههای هوایی، میزان تعرق و در نتیجه سرعت حرکت شیره خام را کاهش میدهد.
گزینه «۳»: اتیلن و اکسینها در مهار رشد جوانههای جانبی نقش دارند. قسمت دوم این گزینه فقط در ارتباط با اکسینها صدق میکند. این هورمون گیاهی در ریشهزایی نقش دارد.
گزینه «۴»: اتیلن، اکسینها و جیبرلینها بر میوهها تاثیر میگذارند. اتیلن در درشت کردن و حجیم شدن میوهها نقش ندارند.
۱۶. کدام مورد در ارتباط با فرایند جوانهزنی بذر غلات به درستی بیان شده است؟
۱) برای تولید و رها شدن آنزیمهای گوارشی، لازم است تا آندوسپرم مقادیر زیادی هورمون جیبرلین تولید کند.
۲) هر آنزیم گوارشی آزاد شده، در هیدرولیز مواد ذخیرهای آندوسپرم نقش دارند.
۳) خروج ریشه رویانی هم زمان با ترشح آنزیمهای گوارشی از لایه گلوتندار اتفاق میافتد.
GA (۴ ساخته شده در دانه با عبور از لپهها به خارجیترین لایه بزرگترین بخش دانه اثر میکند.
پاسخ سوال ۱۶
گزینه «۳» صحیح است.
مطابق شکل کتاب درسی، هم زمان با خروج ریشه رویانی، آنزیم آمیلاز از لایه گلوتندار آزاد شده و بر روی آندوسپرم اثر میگذارد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: نادرست است. رویان (نه آندوسپرم) غلات در هنگام رویش دانه مقدار فراوانی هورمون جیبرلین میسازند.
گزینه «۲»: نادرست است. آنزیمهای گوارشی تولید شده در لایه گلوتندار انواع مختلفی دارند و میتوانند برای تجزیه دیواره یاخته و ذخایر دروندانه (آندوسپرم) استفاده شوند چون متن کتاب درسی، دیواره را از ذخایر آندوسپرم تفکیک کرده پس ما نیز باید آنها را متمایز از هم حساب کنیم.
گزینه «۴»: نادرست است. GA ساخته شده توسط رویان با عبور از لپه (نه لپهها!) به خارجیترین لایه بزرگترین بخش دانه (آندوسپرم!) اثر میگذارد.
۱۷. کدام گزینه برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟
«در آزمایشی که برای بررسی پدیده …… گیاهان در کتاب درسی مطرح شده است، ……»
۱) نورگرایی – استفاده از پوشش مات همواره از بروز نورگرایی ساقه حتی هنگام تابش نور یک جانبه جلوگیری میکند.
۲) چیرگی راسی – اثر بازدارندگی نوعی محرک رشد نشان داده شد که از یاختههایی با هسته کوچک ترشح میشود.
۳) نورگرایی – داروین و پسرش به بررسی خمیده شدن رویان نوعی گیاه از تیره گندمیان پرداختند.
۴) چیرگی راسی – به دنبال افزودن اکسین به راس ساقه بریده شده، از رشد جوانههای جانبی جلوگیری میشود.
پاسخ سوال ۱۷
گزینه «۴» صحیح است.
با قطع جوانه راسی مقدار سیتوکینین در جوانههای جانبی افزایش و مقداراکسین آنها کاهش مییابد در نتیجه جوانههای جانبی رشد میکنند. اگر بعد از قطع جوانه راسی، در محل برش، اکسین قرار دهیم، جوانههای جانبی رشد نمیکنند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: در یکی از مراحل آزمایش داروین دیدیم که استفاده از پوشش مات در نواحی پایین ساقه دانهرست تاثیری بر فرایند نورگرایی ندارد.
گزینه «۲»: عامل بروز چیرگی راسی، اکسین است که نوعی محرک رشد محسوب میشود. این هورمون گیاهی از مریستمهای نخستین در جوانههای راسی ترشح میشود این یاختهها هسته درشتی دارند.
گزینه «۳»: داروین و پسرش پدیده نورگرایی را در ساقه دانهرست (نه رویان) در حال رویش نوعی گیاه از تیره گندمیان را بررسی کردند.
۱۸. در ارتباط با تنظیم کنندههای رشد در گیاهان کدام گزینه نادرست است؟
۱) هر هورمون موثر در عدم لقاح اسپرم و تخمزا، در افزایش رشد طولی یاخته نیز موثر است.
۲) آبسیزیکاسید در ورود یون به سلولهای عادی روپوست موثر است.
۳) یاختههای واجد گیرنده هورمون GA آندوسپرم را برخلاف رویان کاملا احاطه کردهاند.
۴) هورمون گیاهی موثر در اختلال کنترل تقسیم یاخته انسانی، لزوما در هر نوع جوانهای تولید نمیشود.
پاسخ سوال ۱۸
گزینه «۳» صحیح است.
