دستگاه تولید مثل در مرد فقط یک هورمون تولید میکند. این دستگاه در زنان دو هورمون تولید میکند که میشود هورمونها.
برای تمایز صحیح اسپرمها چه چیزی نیاز است؟
۱-دما
۲-ترشحات سرتولی
۳-هورمون FSH.
جریان خون دمای بیضه را با بقیه بدن یکسان نمیکند. در بیضه شبکهای از رگهای کوچک دمای آن را صرفا تنظیم میکند.
در دستگاه تناسلی ما سه نوع مجرا و لوله میبینیم:
۱-مجرای اسپرمساز
۲-اپیدیدیم
۳-مجرای اسپرمبر
مجرای اسپرمساز متعدد است. اپیدیدیم در هر مرد دوتاست. مجرای اسپرمبر هم دو تا داریم.
هر سه مجرا، لوله یا لولههایی پیچیده هستند. پیچیده بودن مجرای اسپرمبر در سراسر آن یکسان نیست.
دمای اسپرمساز و اپیدیدیم ۳۴ درجه است. مجرای اسپرمبر در بخشی ۳۴ درجه و در بخشی دیگر ۳۷ درجه است.
مجرای اسپرمساز درون بیضه قرار دارد. اپیدیدیم خارج از بیضه است اما درون کیسه بیضه قرار دارد. بخشی از مجرای اسپرمبر درون کیسه بیضه و بخشی از آن درون محوطه شکم قرار دارد.
اسپرم موجود در مجرای اسپرمساز توانایی حرکت ندارد. اسپرمهای درون اپیدیدیم دو مدل هستند: برخی توانایی حرکت دارند و برخی توانایی حرکت ندارند. در مجرای اسپرمبر اسپرمهای سالم قطعا توانایی حرکت دارند.
مجرای اسپرمبر و اپیدیدیم طویل هستند، اما مجرای اسپرمساز طویل نیست.
تمامی مجاری اسپرمساز به اپیدیدیم راه دارند.
بخشی از اپیدیدیم که در تماس با اسپرمساز است از بخشی که با اسپرمبر در تماس نیست قطورتر است.
در دیواره لوله اسپرمساز، خارجیترین تقسیم تقسیم میتوز و داخلیترین تقسیم تقسیم میوز ۲ است.
هر سلول هاپلوئید در مرد حاصل از تقسیم نیست.
اسپرماتوگونیها همانند اسپرماتوسیتهای ثانویه به هم متصل هستند.
ژن بیان تاژک در اسپرماتید بیان میشود. اسپرماتید میتواند تاژک داشته باشد.
ژن بیان تاژک روی کروموزومهای غیرجنسی قرار دارد.
در زمان تمایز اسپرماتوسیت ثانویه هسته فشرده میشود.
در زمان تمایز اسپرماتید هسته فشرده میشود نه کروموزومهام. اسپرمها و اسپرماتیدها در G0 قرار دارند.
در تمایز اسپرماتید چنین اتفاقی میافتد: سلولها از هم جدا و تاژکدار میشود، سپس مقداری از سیتوپلاسم خود را از دست میدهد، هسته آن فشرده شده و در سر به صورت مجزا قرار میگیرد و سلول حالت کشیده پیدا میکند.
اولین بخشی از اسپرماتید که از لوله اسپرمساز خارج میشود تاژک آن است.
سلول سرتولی با ترشحات خود تمایز اسپرمها را هدایت میکند.
به دست آوردن توانایی حرکت هم خود نوعی تمایز است. درواقع محل بلوغ اسپرمها در اپیدیدیم است.
تا قبل از وزیکول سمینال غذا اسپرم را سلولهای سرتولی تامین میکند.
سلول سرتولی و برخی از نوروگلیاها جز دستگاه ایمنی نیستند، اما بیگانهخواری را انجام میدهند.
در سر و تنه اسپرم تعداد زیادی DNA دیده میشود. در سر هسته وجود دارد و در تنه تعداد زیادی میتوکندری.
انتهای دم اسپرم بدون پوشش است.
غدد ضمیمهای دستگاه تولید مثل ۵تاست و۳ نوع: دو تا پیاز میزراهی، دو تا وزیکول سمینال و یک پروستات.
پروستات برخلاف پیاز میزراهی در مجاورت مثانه قرار دارد.
وزیکول سمینال پشت مثانه قرار دارد، پروستات و پیاز میزراهی زیر مثانه قرار دارد.
ترشحات وزیکول سمینا ابتدا وارد مجرای خود و سپس وارد مجرای اسپرمبر میشود.
وزیکول سمینال فقط فروکتوز ندارد. این غده مایع غنی از فروکتوز دارد.
ترشحات پروستات شیریرنگ و قلیاییست.
ترشحات پیاز میزراهی روانکننده و قلیاییست.
ترشحات قلیایی مسیر حرکت اسپرمها را خنثی میکند.
اسپرم بخشی از مایع منی نیست.
دو مجرای اسپرمبر از زیر مثانه وارد پروستات میشود.
مجرای اسپرمبر از جلوی میزنای و پشت مثانه عبور میکند.
تستسترون روی هر چهار بافت گیرنده دارد:
۱-روی ماهیچه
۲-روی استخوان
۳-روی سلول پوششی مولیکول مو
۴-سلول عصبی هیپوتالاموس
هورمون رشد و تستسترون باعث رشد استخوان میشود. تستسترون روی تارهای صوتی هم گیرنده دارد.
هورمون استروژن و پروژسترون در جلوگیری از پوکی استخوان موثر است.
LH و FSH هورمون جنسی نیستند، هورمون محرک غدد جنسی هستند که گاهی به اختصار به آنها هورمون محرک جنسی نیز گفته میشود.
این هورمونها توسط مغز ترشح میشوند و کنکور ۹۹ اینها را نوعی هورمون مغزی میداند.
سرتولی هسته درشتی دارد که گرد نیست.