گزینه «۱»: درست، اکسسین و جیبرلین برای ایجاد میوه بدون دانه مانع لقاح میشوند و هر دو نوع هورمون رشد طولی یاختهها را افزایش میدهند.
گزینه «۲»: درست، آبسیزیکاسید جهت بسته شدن روزنه هوایی باید باعث پلاسمولیز نگهبان روزنه شود که در این حالت یونها از این سلول خارج میشود و به سلولهای عادی روپوست وارد میشود.
گزینه «۳»: نادرست، طبق شکل ۸ صفحه ۱۴۳ لایه گلوتندار آندوسپرم را کامل احاطه نکرده است.
گزینه «۴»: درست، اکسین ممکن است باعث سرطان شود پس در خارج شدن کنترل تقسیم یاخته موثر است و دقت کنید در جوانه جانبی برخلاف جوانه راسی تولید نمیشود.
۱۸. آزمایشاتی که درباره پدیده نورگرایی صورت گرفت، سرانجام منجر به شناسایی ترکیبات شیمیایی شد که انواعی از آن در گیاهان متفاوت ساخته میشود که اثرات مشابه دارد، کدام گزینه درباره این ترکیبات صحیح است؟
۱) مانع چیرگی راسی است و با رشد طولی یاخته باعث افزایش طول ساقه میشود.
۲) در تولید و رشد ساقه و ریشه از بخشهای تمایز نیافته گیاه نقش اصلی دارد.
۳) در برخی گیاهان میتواند مانع رشد لوله گرده و انجام لقاح مضاعف شود.
۴) به طور حتم باعث تقسیمات متوالی تنظیم نشده در انسانها میشود.
پاسخ سوال ۱۸
گزینه «۳» صحیح است.
آزمایشهای داروین و محققان بعد از آن در نهایت منجر به کشف ترکیباتی شد که نام اکسین را به آن دادند. این هورمون میتواند مانع انجام لقاح در میوهها و تشکیل میوه بدون دانه شود.
بررسی سایرگزینهها:
گزینه «۱»: اکسین عامل چیرگی راسی است نه مانع آن.
گزینه »۲«. اکسین در تولید ساقه از بخشهای تمایز نیافته نقش اصلی ندارد بلکه این وظیفه هورمون سیتوکینین است.
گزینه «۴»: مخلوطی از اکسینها که با عنوان عامل نارنجی شناخته میشود در انسان میتواند باعث بروز سرطان شود.
۱۹. نوعی هورمون گیاهی میتواند به عنوان عامل نارنجی باعث از بین رفتن جنگلها و گیاهان دولپهای شود، کدام دو نقش زیر به این هورمون تعلق دارد؟
۱) سرطانزایی و ایجاد نواقص مادرزادی در جنین – جلوگیری از ریزش برگهای گیاه
۲) پر شاخ و برگ شدن گیاه – تحریک تشکیل ساقه حین کشت بافت
۳) مانع رشد جوانههای جانبی- تحریک آزاد شدن آنزیمهای گوارشی دانه
۴) افزایش میزان رسیدگی میوههای نارس – تحریک رشد طولی یاختهها و ساقه
پاسخ سوال ۱۹
گزینه «۱» صحیح است.
عامل نارنجی به عنوان مخلوطی از اکسینها باعث از بین رفتن جنگلها و گیاهان دولپهای میشود که هورمون اکسین در سرطانزایی و ایجاد نواقص مادرزادی در جنین نقش دارد و از ریزش برگهای گیاه ممانعت میکند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۲»: هورمون اکسین با بروز چیرگی راسی و مهار رشد جوانههای جانبی مانع از پر شاخ و برگ شدن گیاه میشود و هورمون سیتوکنین در تحریک تشکیل ساقه حین کشت بافت نقش دارد.
گزینه «۳»: هورمون اکسین مانع از رشد جوانههای جانبی میشود ولی هورمون جیبرلین باعث تحریک و آزاد شدن آنزیمهای گوارشی دانه و کمک به رشد رویان میشود.
گزینه «۴»: هورمون اتیلن در افزایش میزان رسیدگی میوههای نارس و تسهیل در برداشت میوهها نقش دارد . هورمون اکسین باعث تحریک رشد طولی یاختهها و ساقه گیاه میشود.
۲۰. چند مورد از موارد زیر به درستی بیان نشده است؟
الف) توانایی فتوسنتز همانند هومئوستازی از جمله ویژگیهای هر جانداری است که میتواند جیبرلین تولید کند.
ب) رویان غلات در هنگام رویش دانه مقدار اندکی جیبرلین تولید میکند.
پ) گیاه شبدر همانند گوجهفرنگی با شکستن شبهای طولانی به کمک نور مصنوعی امکان گلدهی پیدا میکند.
ت) بعضی گیاهان در پاسخ به زخم ترکیباتی ترشح میکنند که در محافظت از آنها نقش دارد.
پاسخ سوال ۲۰
موارد الف و ب و ب به نادرستی بیان شدهاند.
الف) نادرست: قارچها هم میتوانند جیبرلین تولید کنند ولی فتوسنتزکننده نیستند.
ب) نادرست: رویان غلات در هنگام رویش دانه مقدار فراوانی جیبرلین تولید میکند.
پ) نادرست: گوجهفرنگی گیاهی بیتفاوت نسبت به طول روز و شب است وهم در روزهای بلند و هم در روزهای کوتاه میتواند گل دهد.
ت) درست: بعضی گیاهان در پاسخ به زخم ترکیباتی ترشح میکنند که در محافظت از آنها نقش دارد و گاه حجم این ترکیبات آنقدر زیاد است که حشره در آن به دام میافتد.
۲۱. اکسین …… آبسیزیکاسید ……
۱) همانند – با تغییر در میزان مواد موجود در یاختهها باعث تغییر اندازه طولی آنها میشود.
۲) برخلاف – باعث از بین بردن گیاهانی میشود که با داشتن لایه گلوتندار رشد میکنند.
۳) همانند – همواره با داشتن نقشی ثابت و یکسان در طول عمر گیاه، باعث پیشبرد فعالیتهای گیاهی میشود.
۴) برخلاف – با قرار گرفتن در جوانه راسی مانع از اثر هورمونی دیگر در رشد طولی گیاه میشود.
پاسخ سوال ۲۱
گزینه «۱»: آبسیزیکاسید با توجه به شکل ۹ طی بسته شدن روزنه در یاخته نگهبان روزنه باعث کاهش اندازه طولی آن میشود.
گزینه «۲»: گیاهانی که با داشتن لایه گلوتندار رشد میکنند غلات هستند که تکلپهای میباشد، اما اکسین گیاهان دولپهای خودرو در مزارع گندم را از بین میبرد.
گزینه «۳»: هورمونهای گیاهی میتوانند بسته به محل و شرایط فعالیتشان نقش تحریککننده یا بازدارنده داشته باشند.
گزینه «۴»: اکسینها در جوانه راسی وظیفه افزایش رشد طولی را دارند، درجوانه جانبی که باشند مانع اثر سیتوکینین روی رشد جوانه میشوند.
۲۲. مطابق متن کتاب درسی کدام عبارت در ارتباط با تنظیمکنندههای رشد گیاهی نادرست است؟
۱) نوعی هورمون که سبب درشت کردن میوهها میشود، ممکن است در جانداران سازنده گلیکوژن یا سلولز تولید گردد.
۲) نوعی هورمون که سبب جلوگیری از تولید هورمونی دیگر در دانه غلات میشود، دارای خاصیت اسیدی میباشد.
۳) هر هورمونی که سبب خم شدن گیاه میشود، در ترکیب با سیتوکینین به نسبتهای متفاوت سبب ریشهزایی یا ساقهزایی میگردد.
۴) نوعی هورمون محرک رشد که سبب ترشح آمیلاز از آندوسپرم دانه غلات میگردد، میتواند سبب افزایش یا کاهش محصول گردد.
پاسخ سوال ۲۲
گزینه «۳» صحیح است.
مطابق متن کتاب درسی اکسین و جیبرلین (خم شدن دانه رست برنج) سبب خم شدن گیاه میگردند، اما جیبرلین برای ریشهزایی و ساقهزایی استفاده نمیگردد.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: جییرلین توسط قارچ(سازنده گلیکوژن) و گیاه(سازنده سلولز) تولید میگردد.
گزینه «۲»: منظور آبسیزیکاسید میباشد که با جلوگیری از رویش دانه سبب جلوگیری از ترشح جیبرلین میگردد و آبسیزیکاسید نوعی اسید میباشد.
گزینه «۴»: منظور جیبرلین است که با درشت کردن میوهها سبب افزایش محصول و با تاثیر بر دانهرست برنج سبب کاهش محصول میگردد.
۲۳. چند مورد از موارد زیر درباره پروتئین عامل بیماری سلیاک درست است؟
الف) این پروتئین توسط ریبوزومهای متصل به نوعی اندامک غشادار تولید میشود.
ب) برای رشد و نمو رویان مصرف میشود و در نوعی اندامک تک غشایی بزرگ ذخیره میشود.
پ) لایه دارای آن در رویش غلات تحت تاثیر نوعی هورمون قرار گرفته و آنزیم تولید میکند.
ت) رمزههای مربوط به این پروتئین بر روی نوعی دنای خطی موجود در هسته یاختههای گیاهی قرار داره.
پاسخ سوال ۲۳
تنها مورد «ت» نادرست است.
بررسی همه موارد:
الف) این پروتئین در واکوئول ذخیره میشود، پروتینهای موجود در واکوئول توسط ریبوزومهای متصل به شبکه آندوپلاسمی تولید میشوند.
ب) مطابق متن کتاب درسی پروتئین گلوتن برای رشد و نمو رویان مصرف میشود و درون واکوئول (نوعی اندامک تک غشایی بزرگ) ذخیره میشود.
پ) لایه دارای آن در غلات تحت تاثیر هورمون جیبرلین قرار میگیرد و آنزیم آمیلاز تولید میکند.
ت) دقت کنید که رمزه مربوط به رنا است نه دنا! پس این عبارت نادرست است.
۲۴. نوعی هورمون گیاهی میتواند مدت زمان رسیدن میوهها را کاهش دهد. کدام دو نقش زیر، به این هورمون تعلق دارد؟
۱) افزایش مقاومت گیاه در شرایط سخت و کمک به حفظ آب گیاه در محیط خشک
۲) کمک به گیاه در شرایط آسیب بافتی و جلوگیری از خروج ریشه رویانی از دانه
۳) تولید و رها شدن آنزیمهای گوارشی در دانه و به تاخیر انداختن پیری در اندامهای هوایی
۴) تولید آنزیمهای تجزیهکننده دیواره در برگ و به دنبال آن رسوب ترکیبات لیپیدی در یاختههایی از شاخه
پاسخ سوال ۲۴
گزینه «۴» صحیح است.
اتیلن هورمون گیاهی است که زمان رسیدن میوهها را کاهش میدهد. اتیلن در ریزش برگ نقش دارد که باعث تولید آنزیمهای تجزیهکننده دیواره در برگ میشود و یاختههای باقیمانده در محل شاخه نیز چوبپنبهای میشوند (با رسوب ترکیبات لیپیدی) و لایهای محافظ ایجاد میکنند.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: هر دو نقش مقاومت گیاه در شرایط سخت و کمک به حفظ آب گیاه مربوط به آبسیزیکاسید است. (نه اتیلن)
گزینه «۲»: بافتهای آسیبدیده اتیلن ترشح میکنند. جلوگیری از رویش دانه و خروج ریشه رویانی وظیفه آبسیزیکاسید است نه اتیلن!
گزینه «۳»: تولید و رها شدن آنزیمهای گوارشی در دانه وظیفه جیبرلین میباشند نه اتیلن! همچنین به تاخیر انداختن پیری در اندامهای هوایی نیز وظیفه سیتوکینین است.
۲۵. نوعی هورمون که باعث خروج آب از یاخته نگهبان روزنه میشود برخلاف هورمون موثر در تجزیه نشاسته دروندانه، کدام مشخصه زیر را دارد؟
۱) ضمن رهاسازی از بافتهای آسیبدیده گیاهی، سبب تغییر رنگ برخی از میوهها نیز میشود.
۲) تولید آن در شرایط نامساعد محیطی افزایش پیدا کرده و از شکاف برداشتن پوسته دانه جلوگیری میکند.
۳) افزایش تولید آنزیمهای تجزیهکننده دیواره به دنبال افزایش نسبت این هورمون به هورمونی دیگر، قابل انتظار است.
۴) تولید آن در جوانههای جانبی به دنبال افزایش میزان نوعی تنظیمکننده رشد که در ساخت سموم کاربرد دارد، افزایش مییابد.
پاسخ سوال ۲۵
گزینه «۲» صحیح است.
هورمون آبسیزیکاسید موجب پلاسمولیز یاختههای نگهبان روزنه شده و باعث بسته شدن روزنهها شده و جیبرلینها نیز رها شدن آنزیم گوارشی را تحریک میکنند که باعث تجزیه ذخایر دروندانه مانند نشاسته میشود. تولید آبسیزیکاسید برخلاف جیبرلینها، در شرایط نامساعد محیطی افزایش پیدا کرده و مانع از رویش دانه و رشد جوانه میشود.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: هورمون اتیلن از بافتهای آسیبدیده گیاه رها شده و باعث رسیدن میوهها مانند گوجهفرنگی میشود.
گزینه «۳»: مشخص شده است که برگ در پاسخ به افزایش نسبت اتیلن(نه آبسیزیکاسید) به اکسین، آنزیمهای تجزیهکننده دیواره را تولید میکند.
گزینه «۴»: اکسین در جوانه راسی، تولید اتیلن(نه آبسیزیکاسید) در جوانههای جانبی را تحریک میکند ودر نتیجه با افزایش اتیلن در جوانههای جانبی، رشد آنها متوقف میشود. اکسینها در ساخت سموم کشاورزی به کار میروند.
۲۶. کدام مورد(موارد) در رابطه با هر تنظیمکننده رشدی که از یک یاخته گیاهی آلوده به نوعی ویروس آزاد میشود، صادق است؟
الف) فعالیت آنزیمهای دخیل در مرگ برنامهریزی شده را القا میکند.
ب) راهانداز ژن(های) دخیل در ساخت آنها، در یاختههای سالم بیان نمیشود.
ج) میتواند توسط یاختههای آوند آبکش که به نوعی ویروس آلوده شدهاند، تولید شود.
د) گیرنده آن فقط به مولکولی متصل میشود که توسط یاختههای گیاه مدنظر ساخته شده است.
پاسخ سوال ۲۶
گزینه «۴» صحیح است.
یاخته آسیبدیده مدنظر سوال میتواند دو نوع تنظیمکننده رشد آزاد کند: اتیلن و سالیسیلیکاسید.
همه موارد نادرست هستند. بررسی همه موارد:
الف) این مورد فقط برای سالیسیلیکاسید صادق است.
ب) اطلاعات مربوط به ساخت این ترکیبات در دنای همه یاختههای گیاهی هستهدار وجود دارد اما توجه داشته باشید که ژن بیان میشود، نه راهانداز که یک توالی بین ژنی است.
ج) یاختههای آوند آبکش با اینکه زنده هستند اما هسته و سایر اندامکهای خود را از دست دادهاند. بنابراین قادر به ساخت این ترکیبات نیستند!
د) با توجه به این قسمت از فعالیت کتاب درسی: «یکی از دلایل خراب شدن میوهها هنگام ذخیره یا انتقال، تولید اتیلن در آنهاست. برای رفع این مشکل، ترکیباتی که به کار میبرند که با اتصال به گیرندههای اتیلن که در یاختهها وجود دارند، سبب توقف رسیدگی میوه میشوند.» میتوان دریافت که علاوه بر اتیلن، ترکیبات دیگری نیز میتوانند به گیرنده این هورمون متصل شوند که توسط آن گیاه تولید نشدهاندا
۲۷. کدام موارد، عبارت زیر را به درستی کامل میکنند؟
«نوعی تنظیمکننده رشد گیاهی که در …… نقش دارد، میتواند در …… نیز موثر باشد.»
الف) تولید آنزیم تجزیهکننده دیواره – تولید نوعی لیپید در همه یاختههای سطحی شاخه در محل ریزش برگ
ب) جلوگیری از رشد جوانههای جانبی – تشکیل ریشه از ساختارهای تمایزنیافته
ج) رشد طولی هر یاخته دارای دیواره نخستین در ساقه -خروج ساقه و ریشه رویانی از دانه
د) مرگ گروهی از یاختههای گیاه -افزایش مقاومت گیاه در صورت آسیب بافتی
پاسخ سوال ۲۷
موارد ب ود صحیح میباشند.
بررسی همه موارد:
الف) اتیلن در ریزش برگ و جیبرلین در رویش دانه و تولید آنزیم تجزیهکننده دیواره (سلولاز) نقش دارند. اتیلن با ریزش برگ باعث میشود یاختههای باقیمانده در شاخه در محل اتصال به دمبرگ چوبپنبهای(نوعی لیپید) شده و لایه محافظی ایجاد کنند. دقت کنید که برخی یاختههای سطحی باقیمانده مانند آوندهای چوبی توانایی تولید چوبپنبه ندارند زیرا پروتوپلاست زنده ندارند.
ب) اکسین و اتیلن از رشد جوانههای جانبی جلوگیری میکنند، اکسین میتواند در تشکیل ریشه از قلمه(ساختار تمایزیافته) و کال (تمایزنیافته) نقش داشته باشد.
ج) اکسین و جیبرلین در رشد طولی یاختههای ساقه نقش دارند و جیبرلین باعث رویش دانه و خروج ریشه و ساقه رویانی از دانه میشود اما دقت کنید هیچ هورمونی توانایی رشد طولی هر یاخته دارای دیواره نخستین را ندارد زیرا گروهی از یاختهها علاوه بر دیواره نخستین دیواره پسین هم دارند و اصلاً توانایی رشد ندارند.
د) هورمون اتیلن با چوبپنبهای کردن یاختههای باقیمانده شاخه پس از ریزش برگ و سالیسیلیکاسید در یاختههای آلوده به ویروس در مرگ گروهی از یاختهها نقش دارند. هر دوی این هورمونها در افزایش مقاومت گیاه در صورت آسیب بافتی موثرند.
۲۸. چند مورد عبارت زیر را در مورد هورمونهای گیاهی به درستی تکمیل میکند؟
«هورمونی که سبب …… میشود، همانند هورمونی که سبب …… میشود، …..»
الف) تشکیل میوههای بدون دانه -تحریک تقسیم سلولی – در شرایطی ممکن است در گیاه نقش بازدارندگی نیز داشته باشد.
ب) تولد نوزادان با نقصهای مادرزادی -کاهش مدت نگهداری میوهها – سبب بازدارندگی از رشد جوانههای جانبی میشوند.
ج) تحریک ریشهزایی -کاهش بافت استحکامی دانهرستهای برنج -در تولید میوههای بدون دانه نقش دارد.
د) عدم رویش دانه و جوانه -افزایش رسیدگی میوهها – در تنظیم تعادل آب نقش اضلی را دارند
پاسخ سوال ۲۸
موارد الف، ب و ج درست هستند.
بررسی همه موارد:
الف) اکسین و جیبرلین سبب تشکیل میوهها بدون دانه میشوند و سیتوکینین سبب تحریک تقسیم سلولی میشود که هر هورمون در شرایطی ممکن است نقش بازدارندگی داشته باشند.
ب) اکسین سبب تولد نوزاد با نقص مادرزادی میشود و اتیلن سبب کاهش مدت نگهداری میوهها میشوند که هر دو در چیرگی راسی نقش دارند.
ج) اکسین سبب تحریک ریشهزایی میشود و جیبرلین حاصل از قارچ جیبرلا سبب رشد زیاد دانهرستهای گیاه برنج و در نتیجه، کاهش بافت استحکامی آنها میشود! که هر دو سبب تشکیل میوههای بدون دانه میشوند.
د) آبسیزیکاسید سبب عدم رویش دانه و جوانه میشود و اتیلن سبب افزایش رسیدگی میوهها میشوند که اتیلن در تنظیم تعادل آب نقش ندارد.
۲۹. عبارت زیر توسط کدام گزینه، به نادرستی کامل میشود؟
«هر تنظیمکننده رشد گیاهی که ……، هرگاه به میزان زیادی در گیاه ساخته شود، ممکن است با اثر بر …… را افزایش داده و با اثر بر …… را کاهش دهد.»
۱) نخستین هورمون گیاهی کشف شده است مریستمهای ریشه، جذب فسفات از خاک – جوانههای جانبی، ساخت پکتین و سلولز در پروتوپلاست
۲) حفظ آب در گیاه را افزایش میدهد – یاختههای نگهبان روزنه، میزان تجمع یون کلر و پتاسیم در این یاختهها – جوانهها، رشد طولی ساقه
۳) سبب تمایز توده کال به ساقه میشود – یاختههای پارانشیمی، میزان ترمیم آسیب بافتی – برگها، خروج آب از واکوئول(های) میانبرگها
۴) در پی بررسی نوعی بیماری قارچی کشف شد – لایه گلوتندار دانه ذرت، رها شدن آنزیمهای گوارشی – ساقه نوعی گیاه، میزان محصولات کشاورزی
پاسخ سوال ۲۹
گزینه «۲» صحیح است.
آبسیزیکاسید با بستن روزنههای هوایی در حفظ آب گیاه موثر است. این هورمون با تاثیر بر یاختههای نگهبان روزنه، سبب خروج (نه تجمع) یونهای کلر و پتاسیم از این یاختهها میشود. در نتیجه با خروج این یونها فشار اسمزی درون یاختههای نگهبان کاهش پیدا کرده و در نهایت آب از آنها خارج شده و روزنههای هوایی بسته میشوند. آبسیزیکاسید مانع رویش دانهها و جوانهها در شرایط نامساعد محیطی میشود.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: نخستین هورمون گیاهی که کشف شده است، اکسین است که ریشهزایی را تحریک میکند. برخی گیاهان برای جبران کمبود جذب فسفات خود، شبکه گستردهتری از ریشهها و یا ریشههای دارای تار کشنده بیشتر ایجاد میکنند. از طرفی اکسین با اثر بر جوانههای جانبی و تحریک تولید اتیلن در این جوانهها، در جلوگیری از رشد آنها و در نتیجه جلوگیری از تقسیم یاختههای مریستمی این جوانهها نقش دارد بنابراین اکسین با نقش خود در ممانعت از تقسیم مریستمهای موجود در جوانههای جانبی، در کاهش ساخت پکتین و سلولز درون پروتوپلاست این یاختهها نقش دارد.
گزینه «۳»: مقادیر زیاد سیتوکینین نسبت به اکسین، سبب تمایز تود کال به ساقه میشود. سیتوکینین، در تحریک تقسیم یاختهای و در نتیجه ایجاد یاختههای جدید نقش دارد. یکی از یاختههای تقسیمشونده در هنگام زخم در گیاهان، یاختههای پارانشیمی است که سیتوکینین بر آنها تاثیر دارد. از طرفی، افشانه کردن سیتوکینین باعث تازه نگه داشتن برگها و گلها میشود. اینکار، میتواند با ممانعت از خروج آب از واکوئولهای میانبرگ یاختههای این بخشها انجام شود.
گزینه «۴»: جیبرلین، در پی بررسی نوعی بیماری قارچی کشف گردید. جیبرلین، بر یاختههای گلوتندار خارجیترین لایه آندوسپرم دانه تاثیر میگذارد و این یاختهها در پاسخ به اثر این هورمون، آنزیمهای گوارشی را به درون دانه رها میکنند. از طرفی، آلودگی دانهرستها به قارج جیبرلا سبب کاهش محصول برنج میشود.
۳۰. کدام مورد برای تکمیل عبارت زیر نامناسب است؟
«هر تنظیمکننده رشد گیاهی که …… نوعی تنظیمکننده رشد دیگر که ……»
۱) در رشد جهتدار ساقه گیاه در پاسخ به نور نقش دارد همانند -از سوختهای فسیلی نیز رها میشود، در توقف رشد جوانههای جانبی نقش دارد.
۲) موجب بستن منفذ روزنهها میشود برخلاف – با استخراج ترکیبات نوعی قارچ شناسایی شد، میتواند از تولید و رها شدن آمیلاز در جوانه غلات ممانعت کند.
۳) در کشت بافت سبب ایجاد ساقه از کال میشود همانند – بر لایه گلوتندار دروندانه اثر میگذارد، میتواند فرایند تقسیم یاختهای در یاختههای ساقه را تحریک نماید.
۴) در تشکیل میوههای بدون دانه و درشت کردن میوهها نقش دارد، برخلاف – پیر شدن اندامهای هوایی گیاه را به تاخیر میاندازد، در شرایطی مانع تشکیل لایه جداکننده برگ میشود.
پاسخ سوال ۳۰
گزینه «۴» صحیح است.
اکسین و جیبرلین برای تشکیل میوههای بدون دانه و درشت کردن میوهها بهکار برده میشوند و سیتوکینین با تحریک تقسیم یاختهای و در نتیجه ایجاد یاختههای جدید پیر شدن اندامهای هوایی گیاه را به تاخیر میاندازد. مشخص شده است که برگ در پاسخ به افزایش نسبت اتیلن به اکسین آنزیمهای تجزیهکننده دیواره را تولید میکند بنابراین برای ریزش برگ کاهش نسبت اکسین به اتیلن لازم است. در نتیجه میتوان گفت اکسین(نه اکسین و جیبرلین) در شرایطی(یعنی زمانیکه نسبت آن به اتیلن زیاد باشد) مانع تشکیل لایه جداکننده برگ میشود.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: اکسین در نورگرایی(رشد جهتدار ساقه گیاه در پاسخ به نور) نقش دارد اتیلن گازی است که از سوختهای فسیلی نیز رها میشود. عامل چیرگی راسی اکسین است که مانع رشد جوانههای جانبی در حضور جوانههای راسی میشود. اکسین جوانه راسی، تولید اتیلن در جوانههای جانبی را تحریک میکند و در نتیجه با افزایش اتیلن در جوانههای جانبی رشد آنها متوقف میشود.
گزینه «۲»: آبسیزیکاسید سبب بسته شدن روزنهها و در نتیجه حفظ آب گیاه در شرایط نامساعد محیط میشود دانشمندان با استخراج و شناسایی ترکیبات بهدست آمده از قارچ جیبرلا توانستند جیبرلینها را شناسایی و معرفی کنند جیبرلین و آبسیزیکاسید در رویش دانه مخالف یکدیگر هستند. جیبرلین با اثر بر لایه گلوتندار دانه سبب تولید و رها شدن آنزیمهای گوارشی در دانه میشود. این آنزیمها، دیواره یاختهها و ذخایر درون دانه را تجزیه میکنند. نشاسته یکی از این ذخایر است که براثر آنزیم آمیلاز تجزیه میشود. آبسیزیکاسید از رویش دانه در شرایط نامساعد ممانعت میکند بنابراین آبسیزیکاسید برخلاف جیبرلین میتواند از تولید و رها شدن آمیلاز در جوانه غلات ممانعت کند.
گزینه «۳»: سیتوکینینها، هورمون ساقهزایی نامیده میشوند. به کارگیری این هورمون در کشت بافت سبب ایجاد ساقه از یاختههای تمایزنیافته(کال) میشود. جیبرلین با اثر بر لایه گلوتندار دانه سبب تولید و رها شدن آنزیمهای گوارشی در دانه میشود. سیتوکینینها باعث تحریک تقسیم یاختهای و در نتیجه ایجاد یاختههای جدید میشوند و جیبرلین نیز از طریق تحریک رشد طولی یاخته و تقسیم آن در افزایش طول ساقه نقش دارد بنابراین سیتوکینین همانند جیبرلین میتواند فرآیند تقسیم یاختهای در یاختهها ساقه را تحریک نماید.
۳۱. کدام مورد، به نادرستی بیان شده است؟
۱) در شرایطی که جوانههای راسی گیاه قطع گردند، تغییرات مقدار اکسین در بعضی از جوانه ها، مشابه زمانی است که ریزش برگ صورت میگیرد.
۲) در صورتی که نور یکطرفه به دانهرست تابیده شود، بر تعداد یاختههای واقع در سمت دور از نور افزوده میگردد.
۳) در گیاه گندم همانند چغندر قند، تغییر پوست یک تخمک به ساختاری حفاظتکننده، تنها یک بار قابل مشاهده است.
۴) در نوعی گیاه فاقد مریستم پسین، ادامه رشد رویشی پس از سال دوم زندگی قابل مشاهده است.
پاسخ سوال ۳۱
گزینه «۲» صحیح است.
خم شدن دانهرست به سمت نور یکجانبه ناشی از اختلاف اندازه یاختهها در دو سمت آن است، نه تعداد یاختهها.
بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: در زمانی که جوانه راسی قطع شده، مقدار اکسین در جوانههای جانبی کاهش مییابد، مشابه زمانی که ریزش برگها صورت میگیرد.گزینه
«۳»: گیاه گندم یکساله بوده که طی یک سال یا کمتر رشد زایشی (تولید دانه که پوسته آن حاصل تغییر پوسته تخمک میباشد) دارد چغندر قند دوساله بوده که طی سال دوم رشد زایشی را انجام میدهد.
گزینه «۴»: زنبق مثالی از گیاهان علفی (فاقد مریستم پسین) بوده که گیاهی چندساله محسوب میشود.
۳۲. کدام گزینه در رابطه با بیشترین گونههای گیاهی روی زمین، درست است؟
۱) در گیاه زیتون، هر یاخته واقع در برگ در فاصله نقطه وارسی دوم تا سوم، ۴۶ کروموزوم دارد.
۲) در کیسه رویانی گیاه ذرت، هر یاخته دارای هستههای هاپلوئید، توانایی لقاح با اسپرم را دارد.
۳) در گیاه لوبیا، در هنگام رویش دانه، ساقه رویانی و ریشه رویانی از دو نقطه مقابل هم خارج میشوند.
۴) در همه میوههای بدون دانه، هورمونهایی مثل اکسین از لقاح تخمزا و اسپرم جلوگیری میکنند.
پاسخ سوال ۳۲
گزینه «۲» صحیح است.
در کیسه رویانی گیاه ذرت، ۷ سلول وجود دارد که یک سلول آن دارای دو هسته هاپلوئید میباشد. سلول دوهستهای، توانایی لقاح با اسپرم را دارد. بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: در برگ گیاه زیتون سلولهای آوند چوبی و یا فیبر وجود دارند که چون مرده هستند، فاقد پروتوپلاست (سیتوپلاسم، هسته، غشا) میباشند در نتیجه فاقد کروموزوم هستند.
گزینه «۳»: گیاه لوبیا دولپه است و در گیاه دولپه در هنگام رویش دانه ریشه رویانی و ساقه رویانی از یک نقطه خارج میشوند.
گزینه «۴»: در بعضی میوههای بدون دانه مثل موز لقاح انجام میشود اما رویان قبل از تکمیل مراحل رشد و نمو از بین میرود و دانههای نارسی تشکیل میشوند که ریزند و پوستهای نازک دارند.
۳۳. کدام گزینه، برای تکمیل عبارت زیر نامناسب است؟
«به طور معمول در گیاهی دولپه، هورمونهای …… در فرایند …… و فقط یکی از دو هورمون میتواند، …… نقش ایفا کند.»
۱) اکسین و اتیلن – ریزش برگ نقش دارند – در از بین بردن گیاهان خودرو به عنوان سم در مزارعی مانند مزرعه گندم
۲) آبسیزیکاسید و جیبرلین – چیرگی راسی نقش ندارند – در افزایش تولید پروتئینهای کانالی عبوردهنده آب در غشای کریچه
۳) اکسین و جیبرلین – تولید میوههای بدون دانه نقش دارند – با تجمع در بخش تاریک ساقه گیاه در رشد طولی یاختههای آن سمت
۴) سیتوکینین و آبسیزیکاسید – رسیدن میوهها نقش ندارند – در حضوراکسین کم، ریشهزایی در کال را تحریک کند
پاسخ
گزینه «۴» صحیح است.
در رسیدن میوهها اتیلن نقش دارد و سیتوکینین و آبسیزیکاسید نقش ندارند، اما سیتوکینین در حضور اکسین زیاد(نه کم) سبب تحریک ریشهزایی در کال میشود. بررسی سایر گزینهها:
گزینه «۱»: مشخص شده است که برگ در پاسخ به افزایش نسبت اتیلن به اکسین، آنزیمهای تجزیهکننده دیواره را تولید میکند. پس این دو هورمون هر دو در فرایند ریزش برگ نقش دارند. بعد از کشف ساختار شیمیایی اکسینها، این ترکیبات به طور مصنوعی ساخته و پژوهشهایی برای شناسایی اثر آنها بر گیاهان انجام شدند. محققان دریافتند که بعضی از این ترکیبات، گیاهان دولپهای را از بین میبرند بنابراین، آنها را برای ساختن سموم کشاورزی به منظور از بین بردن گیاهان خودرو در مزارعی مانند مزرعه گندم، به کار بردند.
گزینه «۲»: در چیرگی راسی سیتوکینین و اکسین نقش دارند و آبسیزیکاسید و جیبرلین نقش ندارند. آبسیزیکاسید در شرایط محیطی نامناسب در افزایش تولید پروتئینهای کانالی عبوردهنده آب در غشای کریچه به خاطر افزایش جذب آب نقش دارد.
گزینه «۳»: اکسین و جیبرلین در درشت کردن میوهها و تولید میوههای بدون دانه نقش دارند. فقط اکسین (با تجمع در بخش تاریک ساقه) در رشد طولی یاختههای آن سمت نقش دارد. توجه کنید که جیبرلین هم در رشد طولی یاختهها نقش دارد، ولی نه به هنگام تابش نور و خم شدن ساقه به سمت نور.
دیدگاهتان را بنویسید